پنجه شیطان؛ مکمل گیاهی که مصرف آن برای همه بیخطر نیست
ریشه این گیاه حاوی ترکیباتی به نام گلیکوزیدهای ایریدوئیدی است که هارپاگوزید یکی از شناخته شدهترین آن هاست. مطالعات آزمایشگاهی برای این ترکیبات آثار ضدالتهابی گزارش کردهاند، اما نتایج آزمایشگاهی به تنهایی اثربخشی درمانی در انسان را ثابت نمیکنند.
پنجه شیطان گیاهی بومی جنوب آفریقا است که ریشه آن از گذشته در طب سنتی برای تسکین درد، کاهش التهاب و برخی مشکلات گوارشی استفاده میشده است. امروزه عصاره این گیاه در مکملهای مختلف عرضه میشود، اما شواهد علمی درباره فواید درمانی آن هنوز محدود است.
پنجه شیطان چه گیاهی است؟
پنجه شیطان با نام علمی Harpagophytum procumbens به خانواده کنجد تعلق دارد و بیشتر در مناطق خشک جنوب آفریقا میروید. نام این گیاه از میوههای آن گرفته شده که برجستگیهای قلاب مانند دارند و ظاهری شبیه پنجه ایجاد میکنند. گلهای آن صورتی یا بنفش هستند، اما بخش مورد استفاده در فرآوردههای گیاهی، ریشههای آن است.
ریشه پنجه شیطان حاوی ترکیباتی به نام گلیکوزیدهای ایریدوئیدی است که هارپاگوزید یکی از شناخته شدهترین آن هاست. مطالعات آزمایشگاهی برای این ترکیبات آثار ضدالتهابی گزارش کردهاند، اما نتایج آزمایشگاهی به تنهایی اثربخشی درمانی در انسان را ثابت نمیکنند.
آیا به کاهش التهاب و درد آرتروز کمک میکند؟
برخی پژوهشهای انسانی نشان دادهاند که عصاره پنجه شیطان ممکن است به کاهش درد مفاصل، به ویژه در افراد مبتلا به آرتروز زانو و لگن، کمک کند. با این حال، تعداد و کیفیت مطالعات کافی نیست و تفاوت در نوع عصاره و مقدار مصرف نیز مقایسه نتایج را دشوار میکند.
آژانس دارویی اروپا کاربرد این گیاه برای تسکین دردهای مفصلی را بر پایه مصرف سنتی آن پذیرفته است، اما شواهد کارآزماییهای بالینی را برای نتیجه گیری قطعی کافی نمیداند؛ بنابراین پنجه شیطان درمان اثبات شده آرتروز نیست و نباید جایگزین درمانهای استاندارد شود.
عوارض و موارد احتیاط
مصرف این گیاه ممکن است باعث اسهال، تهوع، درد شکم، سردرد یا واکنشهای حساسیتی شود. افراد مبتلا به زخم فعال معده یا دوازدهه نباید از آن استفاده کنند. مبتلایان به سنگ کیسه صفرا نیز باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
احتمال تاثیر بر فشار خون و قند خون و همچنین تداخل با بعضی داروها، به ویژه داروهای ضدانعقاد، مطرح شده است؛ هرچند میزان و اهمیت بالینی این تداخلات به طور کامل مشخص نیست. افراد مبتلا به بیماریهای قلبی، دیابت یا کسانی که داروی ثابت مصرف میکنند، بهتر است بدون مشورت پزشک سراغ مکملهای این گیاه نروند.