کاستاریکا؛ الگویی برای پیوند اقتصاد و حفاظت از طبیعت

به گزارش فرتاک نیوز؛ در شرایطی که پیامدهای تغییرات اقلیمی و تخریب منابع طبیعی، بسیاری از دولت‌ها را به بازنگری در الگوهای توسعه واداشته، تجربه کاستاریکا در سال‌های اخیر جلب توجه نهادهای بین‌المللی گردیده است.

گزارش‌های بانک جهانی و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) نشان می‌دهد این کشور با سیاست‌های بلندمدت در حوزه محیط زیست، توانسته توازن میان حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و توسعه اقتصادی برقرار کند و به یکی از موفق‌ترین الگوهای پیوند توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست در جهان تبدیل شود.

از جنگل‌زدایی گسترده تا احیای پوشش جنگلی

کاستاریکا در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ با جنگل‌زدایی شدیدی مواجه بود؛ به‌گونه‌ای که بخش قابل توجهی از جنگل‌های این کشور به دلیل دامداری و توسعه کشاورزی از بین رفت. اما از میانه دهه ۱۹۹۰، دولت با تغییر رویکرد و اجرای سیاست‌های محیط‌زیستی، روند تخریب جنگل‌ها را متوقف و سپس معکوس کرد.

برنامه «پرداخت برای خدمات اکوسیستمی» (Payment for Environmental Services-PES) که از سال ۱۹۹۷ اجرا شد، یکی از مهم‌ترین ابزارهای این تحول به شمار می‌رود. در این طرح، مالکان زمین در ازای حفاظت و احیای پوشش جنگلی، مشوق‌های مالی دریافت می‌کنند.

بر اساس گزارش‌های بانک جهانی و UNDP، مناطق حفاظت‌شده کاستاریکا که تحت مدیریت سامانه ملی مناطق حفاظت‌شده (SINAC) قرار دارند، اکنون حدود ۲۶ درصد از اراضی این کشور را شامل می‌شوند. همچنین، اجرای برنامه PES به احیای پوشش جنگلی این کشور کمک کرده و آن را از حدود یک‌چهارم مساحت در اواخر دهه ۱۹۸۰ به بیش از ۵۰ درصد رسانده است.

رسانه‌های بین‌المللی نیز در ماه‌های اخیر با مرور تجربیات کاستاریکا، آن را به عنوان یکی از موفق‌ترین نمونه‌های احیای جنگل‌ها معرفی کرده‌اند. موفقیت‌های این کشور نتیجه ترکیب حفاظت از اراضی، مشوق‌های اقتصادی، توسعه مناطق حفاظت‌شده و احیای طبیعی جنگل‌ها بوده است.

اقتصاد سبز؛ تبدیل سرمایه طبیعی به مزیت اقتصادی

کاستاریکا با تبدیل حفاظت از محیط زیست به یکی از پایه‌های توسعه اقتصادی خود، به الگویی برای سایر کشورها تبدیل شده است. بانک جهانی تأکید کرده است که حفاظت از جنگل‌ها می‌تواند همزمان با رشد اقتصادی، توسعه گردشگری پایدار و افزایش تاب‌آوری اقتصادی تحقق یابد.

در این راستا، گردشگری طبیعت‌محور به یکی از ارکان مهم اقتصاد کاستاریکا تبدیل شده است. پارک‌های ملی و تنوع زیستی این کشور هر سال میلیون‌ها گردشگر را جذب کرده و فرصت‌های شغلی زیادی به‌ویژه در مناطق روستایی ایجاد می‌کند.

انرژی‌های تجدیدپذیر؛ ستون اصلی اقتصاد کم‌کربن

کاستاریکا در دهه گذشته تقریباً تمام برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کرده و از پایین‌ترین شدت‌های انتشار گازهای گلخانه‌ای در میان کشورهای OECD برخوردار است. با این حال، خشکسالی‌های ناشی از تغییرات اقلیمی برخی اوقات موجب کاهش تولید برق‌آبی و استفاده موقت از نیروگاه‌های حرارتی شده است.

چالش‌های پیش روی الگوی سبز کاستاریکا

اگرچه کاستاریکا به عنوان یک نمونه موفق از اقتصاد سبز شناخته می‌شود، با چالش‌هایی همچون وابستگی به تولید برق از نیروگاه‌های برق‌آبی روبرو است. توسعه حمل‌ونقل پاک و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی از اولویت‌های دولت برای دستیابی به اقتصاد کم‌کربن است.

تجربه کاستاریکا نشان می‌دهد که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست می‌توانند در همزیستی با یکدیگر قرار گیرند. سیاست‌های آن، این کشور را به یکی از موفق‌ترین نمونه‌های اقتصاد سبز در جهان تبدیل کرده است. با توجه به رویکردهای نوین و اجرایی این کشور، می‌توان به الگویی موفق در هم‌سویی حفاظت از طبیعت و توسعه پایدار دست یافت.