آقای وزیر! ماکارونی ۱۰۰ درصد گران شده، شما از نصفشدن تورم میگویید؛ مردم را چه فرض کردهاید؟
وقتی قیمت ماکارونی در چند روز بیش از دو برابر میشود، کرایه حملونقل جادهای ۲۲.۶ درصد بالا میرود و سفره خانوار هر روز کوچکتر میشود، وعده نصفشدن تورم بیشتر شبیه شوخی با اعصاب مردم است تا یک برنامه اقتصادی؛ آقای وزیر، قرار است کدام تورم را کاهش دهید؛ تورم روی کاغذ یا گرانی واقعی در زندگی مردم؟
سیدعلی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در تازهترین اظهارات خود از رسیدن تورم ۸۰ درصدی به محدوده ۴۰ درصد در چند ماه آینده خبر داده است؛ وعدهای که شاید در جلسات اقتصادی امیدوارکننده به نظر برسد، اما برای مردمی که هر روز با قیمتهای جدید در فروشگاهها، بازار و پایانههای مسافربری روبهرو میشوند، بیش از هر چیز یک سؤال بزرگ ایجاد میکند: این وعدهها قرار است چه زمانی در زندگی واقعی مردم دیده شود؟
آقای وزیر! مردم هنوز با قیمتهای قبلی کنار نیامدهاند که باید خودشان را برای قیمتهای جدید آماده کنند. ماکارونی، یکی از سادهترین و در دسترسترین اقلام غذایی خانوار، حالا به نمادی از شتاب گرانی تبدیل شده است. قیمت مصرفکننده یک بسته ۷۰۰ گرمی ماکارونی رشتهای زرماکارون از ۷۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۵۹ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده؛ یعنی افزایشی بیش از ۱۰۳ درصد! این افزایش از ۲۸ آبان اعمال شده است.
به زبان ساده، کالایی که تا همین چند روز پیش با حدود ۸۰ هزار تومان خریداری میشد، حالا باید با نزدیک به ۱۶۰ هزار تومان تهیه شود. این دیگر یک تغییر جزئی در قیمتها نیست؛ یعنی هزینه خرید یکی از اقلام معمول سفره خانوار در فاصلهای کوتاه دو برابر شده است.
از ماکارونی تا کرایه؛ موج گرانی به کدام سمت میرود؟
ماجرای گرانی فقط به قفسه فروشگاهها محدود نمانده است. طبق بخشنامه ابلاغشده سازمان راهداری، نرخ جابهجایی مسافر در حملونقل عمومی جادهای از اول آذر ۲۲.۶ درصد افزایش پیدا میکند. نرخ حمل بار نیز با همین میزان افزایش، از ۱۶ هزار و ۶۸۰ به ۲۰ هزار و ۴۵۰ ریال به ازای هر تنکیلومتر رسیده است.
وقتی هزینه حمل کالا افزایش پیدا میکند، طبیعی است که آثار آن میتواند در زنجیره توزیع و قیمت تمامشده بسیاری از محصولات نیز ظاهر شود. بنابراین مسئله فقط گرانترشدن بلیت اتوبوس نیست؛ نگرانی اصلی، انتقال این هزینهها به سفره مصرفکننده است.
از سوی دیگر، افزایش قیمت مواد اولیه نیز فشار مضاعفی به تولید و مصرف وارد کرده است. نرخ گندم مورد استفاده در تولید ماکارونی از ۲۳ هزار و ۸۵۰ تومان به ۶۰ هزار تومان رسیده؛ افزایشی حدود ۱۵۱ درصدی. این تصمیم نشان میدهد فشار هزینهها از ابتدای زنجیره تولید آغاز شده و در نهایت مصرفکننده باید تاوان آن را بپردازد.
آقای وزیر، مردم با عددهای شما خرید نمیکنند!
مسئله اصلی اینجاست که مسئولان اقتصادی ظاهراً بیش از آنکه نگران فاصله میان درآمد مردم و هزینههای زندگی باشند، به بیان اعداد و درصدهای امیدوارکننده علاقه دارند.
