سازمان ملل در آستانه تغییر رهبری؛ چالشهای مالی و سیاسی پیشرو
سازمان ملل متحد همزمان با پایان دوره دبیرکلی آنتونیو گوترش، با بحرانهای مالی و چالشهای سیاسی فزایندهای مواجه است. این تحولات اهمیت بازتعریف نقش این نهاد را بیشتر میکند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ فارن افرز در گزارشی به شرایط دشوار فعلی سازمان ملل اشاره کرده و مینویسد که این نهاد از زمان تأسیس در سال ۱۹۴۵ همواره با بحرانهای ژئوپلیتیکی و کمبود منابع مالی مواجه بوده، اما اکنون در وضعیت بغرنجتری قرار دارد.
در سالهای اخیر، سه کشور چین، روسیه و آمریکا، به عنوان قدرتهای دارای حق وتو در شورای امنیت، مانع از اقدام مؤثر سازمان ملل در خصوص جنگها شدهاند. همچنین کشورهای فقیر نیز از عدم پایبندی کشورهای کمککننده به تعهدات توسعهای انتقاد کردهاند. در این راستا، دولت دونالد ترامپ بخش عمدهای از کمکهای آمریکا به فعالیتهای سازمان ملل را متوقف کرده است.
با نزدیک شدن به پایان دوره گوترش در سال جاری، انتخاب دبیرکل جدید میتواند سرنوشت آتی سازمان ملل را مشخص کند. نامهایی همچون ربکا گرینسپن، رافائل گروسی و کارولین رودریگس-بیرکت به عنوان نامزدهای اصلی جانشینی مطرح شدهاند.
فارن افرز تأکید میکند که دبیرکل آینده باید به این واقعیت توجه داشته باشد که در یک جهان رقابتی و بیثبات، توان سازمان ملل برای دستیابی به توافقهای گسترده محدود خواهد بود.
به همین دلیل، پیشنهادهایی برای کاهش جاهطلبیها و تمرکز بر وظایف اصلی مانند پیشگیری و حل بحرانها، ارائه کمکهای بشردوستانه و تعیین اهداف توسعهای قابل تحقق مطرح شده است. چنین رویکردی ممکن است جذابیت کمتری برای حامیان حکمرانی جهانی داشته باشد، اما در واقعیتهای پیچیده کنونی، منطقیتر به نظر میرسد.
بودجه کمتر، مشکلات بیشتر
از پایان جنگ سرد، دبیرکلهای سازمان ملل به طور معمول خواستار گسترش فعالیتهای این نهاد در پاسخ به بحرانها بودهاند. دوره کوفی عنان با هدف مبارزه با فقر و مقابله با ایدز و مأموریتهای صلح در کوزوو و آفریقا همراه بود. پس از آن، دبیرکلهای بعدی با بحرانهای فزایندهای همچون جنگ سوریه و بلایای طبیعی مواجه شدهاند. مجموع درآمد نهادهای سازمان ملل از ۴۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ به ۷۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است.
با این حال، بسیاری از تعهدات بینالمللی با مشکل اجرای مؤثر مواجه شدهاند. به نوشته فارن افرز، مذاکرات سازمان ملل به تولید اسناد و فرآیندهای اداری منجر شده و به نتیجه ملموسی نرسیده است.
کاهش شدید کمکهای مالی آمریکا این فشارها را تشدید کرده است. واشنگتن در اوایل ۲۰۲۵ تقریباً تمام بودجه خود برای فعالیتهای بشردوستانه سازمان ملل را متوقف کرد و سهم خود در بودجه اصلی سازمان را پرداخت نکرد. علیرغم اینکه چین و اتحادیه اروپا نیز نتوانستهاند کسری مالی آمریکا را جبران کنند، دبیرکل آینده با منابع محدودی مواجه خواهد بود.
بازگشت به میانجیگری
فارن افرز معتقد است که اصلاحات آینده باید بر احیای نقش سازمان ملل در برقراری صلح متمرکز شود. در جنگهایی مانند اتیوپی و سودان، گوترش بیشتر بر جنبههای بشردوستانه تمرکز کرده و از تلاش برای یافتن راهحلهای سیاسی فاصله گرفته است. این امر توان سازمان ملل برای اثرگذاری بر بحرانهای اصلی را محدود کرده است.
بسیاری از دیپلماتها بر این باورند که سازمان ملل باید دوباره نقش فعالی در حل مناقشات ایفا کند. دبیرکل آینده میتواند از تجربیات تاریخی سازمان در میانجیگری استفاده کند. به جای عملیاتهای بزرگ و پرهزینه، تمرکز بر دیپلماسی آرام و تماسهای پشتپرده میتواند راهکار عملیتری باشد.
کاهش جاهطلبیهای توسعهای
این رویکرد به معنای کنار گذاشتن اهداف توسعهای نیست، بلکه به معنای محدود کردن و اولویتبندی آنهاست. اهداف توسعه پایدار ۲۰۱۵ شامل ۱۶۹ هدف در ۱۷ حوزه بودند و به دلیل شوکهای اقتصادی اخیر، دستیابی به آنها تا سال ۲۰۳۰ دشوار شده است. پیشنهاد میشود تمرکز اهداف پس از ۲۰۳۰ بر کاهش فقر، سازگاری با تغییرات اقلیمی و محافظت از کشورها در برابر شوکهای اقتصادی جهانی باشد.
