تغییر اجابت مزاج را نادیده نگیرید؛ علامت خاموش یک سرطان مرگبار

سرطان روده بزرگ یا کولورکتال، یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در جهان است که متأسفانه در سال‌های اخیر، شیوع آن در ایران نیز روندی افزایشی داشته است. این بیماری از سلول‌های روده بزرگ یا راست‌روده آغاز می‌شود و معمولاً در مراحل اولیه به شکل پولیپ‌های خوش‌خیم بروز می‌کند؛ اما در صورت بی‌توجهی و عدم تشخیص به‌موقع، می‌تواند به مراحل پیشرفته و حتی انتشار به سایر اندام‌های بدن منجر شود.

عوامل خطر؛ چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا هستند؟

عوامل مؤثر در بروز سرطان روده بزرگ به دو دسته عوامل غیرقابل تغییر و عوامل قابل تغییر تقسیم می‌شوند. سن بالای ۵۰ سال، سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان روده بزرگ یا پولیپ‌های آدنوماتوز، بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو و برخی سندرم‌های ژنتیکی ارثی، از مهم‌ترین عوامل غیرقابل تغییر محسوب می‌شوند.

در مقابل، سبک زندگی ناسالم از جمله رژیم غذایی کم‌فیبر و پرچرب، مصرف زیاد گوشت قرمز و فرآوری‌شده، چاقی و اضافه وزن، کم‌تحرکی، مصرف سیگار و الکل از عوامل قابل تغییر هستند که با اصلاح آن‌ها می‌توان خطر ابتلا به این بیماری را به میزان قابل توجهی کاهش داد.

علائم هشداردهنده‌ای که نباید نادیده گرفته شوند

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در مواجهه با سرطان روده بزرگ، بی‌علامت بودن یا کم‌علامت بودن آن در مراحل اولیه است. بسیاری از بیماران زمانی متوجه بیماری می‌شوند که سرطان به مراحل پیشرفته رسیده است. با این حال، بروز برخی نشانه‌ها می‌تواند زنگ خطری جدی تلقی شود.

تغییر در الگوی اجابت مزاج مانند اسهال یا یبوست طولانی‌مدت، مشاهده خون روشن یا تیره در مدفوع، درد یا گرفتگی مزمن شکم، کم‌خونی ناشی از فقر آهن، کاهش وزن بی‌دلیل، احساس دفع ناکامل و خستگی و ضعف مداوم، از جمله علائمی هستند که در صورت تداوم باید جدی گرفته شوند و مراجعه به پزشک را ضروری می‌کنند.

غربالگری و پیشگیری؛ مؤثرترین راه نجات

غربالگری، مؤثرترین راهکار برای تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ و افزایش شانس درمان موفق است. روش‌هایی مانند کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی و آزمایش خون مخفی در مدفوع (FOBT) نقش مهمی در شناسایی زودرس بیماری دارند. توصیه می‌شود افراد با ریسک متوسط از سن ۴۵ تا ۵۰ سالگی تحت نظر پزشک غربالگری را آغاز کنند و افرادی که سابقه خانوادگی یا عوامل خطر بیشتری دارند، غربالگری را زودتر و با فواصل کوتاه‌تر انجام دهند.

در حوزه درمان نیز پیشرفت‌های قابل توجهی حاصل شده است. جراحی همچنان درمان اصلی در مراحل قابل برداشت تومور محسوب می‌شود و در کنار آن، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و ایمونوتراپی نقش مؤثری در کنترل بیماری، کاهش عوارض و افزایش طول عمر بیماران ایفا می‌کنند. انتخاب روش درمانی به مرحله بیماری، وضعیت عمومی بیمار و ویژگی‌های تومور بستگی دارد و معمولاً توسط تیم تخصصی اتخاذ می‌شود.

در نهایت، پیشگیری همچنان قدرتمندترین سلاح در برابر سرطان روده بزرگ به شمار می‌رود. رعایت سبک زندگی سالم شامل مصرف میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل سرشار از فیبر، کاهش مصرف گوشت قرمز و غذاهای فرآوری‌شده، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از مصرف سیگار و الکل، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش خطر ابتلا به این بیماری ایفا کند. توجه به علائم هشداردهنده و انجام غربالگری به‌موقع، گامی حیاتی برای حفظ سلامت و نجات جان افراد است.