زلزله کاراکاس تا زلزله تهران

نزدیک به ۴۰ سال است هشدار می‌دهم که پایان تهران در اثر زلزله‌ای که هر لحظه امکان رخ داد آن وجود دارد، محتمل است. 

آنچه بعد از زلزله های تاریخی در محدوده تهران، و آخرین آنها یعنی سال ۱۸۳۰ میلادی ۱۹۵ سال پیش در دماوند رخ داد، مطالعات گسترده ای بر روی گسل های مطرح تهران بزرگ انجام شد و براساس علم موجود و احتمالات و آمار دوره بازگشت زلزله های تهران توسط دانشمندان داخلی و خارجی حدود ۱۶۰ سال یا محاسبه شده دقیق ۱۵۸ سال براورد شد. علم موجود در این زمینه بسیار پیشرفته و عملا ملاک عمل تمامی کشورهای دنیا است. این عدد نشانگر این است که پهنه تهران بزرگ از دماوند تا ری که روی چندین گسل بزرگ و انبوهی از گسلهای فرعی و شاخه های آنها قرار دارد می بایستی حدود هر ۱۵۸ سال یک زلزله بالای ۷ را تجربه نماید، تمام اینها بر اساس برداشت ها و مخاسبات از گسلها صورت می گیرد. حال اگر در ۱۵۸ سال زلزله مثلا ۷ مورد نظر رخ نداد به این معنی نیست که مطالعات ایراد دارد، به این معنی است که با طولانی تر شدن زمان رخداد بزرگی زلزله بالاتر می رود. یعنی در ۲۰۰ سال حال باید منتظر زلزله مثلا 7.2 الی 7.3 باشیم که بمراتب خیلی بزرگتر و مخرب تر از زلزله ۷ ریشتری است،زلزله‌ای که اگر در همان ۱۵۸ سال رخ می داد، به این اندازه بود. حال تهران بزرگ به جای ۱۵۸ سال، بعد از ۱۹۵ سال منتظر زلزله محتمل و تایید شده توسط علم روز دنیا است.

کاراکاس در ونزوئلا نسبت به تعداد ساختمانها، تعداد مردم ساکن در آن، مساحت و بزرگی محدوده شهری، تراکم جمعیتی تقریبا یک سوم تهران هم نیست (یک سوم تا یک چهارم با حومه) و تقریبا شهر جدیدتر و نو سازی هم نسبت به تهران است. این وضعیت امروز آن است که پس از زلزله با آمار وحشتناکی از کشته، مصدوم، زیر آور مانده، و مفقود مواجه است که هر لحظه با گذشت زمان و تخریب‌های رخ داده آمار بصورت تصاعدی بالاتر هم می‌رود.

سالهاست دانشگاهیان و متخصصان دانشگاهی در این زمینه هشدار می دهند، حداقل بنده خودم اگر جستجو شود نزدیک به سی و اندی سال است که بصورت ممتد پس از بررسی های مختلف از سازه‌ها، بیمارستان‌ها، مستحداث صنعتی، تاسیسات شهری و مدیریتی مربوط و ... هشدار می‌دهم. آنقدر که فکر می‌کنم شاید برخی فکر کنند داستان این معلم با این زلزله تهران چیست اما حال با این اوصاف زلزله ونزوئلا آیا فکر می کنید تهرانی باقی خواهد ماند؟ آن هم بعد از زلزله بزرگی که سالهاست منتظر آمدنش هستیم و هر چه عقب‌تر می‌افتد نیروی بازواش بیشتر و سهمگین تر می شود!

نه جنگ، نه بمب اتم، نه هیچ تهدیدی به اندازه زلزله‌ی در انتظار، تهران و به تبع آن ایران را تهدید نمی کند. انرژی حدود ۱۸۰ بمب اتمی هیروشیما تا حدودی با زلزله محتمل تهران محاسبه و برابری می کند.

دلیل عرایض فوق با آمار جنگ ناجوانمردانه رمضان قابل سنجش است. در جنگ رمضان و ۱۲ روزه در استان تهران، کمتر از ۳۰۰۰ نفر شهید دادیم در زلزله تهران صدها هزار حتی تا میلیون ها هم گزارش و انتظار می رود.

با تمامی مستندات و عرایض فوق ناچارم عرض کنم با داشتن ۴۰ سال از اطلاعات مفید برای امادگی و مقابله فقط ترک فعل کرده ایم و این فرصت طلایی را به بازی گذرانیده ایم و سوگند می خورم بر اساس علم موجود و حتی علم قدیم (احادیث و روایات) این زلزله باید و خواهد آمد.

بس است انکار و بی تدبیری.

فریبرز ناطقی الهی

استاد نمونه کشور در مهندسی سازه، مهندسی زلزله و مدیریت بحران و بنیانگذار مقاوم سازی و مدیریت بحران زلزله در کشور و از بنیانگذاران پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله ایران و ریس سابق انجمن مهندسی زلزله ایران