از دیماه دستهچکها نصف میشوند؛ تغییرات جدید چک را بخوانید
قوانین جدید چک در سال ۱۴۰۵ با محدودیت تعداد برگهای دستهچک، گسترش چک دیجیتال و توقف صدور چک رمزدار همراه شده است؛ تغییراتی که مشتریان بانکها باید از زمان اجرای آنها اطلاع داشته باشند.
دستهچکهای کاغذی قرار است بهتدریج محدودتر شوند و استفاده از چک الکترونیکی در شبکه بانکی افزایش یابد. بر اساس گزارش نبض قیمت درباره مقررات جدید بانکی، بانک مرکزی برنامهای مرحلهای برای کاهش تعداد برگهای دستهچک و توسعه خدمات دیجیتال در نظر گرفته است؛ برنامهای که هم اشخاص حقیقی و هم شرکتها را تحت تأثیر قرار میدهد.
در کنار این تغییرات، صدور چک رمزدار متوقف شده و چک تضمینشده جایگزین آن شده است. همچنین ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد، استفاده از رمز یکبارمصرف در انتقال و رعایت ضوابط جدید حساب جاری همچنان اهمیت دارد.
تعداد برگهای دستهچک کمتر میشود
بر اساس زمانبندی اعلامشده در گزارش، سقف دستهچک کاغذی اشخاص حقیقی در مرحله نخست ۱۰۰ برگ است، اما این تعداد از ابتدای دیماه ۱۴۰۵ به ۵۰ برگ کاهش پیدا میکند.
این محدودیت در ماههای بعد نیز ادامه خواهد داشت و سقف دستهچک اشخاص حقیقی در فروردین ۱۴۰۶ به ۲۵ برگ و از خرداد همان سال به ۱۰ برگ میرسد.
شرکتها و اشخاص حقوقی نیز با محدودیت مواجه خواهند شد، اما زمانبندی آنها متفاوت است. سقف ۱۰۰ برگ برای این گروه تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۶ حفظ میشود و در خرداد و تیر به ۵۰ برگ کاهش مییابد.
این تغییرات به معنای باطل شدن دستهچکهای قبلی نیست و چکهای کاغذی موجود طبق گزارش تا زمان مصرف کامل اعتبار خواهند داشت.
چک الکترونیکی گسترش مییابد؛ چک رمزدار دیگر صادر نمیشود
بانک مرکزی در مسیر توسعه چک الکترونیکی، سهم هدفگذاریشده این ابزار را در شبکه بانکی افزایش میدهد. طبق برنامه اعلامشده، این هدف از ۲۵ درصد در پاییز ۱۴۰۵ به ۴۰ درصد در زمستان، ۶۰ درصد در بهار و ۸۰ درصد در خرداد و تیر ۱۴۰۶ خواهد رسید.
چک الکترونیکی بدون برگه فیزیکی صادر و منتقل میشود و امضا، ثبت اطلاعات و نگهداری سوابق آن نیز در بستر دیجیتال انجام میشود. این شیوه میتواند خطر گم شدن یا سرقت برگه چک را کاهش دهد و خدمات غیرحضوری بیشتری در اختیار مشتریان قرار دهد.
از سوی دیگر، صدور چک رمزدار از ۷ مهر ۱۴۰۵ متوقف شده و چک تضمینشده جای آن را گرفته است. طبق گزارش، از ابتدای دیماه واگذاری چکهای رمزدار در سامانه چکاوک نیز ممنوع خواهد شد؛ بنابراین مشتریان بانکها باید در معاملات بزرگ، نوع چک دریافتی و شیوه وصول آن را بررسی کنند.
ثبت صیادی، رمز یکبارمصرف و چک برگشتی
ثبت اطلاعات چک در سامانه صیاد همچنان الزامی است و صادرکننده باید اطلاعات مبلغ، تاریخ و گیرنده را ثبت کند. دریافتکننده نیز باید پیش از تأیید، اطلاعات سامانه را با مشخصات چک تطبیق دهد؛ انتقال چک به فرد دیگر نیز بدون ثبت قانونی اطلاعات کافی نیست.
در مقررات امنیتی جدید، رمز یکبارمصرف برای انتقال چکهای صیادی کاغذی و الکترونیکی مورد تأکید قرار گرفته است. بانکها همچنین باید ارتباط شماره تلفن همراه با کد ملی یا شناسه ملی را بررسی کنند تا احتمال سوءاستفاده و انتقال غیرمجاز کاهش یابد.
ضوابط دریافت دستهچک و افتتاح حساب جاری نیز بازنگری شده است. حذف الزام معرفی معرف و ممنوعیت تحمیل حساب پشتیبان به مشتری از جمله تغییرات اعلامشده است، اما دریافت دستهچک همچنان به شرایط اعتباری و ضوابط بانکی بستگی دارد.
در نهایت، چک برگشتی همچنان پیامدهای قانونی دارد و ممکن است باعث محدودیت در افتتاح حساب، دریافت کارت بانکی، تسهیلات و دستهچک جدید شود. به همین دلیل، با وجود حرکت بانکها به سمت چک دیجیتال، رعایت مقررات و اطمینان از توان پرداخت در موعد مقرر همچنان ضروری است.