هوش مصنوعی دشمن ذهن انسان نیست؛ اما یک خطر پنهان دارد

هرچه بیشتر از توانایی‌هایی مانند حل مسئله، استدلال، نوشتن، به خاطر سپردن اطلاعات یا تفکر انتقادی استفاده کنیم، این مهارت‌ها تقویت می‌شوند. اما اگر این وظایف را همیشه به هوش مصنوعی بسپاریم، فرصت تمرین از بین می‌رود و یادگیری عمیق نیز کاهش می‌یابد.

این موضوع پدیده تازه‌ای نیست. در طول تاریخ، با ظهور فناوری‌هایی مانند ماشین‌حساب، GPS و موتور‌های جست‌و‌جو نیز نگرانی‌های مشابهی مطرح شده بود. برای مثال، امروزه بسیاری از افراد شماره تلفن نزدیکان خود را حفظ نیستند یا بدون مسیریاب به سختی مسیر‌ها را پیدا می‌کنند. با این حال، این فناوری‌ها انسان را «کم‌هوش» نکردند، بلکه نوع مهارت‌هایی را که بیشتر از آنها استفاده می‌شود تغییر دادند. پژوهشگران معتقدند هوش مصنوعی نیز احتمالاً چنین اثری خواهد داشت، اما دامنه آن می‌تواند گسترده‌تر باشد، زیرا مستقیماً وارد فرایند‌های شناختی مانند نوشتن، تحلیل و تصمیم‌گیری شده است.

مطالعات اخیر نیز نشان می‌دهند استفاده مداوم از هوش مصنوعی ممکن است اعتماد کاربران به پاسخ‌های هوش مصنوعی را افزایش دهد و در نتیجه، آنها کمتر به بررسی مستقل اطلاعات یا ارزیابی انتقادی نتایج بپردازند. این موضوع به‌ویژه در آموزش، پژوهش و تصمیم‌گیری‌های مهم می‌تواند مشکل‌ساز باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد استفاده از هوش مصنوعی به‌طور دائمی باعث کاهش توانایی‌های شناختی انسان می‌شود و برای رسیدن به چنین نتیجه‌ای، به مطالعات بلندمدت بیشتری نیاز است.

متخصصان توصیه می‌کنند بهترین راه استفاده از هوش مصنوعی، جایگزین نکردن آن با تفکر شخصی است. به‌جای سپردن کامل کار‌ها به هوش مصنوعی، بهتر است از آن برای ایده‌پردازی، یادگیری، دریافت بازخورد یا بررسی دیدگاه‌های مختلف استفاده شود و در نهایت، تحلیل، قضاوت و تصمیم‌گیری نهایی بر عهده خود کاربر باقی بماند. به گفته پژوهشگران، مهارت‌هایی مانند تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله تنها زمانی حفظ می‌شوند که انسان همچنان آنها را به‌طور فعال تمرین کند.