کلید درمان سرطان با تحقیق روی ژن گربههای خانگی
گربهها در معرض برخی از همان عوامل محیطی خطر سرطان قرار دارند که صاحبانشان با آنها مواجهاند، به این معنا که برخی دلایل بروز سرطان ممکن است، دستکم تا حدی، مشترک باشند
گربههای خانگی ممکن است به ما کمک کنند بفهمیم سرطان پستان در انسانها چگونه شکل میگیرد.
این موضوع بر اساس نخستین تحقیقی مطرح شده است که چند نوع سرطان در گربهها را بررسی و آن دسته از تغییرات ژنتیکی را شناسایی کرده که ممکن است به درمان این بیماری در انسانها و حیوانات کمک کند.
تقریبا یکچهارمِ کل خانوارهای بریتانیا دستکم یک گربه دارند. با این حال، بهرغم آنکه سرطان یکی از دلایل اصلی بیماری و مرگ در گربهها است، اطلاعات بسیار اندکی درباره چگونگی شکلگیری آن وجود دارد.
دانشمندان در موسسه ولکام سنگر، کالج دامپزشکی انتاریو در کانادا، و دانشگاه برن، تومورهای نزدیک به ۵۰۰ گربه خانگی از پنج کشور را تحلیل کردند.
آنها کشف کردند آن دسته از تغییرات ژنتیکی محرک شکلگیری سرطان در گربهها، مشابه مواردیاند که در انسانها مشاهده میشوند.
بیلی فرانسیس، همکار نویسنده نخست این مقاله در موسسه ولکام سنگر، گفت: «با مقایسه ژنومیک سرطان در گونههای مختلف، درک عمیقتری از دلایل بروز سرطان به دست میآوریم. یکی از مهمترین یافتههای ما این بود که تغییرات ژنتیکی در سرطانهای گربهها با برخی از تغییراتی که در انسانها و سگها دیده میشوند، شباهت دارند.»
«این موضوع میتواند به متخصصان دامپزشکی و همچنین پژوهشگران سرطان در انسان کمک کند و نشان دهد زمانی که دانش و دادهها میان حوزههای مختلف جریان پیدا میکنند، همه میتوانند از آن بهره ببرند.»
گربهها در معرض برخی از همان عوامل محیطی خطر سرطان قرار دارند که صاحبانشان با آنها مواجهاند، به این معنا که برخی دلایل بروز سرطان ممکن است، دستکم تا حدی، مشترک باشند.
این مقاله که در مجله «ساینس» (Science) منتشر شده است، با توالییابی دیانای نمونههای بافتی که پیشتر دامپزشکان برای اهداف تشخیصی جمعآوری کرده بودند، نشان داد برخی تغییرات ژنتیکی رایج در سرطانهای گربهها، بازتاب تغییراتی هستند که در سرطانهای انسانی دیده میشوند. برای مثال، پژوهشگران شباهتهایی میان سرطانهای پستان گربهها و سرطان پستان در انسانها یافتند.
پژوهشگران حدود هزار ژن مرتبط با سرطان در انسان را در نمونههای توموری و بافتهای سالم بررسی کردند. این بررسی شامل ۱۳ نوع مختلف سرطان در گربهها بود و امکان مقایسه تغییرات ژنتیکی با موارد مشاهدهشده در انسانها و سگها را فراهم کرد.
یکی از سرطانهای بررسیشده، کارسینوم پستان بود، نوعی شایع و تهاجمی از سرطان در گربهها. پژوهشگران هفت ژن محرک را شناسایی کردند که در صورت جهش، به شکلگیری سرطان منجر میشوند.
شایعترین ژن محرک در این نوع سرطان، «افبیاکسدابلیو۷» (FBXW7) بود که در ۵۰ درصد از تومورهای گربهها مشاهده شد. در انسانها، تغییرات در ژن افبیاکسدابلیو۷ در تومورهای سرطان پستان با چشمانداز بدتر در پیشرفت بیماری مرتبط است؛ الگویی که مشابه آن در گربهها نیز دیده میشود.
برخی داروهای شیمیدرمانی در تومورهای پستانی گربههایی که تغییرات در ژن افبیاکسدابلیو۷ داشتند، موثرتر بودند. اگرچه پژوهشهای بیشتری لازم است، این یافتهها ممکن است نشان دهند توسعه درمانهایی برای هر دو گروه، یعنی گربههای مبتلا به کارسینوم پستان و بیماران انسانی سرطان پستان، امکانپذیر است.
دومین ژن محرک شایع، «ژنِ زیرواحد کاتالیزی آلفای فسفاتیدیلاینوزیتول ۳-کیناز» (PIK3CA) بود که در ۴۷ درصد از تومورهای کارسینوم پستان گربهها مشاهده شد. این تغییر ژنتیکی در سرطان پستان انسان نیز دیده میشود. شباهتهایی در این ژنهای محرک همچنین در تومورهای خون، استخوان، ریه، پوست، دستگاه گوارش و سیستم عصبی مرکزی مشاهده شد.
پژوهشگران میگویند این یافتهها میتوانند به توسعه درمانهای جدید برای سرطان در هر دو گونه منجر شوند.
پروفسور جفری وود، یکی از نویسندگان ارشد از کالج دامپزشکی انتاریو، گفت: «با آنکه گربهها حیوانات خانگی بسیار رایجی هستند، تا پیش از این اطلاعات بسیار کمی درباره ژنتیک سرطان در آنها وجود داشت.»
«حیوانات خانگی ما در همان محیطی زندگی میکنند که ما زندگی میکنیم، بنابراین در معرض همان عوامل محیطی قرار دارند. این موضوع میتواند به ما کمک کند بهتر بفهمیم چرا سرطان در گربهها و انسانها شکل میگیرد، محیط اطراف چگونه بر خطر سرطان اثر میگذارد، و شاید راههای جدیدی برای پیشگیری و درمان پیدا کنیم.»
