سپر پنهان چین؛ چرا پکن در برابر جنگ ایران آرام است؟
خلیج فارس زیر سایه جنگ قفل شده و جهان نگران گرانی فرداست، اما در پکن ترسی نیست؛ آنها سالها برای این کابوس انبارداری کردهاند.
در این روزها که آسمان خاورمیانه پر از موشک است و سایه جنگ آمریکا و اسرائیل بر سر ایران سنگینی میکند، آبهای خلیج فارس تقریباً از کشتیهای تجاری خالی شده است. تنگه هرمز — همان مسیر باریک دریایی که شریان اصلی عبور انرژی جهان است — حالا به یک منطقه ممنوعه و خطرناک تبدیل شده. برای شهروندانی که اخبار را با دلهره دنبال میکنند، بسته شدن این مسیر فقط یک معنا دارد: جهش ناگهانی و ترسناک قیمت بنزین، غذا و تمام کالاهای روزمره.
به گزارش فایننشال تایمز، در حالی که کشورهای غربی با دستپاچگی تلاش میکنند جلوی انفجار قیمتها را بگیرند، هزاران کیلومتر دورتر در پکن، آرامشی عجیب حکمفرماست. چین، غول تشنه اقتصاد جهان، سالهاست که در سکوت، نفت و آذوقه میخرد و زیر زمین پنهان میکند. آنها میدانستند که این مسیر روزی بسته خواهد شد و حالا، بزرگترین سپر دفاعی تاریخ را در برابر این شوک اقتصادی در اختیار دارند.
وسواس به مهار کرگدنهای خاکستری
این آمادگی یکشبه به دست نیامده است. اواخر سال ۲۰۲۲ بود که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، برای سومین بار قدرت را به دست گرفت. او در همان روزها به مقامهای ارشد حزبش هشدار داد که باید کشور را برای «دریاهای طوفانی» و بدترین سناریوهای ممکن آماده کنند. حفظ زندگی و آرامش یک جمعیت ۱.۴ میلیارد نفری در میانه جنگهای جهانی شوخی نبود.
اِوِن پی، مدیر گروه مشاوره استراتژیک تریویوم در چین، این رفتار را به زیبایی توصیف میکند: «رهبران چین وسواس عجیبی به بحرانهای کرگدن خاکستری دارند.» کرگدن خاکستری یعنی خطرات بسیار بزرگی که کاملاً آشکارند، اما دولتها معمولاً نادیدهشان میگیرند. او میگوید امنیت غذایی و انرژی برای پکن فقط یک شعار تبلیغاتی نیست؛ بلکه دولت بخش عظیمی از پول کشور را دقیقاً برای روزهای تاریک و بحرانی پسانداز میکند.
به همین دلیل است که برای سال ۲۰۲۶، بودجهای معادل ۱۶ میلیارد دلار — حدود هشت درصد بیشتر از پارسال — فقط برای خرید و ذخیره کالاهای حیاتی کنار گذاشته شده است.
کوههای پنهان طلای سیاه
هیچکس بیرون از حلقه قدرت چین دقیقاً نمیداند این انبارها چقدر بزرگاند، اما تصاویر ماهوارهای و ردیابی کشتیها اعداد خیرهکنندهای را نشان میدهند. کارشناسان میگویند ذخایر استراتژیک چین — یعنی نفتهایی که دولت فقط برای روزهای جنگ و قحطی انبار میکند — در سال گذشته به شدت پر شدهاند.
مؤسسه پژوهشی برنشتاین تخمین میزند که چین حدود ۱.۴ میلیارد بشکه نفت پنهان کرده است؛ مقداری که میتواند اقتصاد این کشور را برای ۱۱۲ روز در برابر قطع کامل واردات زنده نگه دارد. حتی برخی مراکز دیگر این رقم را بیش از دو میلیارد بشکه میدانند. برای درک عظمت این عدد کافی است بدانید که آمریکا پیش از آغاز این جنگ، تنها حدود $۴۱۵$ میلیون بشکه نفت ذخیره داشت و هفته گذشته مجبور شد برای جلوگیری از گران شدن بنزین، بخش بزرگی از آن را روانه بازار کند.
آندریا گیسِلی، کارشناس سیاست خاورمیانه در دانشگاه اکستر، معتقد است این یک آیندهنگری محض بوده است: «شاید آنها روز دقیق حمله به ایران را نمیدانستند، اما مطمئن بودند که بهزودی طوفانی به پا میشود.»
فراتر از بنزین؛ بحران در پلاستیک و خاک
بسته شدن مسیرهای دریایی ایران فقط به معنای کمبود سوخت نیست. اقتصاد مدرن با مواد شیمیایی زنده است. جنگ فعلی نشان داد که چین تا چه حد برای تأمین موادی مثل گوگرد به خاورمیانه وابسته است. گوگرد مادهای بسیار حیاتی است که برای ساخت کودهای کشاورزی و باتریهای لیتیومی استفاده میشود. در حال حاضر، حدود چهل درصد از گوگرد مصرفی چین از خلیج فارس میآید.
اوضاع درباره متانول هم همینقدر حساس است. متانول مایعی شیمیایی است که بدون آن تولید پلاستیک، لباس و حتی دارو متوقف میشود. پِنگ شین، تحلیلگر بازارهای مالی در شانگهای، میگوید کارخانههای ساحلی چین به شدت به واردات متانول، آن هم مشخصاً از ایران، وابستهاند.
اما آیا چین قرار است با باز کردن شیر انبارهایش، قیمتهای جهانی را پایین بیاورد؟ دای جیاچوان، اقتصاددان ارشد یک شرکت نفتی دولتی چین، پاسخ روشنی دارد: «قیمت نفت برای ما تعیینکننده نیست.» این یعنی پکن ذخایرش را فقط برای تضمین بقای خودش در زمان قطع فیزیکی نفت میخواهد، نه برای ارزان کردن انرژی در دنیا.
*ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ کنونی است.
