خشکی دهان و زبان؛ چه زمانی زنگ خطر بیماری به صدا درمیآید؟
خشکی مداوم دهان و زبان همیشه به معنای کمآبی بدن نیست؛ این مشکل میتواند نشانه بیماریهای مهمی باشد که نیاز به بررسی و درمان پزشکی دارند.
خشکی دهان و زبان زمانی رخ میدهد که غدد بزاقی نتوانند بزاق کافی تولید کنند. بزاق نقش مهمی در مرطوب نگه داشتن دهان، هضم غذا، محافظت از دندانها و جلوگیری از رشد باکتریها دارد. کاهش ترشح بزاق علاوه بر ایجاد احساس تشنگی و ناراحتی، میتواند باعث اختلال در صحبت کردن، بلع غذا و افزایش احتمال پوسیدگی دندانها شود.
شایعترین علت خشکی دهان، کمآبی بدن، مصرف برخی داروها مانند داروهای ضدافسردگی، ضدحساسیت، داروهای فشار خون و آرامبخشها، سیگار کشیدن و افزایش سن است. علاوه بر این، بیماریهایی مانند دیابت، سندرم شوگرن، مشکلات تیروئید، سکته مغزی و برخی بیماریهای عصبی نیز میتوانند باعث کاهش ترشح بزاق شوند.
اگر خشکی دهان برای چند روز ادامه داشته باشد یا با علائمی مانند سوزش زبان، زخمهای دهانی، بوی بد دهان، مشکل در بلع، گرفتگی صدا، پوسیدگی مکرر دندانها یا احساس چسبندگی شدید در دهان همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین خشکی دهان در افرادی که سابقه بیماریهای خودایمنی یا دیابت دارند، باید جدی گرفته شود.
پزشک برای یافتن علت اصلی، ابتدا سابقه بیماریها و داروهای مصرفی فرد را بررسی میکند. در صورت نیاز، آزمایش خون، بررسی قند خون، ارزیابی عملکرد تیروئید، آزمایشهای مربوط به بیماریهای خودایمنی یا تصویربرداری از غدد بزاقی درخواست میشود. گاهی نیز بیمار برای بررسیهای تخصصی به دندانپزشک یا متخصص گوش، حلق و بینی ارجاع داده میشود.
درمان خشکی دهان به علت ایجادکننده آن بستگی دارد. اگر مشکل ناشی از مصرف دارو باشد، پزشک ممکن است داروی جایگزین تجویز کند. در مواردی که بیماری زمینهای عامل خشکی دهان است، کنترل بیماری میتواند علائم را کاهش دهد. استفاده از بزاق مصنوعی یا داروهای تحریککننده ترشح بزاق نیز در برخی بیماران مؤثر است.
در کنار درمان پزشکی، رعایت برخی نکات ساده میتواند به کاهش علائم کمک کند. نوشیدن آب به میزان کافی، استفاده از آدامس یا آبنبات بدون قند برای تحریک ترشح بزاق، پرهیز از مصرف دخانیات، محدود کردن نوشیدنیهای کافئیندار و الکلی و استفاده از دهانشویههای مخصوص افراد مبتلا به خشکی دهان از جمله راهکارهای توصیهشده هستند.
متخصصان تأکید میکنند که خشکی دهان اگر بهصورت مداوم ادامه پیدا کند، نباید نادیده گرفته شود. تشخیص بهموقع علت این مشکل میتواند از بروز عوارضی مانند عفونتهای دهانی، بیماریهای لثه، پوسیدگی دندان و حتی آشکار شدن بیماریهای مهمی مانند دیابت یا اختلالات خودایمنی جلوگیری کند.
