زیان ۱۰ میلیارد دلاری صنعت خودرو ناشی از قیمتگذاری دستوری
قیمتگذاری دستوری خودرو به زیان ۱۰ میلیارد دلاری برای صنعت خودرو منجر شده است. این زیان ناشی از شکاف قیمت کارخانه و بازار و رانتهای ایجادشده در زنجیره واسطهگری است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ قیمتگذاری دستوری خودرو در سالهای اخیر نه تنها به زیان خودروسازان منجر شده، بلکه شکاف گستردهای میان قیمت کارخانه و بازار ایجاد کرده و منابع را به زنجیره واسطهگری منتقل کرده است. برآوردهای فعالان صنعت خودرو نشان میدهد که ابعاد این زیان در صورت محاسبه دلاری به میلیاردها دلار میرسد.
امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، زیان ایجادشده برای ایرانخودرو و سایپا طی هشت سال گذشته را حدود ۱۰ میلیارد دلار تخمین زده است. به گفته او، اگر زیانهای سالانه با توجه به ارزش هر سال محاسبه شود، این رقم به دست میآید.
کاکایی همچنین از زیان انباشته فعلی به میزان ۵۰۰ همت خبر داده که معادل تقریبی ۲ تا ۳ میلیارد دلار است. او توضیح میدهد که تفاوت میان این دو رقم ناشی از منابعی است که در طول سالهای مختلف از صنعت خودرو خارج شده یا به ارزش افزوده تبدیل نشده است.
نظام قیمتگذاری خودرو با فاصله میان قیمت تمامشده و قیمت مصوب، انتقادات زیادی را به همراه داشته است. در قانون، ۱۷ درصد سود عملیاتی برای خودروسازان در نظر گرفته شده، اما در برخی دورهها به دلیل عدم اصلاح قیمتها، این سود به ۲ درصد کاهش یافته است.
حسین مقیسه، کارشناس صنعت خودرو، اعلام کرده که خودروسازان بهطور میانگین برای تولید هر خودرو حدود ۶۰۰ میلیون تومان زیان متحمل میشوند. ادامه این وضعیت میتواند به معنای افزایش زیان به جای سودآوری باشد.
مقیسه همچنین با بررسی صورتهای مالی ایرانخودرو در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴، مجموع ارزش فروش این شرکت را حدود ۱۴ میلیارد دلار و زیان انباشته ایجادشده در این دوره را حدود ۵ میلیارد دلار برآورد کرده و بخش قابلتوجهی از آن را به قیمتگذاری دستوری مرتبط دانسته است.
ایمانی، قائممقام ارشد مدیرعامل ایرانخودرو، از زیان ۸۴۰ همتی ناشی از قیمتگذاری دستوری طی چهار سال و حدود ۳۰۰ همت زیان انباشته طی ۱۵ سال خبر داده است. او همچنین زیان روزانه صنعت خودرو را حدود ۱۵۰ میلیارد تومان برآورد کرده است.
برآوردهای انجمن قطعهسازان نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴، حدود ۵۵۰ همت رانت ناشی از فاصله قیمت کارخانه و بازار توزیع شده است. این اختلاف قیمت بهویژه در طرحهای فروش خود را نشان میدهد، جایی که ثبتنامکنندگان به دلیل قیمت پایین کارخانه، تقاضای زیادی دارند.
به گفته حسن مقیسه، میانگین قیمت دلاری محصولات ایرانخودرو و سایپا در یک دهه گذشته حدود ۶ تا ۷ هزار دلار بوده و در مقاطعی به ۵ هزار دلار رسیده است. این در حالی است که در بازار جهانی، خودروی اقتصادی زیر ۱۰ هزار دلار دشوار است.
تحقیقات نشان داده که نرخ ارز و هزینه نهادههای تولید در قیمت خودرو تاثیرگذارند و نمیتوان تمامی زیان صنعت خودرو را به قیمتگذاری دستوری نسبت داد. عوامل متعددی از جمله تورم، هزینههای مالی و ساختار مدیریتی نیز در عملکرد مالی خودروسازان موثرند.
در مجموع، برآوردها نشان میدهد که زیان تجمعی طی هشت سال به ۱۰ میلیارد دلار، زیان انباشته ایرانخودرو به ۵ میلیارد دلار، زیان متوسط تولید هر خودرو به ۶۰۰ میلیون تومان و رانت صدها هزار میلیارد تومانی ناشی از شکاف قیمت کارخانه و بازار قابل توجه است.
