نیمهشب بیدار شدهاید و خوابتان نمیبرد؟ این راهکار را امتحان کنید
ماندن طولانی در تخت و کلنجار رفتن با خواب همیشه راهحل مناسبی نیست. روش کنترل محرک پیشنهاد میکند هنگام ادامهدار شدن بیداری و کلافگی، مدتی از تخت خارج شوید و پس از بازگشت احساس خوابآلودگی، دوباره به رختخواب برگردید.
نگرانی درباره نخوابیدن، کلافگی از تلاش زیاد و توجه مداوم به ساعت، ذهن را درگیر نگه میدارد. در نتیجه بهجای اینکه آرامآرام از حالت هوشیاری فاصله بگیرید همچنان درگیر مسئله خوابیدن میمانید.
در بررسی مشکلات خواب، متخصصان از مفهومی به نام «برانگیختگی بیش از حد» صحبت میکنند؛ وضعیتی که در آن ذهن و بدن بهاندازه کافی آرام نمیشوند.
برای اینکه این چرخه را تشدید نکنید، چند قاعده ساده را به خاطر بسپارید:
اگر کلافهاید در تخت نمانید
روش «کنترل محرک» میگوید وقتی بیداری و کلافگی ادامه پیدا میکند، برای مدتی از تخت بیرون بیایید و کاری آرام و کمتحریک انجام دهید. مثلاً چند صفحه کتاب کاغذی بخوانید. وقتی دوباره احساس خوابآلودگی کردید، به تخت برگردید.
از دقیقهها مین نسازید
چک کردن مرتب ساعت، زمان باقیمانده تا صبح را به مسئلهای تازه تبدیل میکند. مثلاً اگر نیمهشب بیدار شدید، لازم نیست تلفن را بردارید و حساب کنید چند ساعت دیگر باید از خواب بلند شوید. بهتر است ساعت را طوری قرار دهید که بهراحتی دیده نشود.
اول آرامش، بعد خواب
بهجای اینکه مدام ساعت را چک کنید و با خودتان بگویید «باید همین الان بخوابم»، تلاش کنید توجهتان را از زمان خواب بردارید. مثلاً چند نفس آرام بکشید و بهجای حسابکردن ساعتهای باقیمانده تا صبح، روی آرامکردن بدن تمرکز کنید. خواب چیزی نیست که بتوانید با اجبار به دست بیاورید.
فکر و خیال را از آخر شب کم کنید
اگر هنگام خواب مدام به امتحان فردا، کارهای عقبمانده یا اتفاقات روز فکر میکنید، لازم نیست همان لحظه برای حل همه آنها تلاش کنید. سرویس سلامت روان نوجوانان آکسفورد پیشنهاد میکند روزانه ۲۰ تا ۳۰ دقیقه را به مرور نگرانیها اختصاص دهید و آنها را روی کاغذ بنویسید. اگر مسئلهای راهحل دارد، قدم بعدی را مشخص کنید و اگر فکری هنگام خواب دوباره به ذهنتان رسید آن را کوتاه یادداشت و فردا پیگیری کنید. به این ترتیب، زمان خواب به فرصتی برای استراحت تبدیل میشود نه مرور بیپایان مشکلات.
خواب خوب، ساختنی است
برای یک خواب باکیفیت و به موقع، بدن باید در طول روز آماده شده باشد.
محدودکردن کافئین در ساعات پایانی روز، دیر نخوردن شام، کمکردن استفاده از تلفن همراه پیش از خواب و برنامه نسبتاً منظم برای خواب و بیداری، کمک میکند قبل از خواب کمتر کلافه شوید.
البته اگر مشکل خواب مرتب تکرار میشود یا تمرکز، خلقوخو و فعالیتهای روزانه را تحت تأثیر قرار داده است، بهتر است با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنید.