این رفتار به ظاهر ساده می‌تواند رابطه عاشقانه شما را پرتنش کند

تصور کنید بعد از یک روز شلوغ، بالاخره فرصتی پیدا کرده‌اید تا کنار شریک عاطفی‌تان بنشینید. او درباره اتفاقات روزش حرف می‌زند، اما نگاه شما مدام بین چهره او و صفحه تلفن همراه جابه‌جا می‌شود. یک اعلان، یک پیام یا حتی مرور بی‌هدف شبکه‌های اجتماعی کافی است تا رشته گفت‌وگو برای چند لحظه قطع شود.

شاید از نظر شما اتفاق مهمی نیفتاده باشد؛ بالاخره فقط گوشی را برای چند ثانیه بررسی کرده‌اید. اما طرف مقابل ممکن است احساس کند حرف‌هایش به اندازه پیام‌های تلفن همراه شما اهمیت ندارند. تکرار چنین لحظاتی می‌تواند چیزی فراتر از یک دلخوری کوچک ایجاد کند.

دانشمندان در پژوهشی بین‌المللی که نتایج آن در مجله علمی Frontiers in Psychology منتشر شده، به سراغ همین رفتار روزمره رفته‌اند؛ رفتاری که در دنیای روان‌شناسی و ارتباطات با نام «فوبینگ» شناخته می‌شود. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد نادیده گرفتن شریک عاطفی به دلیل استفاده از تلفن هوشمند، با افزایش رفتارهای پرخاشگرانه در روابط عاشقانه ارتباط دارد.

فوبینگ چیست و چرا گوشی به رقیب رابطه عاشقانه تبدیل شده است؟

فوبینگ ترکیبی از دو واژه انگلیسی مربوط به تلفن و بی‌اعتنایی است. این اصطلاح به موقعیتی اشاره دارد که فرد به جای توجه به شخصی که در کنارش حضور دارد، تمرکز خود را به تلفن همراه منتقل می‌کند.

این رفتار ممکن است بسیار ساده به نظر برسد؛ برای مثال:

• هنگام شام، بدون دلیل مشخص شبکه‌های اجتماعی را مرور کنید.

• وسط صحبت شریک عاطفی، پیام‌های دریافتی را بررسی کنید.

• هنگام تماشای فیلم دونفره، مرتب به صفحه تلفن نگاه کنید.

• در زمان گفت‌وگوی جدی، به جای گوش دادن به طرف مقابل، مشغول پاسخ دادن به پیام‌ها باشید.

• حتی زمانی که شریک زندگی‌تان از شما درخواست توجه می‌کند، استفاده از گوشی را ادامه دهید.

مشکل اصلی فوبینگ صرفاً استفاده از تلفن همراه نیست؛ مسئله این است که این وسیله در لحظاتی که قرار است ارتباط عاطفی شکل بگیرد، جای توجه انسانی را می‌گیرد.

در یک رابطه سالم، افراد به نشانه‌های کوچک توجه اهمیت می‌دهند؛ نگاه کردن، گوش دادن، پاسخ دادن و نشان دادن علاقه به صحبت‌های یکدیگر. وقتی این نشانه‌ها مرتباً با نگاه کردن به گوشی قطع می‌شوند، ممکن است یکی از طرفین احساس کند در اولویت زندگی دیگری قرار ندارد.

پژوهش جدید چه چیزی درباره تأثیر تلفن همراه بر رابطه زوج‌ها کشف کرد؟

تیمی بین‌المللی از پژوهشگران برای بررسی ارتباط فوبینگ و پرخاشگری رابطه‌ای، بزرگسالان ۱۸ تا ۳۵ ساله‌ای را که در رابطه عاشقانه بودند و روزانه از تلفن هوشمند استفاده می‌کردند، مورد مطالعه قرار دادند.

اطلاعات از طریق یک نظرسنجی آنلاین در پلتفرم‌های محبوب رسانه‌های اجتماعی چین جمع‌آوری شد. از مجموع ۸۳۳ پرسشنامه دریافت‌شده، ۷۷۲ پرسشنامه برای تحلیل نهایی مناسب تشخیص داده شد.

پرسش‌های پژوهش در چند محور اصلی تنظیم شده بودند:

• میزان بی‌توجهی شریک عاطفی به دلیل استفاده از تلفن همراه هنگام گفت‌وگو.

• میزان حمایت عاطفی که افراد از شریک زندگی خود احساس می‌کردند.

• میزان حمایتی که انتظار داشتند از طرف مقابل دریافت کنند.

• تجربه رفتارهای پرخاشگرانه رابطه‌ای در سه ماه گذشته.

نتایج نشان داد هرچه یکی از طرفین بیشتر هنگام تعامل دونفره درگیر تلفن همراه باشد، احتمال بروز رفتارهای پرخاشگرانه در طرف مقابل نیز افزایش پیدا می‌کند.

البته باید به یک نکته مهم توجه کرد: این پژوهش ارتباط میان فوبینگ و پرخاشگری رابطه‌ای را بررسی کرده است؛ بنابراین به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که استفاده از گوشی مستقیماً علت قطعی پرخاشگری در همه روابط است.

وقتی احساس حمایت کم می‌شود، دلخوری جای صمیمیت را می‌گیرد

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این مطالعه، نقش احساس حمایت عاطفی در شکل‌گیری تنش‌های رابطه‌ای بود.

پژوهشگران دریافتند فوبینگ می‌تواند احساس حمایت را در شریک زندگی کاهش دهد. به زبان ساده، وقتی فرد بارها هنگام صحبت کردن با بی‌توجهی طرف مقابل مواجه می‌شود، ممکن است تصور کند نیازهای عاطفی‌اش جدی گرفته نمی‌شوند.

این احساس به‌تدریج می‌تواند به دلخوری، فاصله عاطفی و رفتارهای منفی منجر شود.

برای مثال، فردی را تصور کنید که می‌خواهد درباره یک مشکل کاری با شریک زندگی‌اش صحبت کند. اگر طرف مقابل در تمام مدت مشغول تلفن همراه باشد، احتمال دارد احساس کند تنها مانده و کسی برای شنیدن نگرانی‌هایش وقت نمی‌گذارد.

در چنین شرایطی، حتی یک رفتار کوچک می‌تواند معنایی بزرگ پیدا کند.

پژوهش همچنین به تفاوت میان حمایت مورد انتظار و حمایت واقعی اشاره کرده است. این فاصله زمانی شکل می‌گیرد که فرد انتظار دارد شریک زندگی‌اش توجه و همراهی مشخصی نشان دهد، اما در عمل چنین چیزی دریافت نمی‌کند.

هرچه این فاصله بیشتر باشد، احتمال نارضایتی و تنش نیز می‌تواند افزایش پیدا کند.

آیا زنان و مردان به بی‌توجهی ناشی از گوشی واکنش یکسانی دارند؟

یکی از بخش‌های جالب این پژوهش، بررسی تفاوت واکنش زنان و مردان به فوبینگ بود.

نتایج نشان داد کاهش احساس حمایت و فاصله میان حمایت مورد انتظار و حمایت واقعی، در افزایش رفتارهای پرخاشگرانه رابطه‌ای زنان نقش پررنگ‌تری داشته است.

در مردان نیز ارتباط میان فوبینگ و پرخاشگری مشاهده شد، اما تأثیر تغییرات مربوط به احساس حمایت ضعیف‌تر بود. این یافته می‌تواند نشان دهد عوامل دیگری نیز در واکنش مردان به بی‌توجهی ناشی از تلفن همراه نقش دارند.

البته نباید از این نتیجه‌گیری برداشت کرد که همه زنان یا مردان واکنش مشابهی دارند. پژوهش درباره الگوهای مشاهده‌شده در گروه شرکت‌کنندگان است و نمی‌توان آن را به تمام زوج‌ها تعمیم داد.

نکته مهم‌تر این است که نیاز به توجه و حمایت عاطفی در هر رابطه‌ای وجود دارد؛ اما شیوه تجربه و ابراز این نیاز ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

چگونه اجازه ندهیم تلفن همراه رابطه ما را سرد کند؟

قرار نیست برای داشتن یک رابطه سالم، تلفن همراه را کنار بگذاریم یا استفاده از فناوری را متوقف کنیم. مسئله اصلی، ایجاد تعادل میان زندگی دیجیتال و ارتباط واقعی است.

چند تغییر ساده می‌تواند از تبدیل شدن گوشی به عامل دائمی تنش جلوگیری کند:

1. زمان‌های دونفره را بدون گوشی بگذرانید: هنگام شام، پیاده‌روی یا گفت‌وگو، تلفن‌ها را کنار بگذارید.

2. هنگام صحبت کردن، تماس چشمی داشته باشید: توجه کامل نشان می‌دهد که حرف‌های طرف مقابل برای شما اهمیت دارد.

3. برای پیام‌های غیرضروری عجله نکنید: هر اعلان تلفن همراه نیازمند پاسخ فوری نیست.

4. اگر منتظر تماس مهمی هستید، توضیح دهید: به جای اینکه ناگهان مشغول گوشی شوید، دلیل آن را با شریک زندگی خود در میان بگذارید.

5. درباره احساس بی‌توجهی صحبت کنید: اگر استفاده از گوشی شما را ناراحت می‌کند، به جای سرزنش و دعوا، درباره احساستان حرف بزنید.

6. برای استفاده از تلفن مرز مشخص داشته باشید: توافق درباره زمان‌های بدون گوشی می‌تواند به ایجاد عادت‌های سالم‌تر کمک کند.

در نهایت، آنچه یک رابطه عاشقانه را زنده نگه می‌دارد، فقط کنار هم بودن نیست؛ بلکه احساس دیده شدن، شنیده شدن و اهمیت داشتن است. شاید تلفن همراه در دسترس‌ترین وسیله زندگی امروز باشد، اما نباید آن‌قدر در مرکز توجه قرار بگیرد که فردی را که درست روبه‌روی ما نشسته، فراموش کنیم.

گاهی بهترین پیام برای شریک زندگی، نه یک متن عاشقانه در تلفن همراه، بلکه چند دقیقه توجه واقعی و بدون حواس‌پرتی است.