دلار ۲۵۹ هزار تومانی؛ بانک مرکزی دنبال ارزانی است یا تثبیت گرانی؟

نادر دارستانی؛ فروش ارز سهمیه‌ای با نرخ ۲۵۹ هزار تومان در حالی آغاز شده که بانک مرکزی از یک‌سو می‌گوید نرخ‌های فعلی ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد تناسب ندارد و بخشی از رشد قیمت‌ها ناشی از فشارهای روانی و انتظارات تورمی است، اما از سوی دیگر، ارز را در سطحی بسیار بالا در اختیار متقاضیان قرار می‌دهد. این تناقض، پرسش مهمی را ایجاد می‌کند که سیاست ارزی فعلی دقیقاً چه هدفی را دنبال می‌کند.

از طرف دیگر، وقتی هر فرد می‌تواند با کد ملی تا ۱۰ هزار دلار خریداری کند، یعنی یک ظرفیت قابل توجه برای تقاضای ارز ایجاد شده است. اگر هدف اصلی کاهش نرخ دلار باشد، انتظار طبیعی این است که افزایش عرضه در نهایت به کاهش قیمت منجر شود؛ نه اینکه نرخ ۲۵۹ هزار تومان به مبنایی برای عرضه رسمی تبدیل شود. اینجاست که منتقدان می‌پرسند آیا بانک مرکزی واقعاً قصد شکستن قیمت را دارد یا صرفاً می‌خواهد بازار را در همین محدوده مدیریت کند.

بانک مرکزی همچنین از امکان مداخله ارزی تا سقف ۲ میلیارد دلار سخن گفته است. اما سؤال مهم این است که این منابع قرار است چه اثری بر قیمت دلار داشته باشند؟ اگر قرار است دلار ارزان شود، معیار موفقیت این طرح چیست و مردم چه زمانی باید اثر کاهش قیمت را در بازار ببینند؟ تزریق منابع ارزی زمانی می‌تواند برای افکار عمومی قابل قبول باشد که نتیجه آن در قیمت نهایی ارز و کاهش فشار بر مصرف‌کننده دیده شود.

در نهایت، مسئله فقط فروش ۱۰ هزار دلار به هر کد ملی نیست؛ مسئله این است که دلار ۲۵۹ هزار تومانی چرا باید مبنای سیاست ارزی قرار بگیرد؟ اگر دولت و بانک مرکزی معتقدند نرخ‌های فعلی واقعی نیست، انتظار می‌رود برنامه‌ای روشن برای کاهش آن ارائه کنند. در غیر این صورت، این نگرانی ایجاد می‌شود که سیاستگذار به‌جای مبارزه با گرانی ارز، صرفاً در حال مدیریت بازاری است که قیمت‌های بالای آن را پذیرفته است. سؤال مردم ساده است: دلار قرار است ارزان شود یا فقط گران بماند و بهتر مدیریت شود؟