بر اساس آمار اعلامشده از سوی مرکز آمار ایران، تورم سالانه مهرماه ۱۴۰۵ به ۷۶.۸ درصد و تورم نقطهبهنقطه به ۸۸.۷ درصد رسیده است. در همین گزارش، تورم ماهانه نیز ۴.۴ درصد اعلام شده است. یعنی حتی اگر سرعت افزایش قیمتها در ماههای آینده کمتر شود، این به معنای ارزانشدن کالاها یا بازگشت قیمتها به گذشته نیست.
این همان تفاوت مهمی است که ظاهراً در بسیاری از وعدههای اقتصادی نادیده گرفته میشود: کاهش نرخ تورم الزاماً به معنای کاهش قیمتها نیست. وقتی قیمت یک کالا دو برابر شده، حتی اگر از فردا سرعت گرانی آن نصف شود، هیچچیز به سفرهای که کوچک شده بازنمیگردد.
مردم انتظار ندارند مسئولان با چند جمله امیدوارکننده واقعیت بازار را تغییر دهند. آنها میخواهند بدانند حقوق و درآمدشان چه زمانی با هزینههای زندگی تناسب پیدا میکند؟ چه برنامهای برای کنترل قیمت مواد غذایی وجود دارد؟ چرا هر افزایش هزینه در کوتاهترین زمان ممکن به مصرفکننده منتقل میشود، اما خبری از جبران فشار اقتصادی بر حقوقبگیران نیست؟
وعده نصفشدن تورم؛ با کدام برنامه و به چه قیمتی؟
اگر وزیر اقتصاد معتقد است میتواند تورم را از محدوده ۸۰ درصد به ۴۰ درصد برساند، باید پیش از هر چیز درباره مسیر رسیدن به این هدف توضیح دهد. قرار است این کاهش با کنترل نقدینگی، اصلاح سیاستهای ارزی، انضباط مالی و افزایش تولید اتفاق بیفتد یا قرار است بار دیگر هزینه مهار تورم از جیب مردم پرداخت شود؟
آیا قرار است برای کنترل تورم، قیمتها بهصورت دستوری سرکوب شوند؟ آیا قرار است هزینههای دولت کاهش پیدا کند؟ آیا برنامهای برای جلوگیری از شوکهای جدید قیمتی وجود دارد؟ و مهمتر از همه، آیا قدرت خرید خانوارها در این مسیر حفظ خواهد شد؟
مردم تجربه وعدههای اقتصادی فراوانی را پشت سر گذاشتهاند. بارها از مهار تورم، ثبات بازار و بهبود معیشت سخن گفته شده، اما آنچه در زندگی روزمره بسیاری از خانوارها دیده میشود، رقابت بیپایان درآمد با قیمتهاست؛ رقابتی که معمولاً قیمتها در آن برنده میشوند.
مردم دیگر با وعده سیر نمیشوند!
آقای وزیر! مردم با درصد و نمودار خرید نمیکنند. آنها هنگام مراجعه به فروشگاه با قیمت روی قفسه مواجه میشوند، هنگام پرداخت کرایه با نرخ جدید روبهرو هستند و آخر ماه با حساب بانکیای که دیگر تا پایان ماه دوام نمیآورد.
وقتی ماکارونی در چند روز بیش از ۱۰۰ درصد گران میشود و هزینه حملونقل نیز افزایش پیدا میکند، طبیعی است که شنیدن وعده نصفشدن تورم نهتنها امیدبخش نباشد، بلکه پرسشها و تردیدهای بیشتری ایجاد کند.
به جای وعدهدادن درباره تورم ۴۰ درصدی در آینده، توضیح دهید چرا مردم امروز باید برای خرید همان کالاهای دیروز، پول بسیار بیشتری بپردازند؟
مردم حق دارند بدانند برنامه دولت برای مهار گرانی چیست، چه زمانی آثار آن را در بازار خواهند دید و چه تضمینی وجود دارد که هزینه اصلاحات اقتصادی باز هم از جیب خانوارهای کمدرآمد و حقوقبگیر پرداخت نشود؟
آقای وزیر! کاهش تورم روی کاغذ زمانی ارزش دارد که در زندگی مردم هم احساس شود. با وعده نمیتوان سفره مردم را بزرگ کرد؛ لطفاً به جای اعلام اعداد امیدوارکننده، نشانهای واقعی از بهبود معیشت نشان دهید. مردم دیگر طاقت شنیدن وعدههای تازه در کنار دیدن قیمتهای تازه را ندارند.