سقراط زمانه ما / دینانی حکیم خرد
فلسفه که عقل در آن به اوج خودش میرسد همواره در فرهنگ ایرانی جایگاه برجستهای داشته و از جهاتی نیز مورد حمله عدهای قرار گرفته است، احیاگران فلسفه در متن زندگی ایرانیان، نقش برجستهای دارند.
بزرگداشت غلامحسین ابراهیمی دینانی فیلسوف و چهرهماندگار فلسفی کشور امروز (سهشنبه 5 دیماه) با حضور حسن بلخاری (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی)، غلامرضا اعوانی (استاد و چهره ماندگار فلسفه ایران)، رضا داوری اردکانی (رئیس فرهنگستان علوم)، نجفقلی حبیبی (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)، منوچهر صدوقی سوها (عضو هیئت علمی موسسه حکمت و فلسفه ایران)، حسامالدین آشنا (رئیس مرکز بررسیهای استراتژیک نهاد ریاست جمهوری، رحمانی فضلی (وزیر کشور) و جمعی از اساتید و علاقمندان علم و فلسفه در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد.
در ابتدای این مراسم حسن بلخاری با بیان نقش ابراهیمی دینانی در ترویج فلسفه گفت: نقش استاد دینانی در همگانی کردن فلسفه بسیار مهم و پر رنگ است. غالباً عموم مردم به دلیل جنس مسائل فلسفی انتزاعی بودن آن و ثقیل بودن زبانش به سمت فلسفه نمیروند، اما دینانی در 8 ، 9 سال اخیر از طریق برنامه معرفت در تلویزیون عمومی کردن فلسفه را دنبال کرد.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی گفت: در فرهنگ ما تقسیم فلسفه به مکاتب مختلف و جدایی آن از عرفان یک تقسیم اعتباری است و فلسفه ما آمیخته با عرفان است. اگر کسی فلسفه و حکمت را در حقایق لذتآمیزش ادراک کند، آنگاه موریدی عقل را خواهد کرد. هیچ فیلسوفی در ایران به اندازه استاد دینانی از مقام حضرت عقل دفاع نکرده است. عقل، جوهر انسان است و باید توجه کرد که در طول 1400 سال گذشته همواره مورد ستایش نبوده است.
استاد فلسفه هنر گفت: عقل از 3 جهت مورد حمله بوده، اول از ناحیه عرفا، دوم از ناحیه فقها و سوم از ناحیه اخباریون، دفاع از عقل یکی از برجستهترین ویژگی های استاد دینانی است و باید توجه کرد که بنا بر آیات سوره ملک در قرآن هنگامی که از کافران در خصوص انزار دهنده پرسش میکند عقل هم سنگ شرع قرار داده شده است.
در ادامه این همایش غلامرضا اعوانی عضو پیوسته فرهنگستان علوم درباره مقایسه ابراهیمی دینانی با فلاسفه برجسته تاریخ گفت: بنده به ذهنم رسید که استاد دینانی را با کدام فیلسوف میتوان مقایسه کرد. ابتدا دیدم که آیا میشود او را میتوان با کانت مقایسه کرد، سپس به جایگاه عقل نظری در کانت توجه کردم که کانت عقل نظری را قبول ندارد و این در تعارض با نظرات دینانی است. سپس به ذهنم رسید که ایا او را میتوان با هگل مقایسه کرد یا نه، که باز به دلیل نقدهای که دینانی به هگل داشت نمیشد این کار را انجام داد. در پایان به ذهنم رسید که او را با سقراط مقایسه کنم.
وی گفت: روش سقراطی که به تجاهلالعارف (آیرونیا) است، با روش دینانی بسیار قرابت دارد. سقراط در ظاهر بیطرف میماند تا عقیده فرد را بفهمد سپس درون بحث، پرسش و گفتوگو با او به نتیجهای میرسید. دینانی کتابی درباره پرسش نوشته و از این جهت همچون سقراط فیلسوف پرسش است. او کتابهایی هم در زمینه گفتوگو به رشته تحریر در آورده است و سقراط نیز اهل گفتوگو بود.
چهره ماندگار فلسفی کشور، با تاکید بر نقش علامهطباطبایی در تکوین شخصیت ابراهیمی دینانی گفت: استاد در تکوین شخصیت انسان بسیار موثر است و از این جهت باید از علامه طباطبایی که استاد ابراهیمی دینانی است نیز یادی کرد. علامه طباطبایی صفات برجستهای داشت و همواره از چیزهایی که نمیدانست میپرسید، برای مثال درباره غرب خیلی اطلاعی نداشت و به همین خاطر از امثال هانریکربن و سید حسن نصر دعوت میکرد و در خلال گفتوگو با آنها از دریچه آنها غرب را میشناخت. از خصایص دینانی کتابخوانی است.
وی با اشاره به جایگاه فرهنگ در حکمت ایرانی گفت: در هیچ کجای جهان اسلام همچون ایران به فلسفه و حکمت پرداخته نشده و نمیشود. در بسیاری از کشورها همچون مالزی، اندونزی و... صرفاً اصول عقلاید و یا در نهایت فلسفه غرب تدریس میشود و اصلاً به فلسفه اسلامی نمیپردازند. استاد دینانی از جمله کسانی است که فلسفه در او زندگی میکند؛ او توانسته است خصوصیات یک محقق دانشگاهی و حوزوی را در خود جمع کند و شاگردان زیادی را نیز که ادامه دهنده راهش هستند تربیت کند.
برای ورود به کانال تلگرام فرتاک نیوز کلیک کنید.