حقیقتی که باید درباره نشستن ضربدری و ابتلا به واریس بدانید

نشستن روی پا‌های ضربدری به خودی خود منجر به ایجاد واریس نمی‌شود، اما عدم فعالیت طولانی مدت می‌تواند جریان خون وریدی را مختل کرده و تورم پا را افزایش دهد. وراثت، بارداری، اضافه وزن و سبک زندگی بی‌تحرک برای سلامت رگ‌ها بسیار مهم‌تر هستند. ایزوستیا تمام جزئیات را در اختیار دارد.

به گفته ماریا بلایا، پزشک عمومی در مرکز بهداشت اسکاندیناوی، هیچ مدرک قانع‌کننده‌ای وجود ندارد که نشان دهد انداختن پا‌ها روی هم باعث واریس می‌شود. این بیماری با تغییراتی در دیواره رگ‌ها و نقص عملکرد دریچه‌هایی که جریان خون به قلب را تضمین می‌کنند، مرتبط است. وقتی دریچه‌ها به درستی کار نمی‌کنند، مقداری از خون به عقب برمی‌گردد، فشار داخل عروقی افزایش می‌یابد و رگ‌ها به تدریج گشاد می‌شوند.

این پزشک، زمینه ارثی، بارداری و اضافه وزن را از عوامل خطر مهم ذکر کرد. با این حال، نشستن در یک موقعیت خاص به تنهایی لزوماً به این معنی نیست که فرد به واریس مبتلا خواهد شد.

یولیا موریاکووا، رئیس بخش قلب و عروق و متخصص قلب درجه یک در مرکز بهداشت اسکاندیناوی، خاطرنشان کرد که انداختن پا‌ها روی هم می‌تواند به طور موقت بر گردش خون تأثیر بگذارد و باعث افزایش کوتاه مدت فشار خون شود. با این حال، چنین تغییراتی نشان دهنده آسیب وریدی نیست یا ثابت نمی‌کند که انداختن پا‌ها روی هم باعث واریس یا ترومبوز می‌شود.

چه عادت‌هایی برای سلامت رگ‌ها مضر هستند؟

پزشکان، بی‌تحرکی طولانی‌مدت را یکی از شایع‌ترین مشکلات دانستند. هنگام راه رفتن، عضلات ساق پا منقبض می‌شوند و به بازگشت خون به قلب کمک می‌کنند. نشستن یا ایستادن در یک مکان برای ساعت‌ها، این مکانیسم را کم‌اثر می‌کند. این می‌تواند منجر به سنگینی، ناراحتی و تورم در پا‌ها شود. به گفته بلایا، وزن اضافی همچنین بار سیستم وریدی را افزایش می‌دهد و می‌تواند مشکلات موجود را تشدید کند.

هیچ پاسخ قطعی برای این سوال که آیا نشستن یا ایستادن برای مدت طولانی برای پا‌های شما بدتر است، وجود ندارد. در هر دو مورد، بی‌تحرکی طولانی مدت مانع بازگشت وریدی می‌شود. بنابراین، صرفاً جایگزینی یک میز معمولی با یک میز ایستاده مشکل را حل نمی‌کند: مهم است که مرتباً موقعیت خود را تغییر دهید و بدن خود را حرکت دهید.

چه علائمی ممکن است نشان دهنده واریس باشد؟

اولین علائم اختلالات وریدی اغلب با خستگی معمولی پس از یک روز کاری اشتباه گرفته می‌شود. بلایا سنگینی، درد مبهم، خارش و تورم در مچ پا را از جمله شکایات معمول ذکر کرد. این علائم ممکن است پس از ایستادن یا نشستن طولانی مدت تشدید شوند و پس از استراحت با بالا قرار دادن پا‌ها فروکش کنند. دلیل این امر این است که افزایش فشار در رگ‌ها باعث می‌شود مایعات راحت‌تر از رگ‌های کوچک به بافت اطراف نشت کنند.

با این حال، سنگینی پا‌ها یا رد به جا مانده از کش جوراب به تنهایی نمی‌تواند واریس را تشخیص دهد. اگر این ناراحتی مرتباً تکرار شود، یا اگر رگ‌های گشاد شده و پیچ و خم‌دار یا تغییرات پوستی ظاهر شود، باید با پزشک مشورت کنید. پس از معاینه، متخصص تشخیص می‌دهد که آیا سونوگرافی رگ ضروری است یا خیر.

باید توجه ویژه‌ای به تورم ناگهانی در یک پا داشت، به خصوص اگر با درد، قرمزی یا احساس گرما همراه باشد. به گفته پزشک، چنین علائمی ممکن است نشان دهنده لخته شدن خون باشد و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

وقتی تورم می‌تواند به قلب مربوط باشد

ورم پا‌ها همیشه نشان دهنده مشکلات وریدی نیست. همانطور که موریاکووا توضیح داد، یکی از دلایل اصلی قلبی عروقی این علامت، نارسایی قلبی است. این بیماری می‌تواند پس از حمله قلبی، به دلیل فشار خون بالا در درازمدت یا بیماری دریچه قلب یا عضله قلب ایجاد شود.

این متخصص گفت: «وقتی عملکرد پمپاژ قلب مختل می‌شود، فشار در رگ‌ها می‌تواند افزایش یابد و مایعات در بدن احتباس شوند. در نارسایی وریدی، تورم بیشتر در مچ پا قابل توجه است و عصر‌ها و پس از ایستادن طولانی مدت بدتر می‌شود. این بیماری اغلب با واریس، سنگینی، خارش و تیرگی پوست همراه است.»

نارسایی قلبی معمولاً باعث تورم در هر دو پا می‌شود. علائم هشدار دهنده دیگر ممکن است شامل تنگی نفس در حین فعالیت بدنی طبیعی یا هنگام دراز کشیدن، افزایش سریع وزن و کاهش استقامت باشد.

با این حال، تعیین مستقل علت ادم غیرممکن است. همچنین می‌تواند با بیماری کلیوی، اختلال در تخلیه لنفاوی و برخی دارو‌ها رخ دهد. برای تأیید تشخیص، پزشک ممکن است آزمایش‌ها و سونوگرافی رگ‌ها یا قلب را تجویز کند.

موریاکووا همچنین خاطرنشان کرد که فشار خون بالا و واریس با مکانیسم‌های متفاوتی مرتبط هستند. تونومتر فشار خون را در شریان‌ها اندازه‌گیری می‌کند، در حالی که واریس بر سیستم وریدی تأثیر می‌گذارد. با این حال، فشار خون بالا و کنترل نشده در درازمدت می‌تواند به قلب آسیب برساند و منجر به نارسایی قلبی شود.

علاوه بر این، تورم مچ پا گاهی اوقات می‌تواند هنگام مصرف دارو‌های فشار خون، مانند آملودیپین، رخ دهد. از قطع خودسرانه دارو‌های تجویز شده خودداری کنید؛ اگر علائم جدیدی را تجربه کردید، آنها را به پزشک خود گزارش دهید.

چگونه خطر مشکلات وریدی را کاهش دهیم

پزشکان، قبل از هر چیز، تجدید نظر در عادات مرتبط با کمبود حرکت را توصیه می‌کنند. اگر شغل کم‌تحرکی دارید، ایستادن منظم، پیاده‌روی‌های کوتاه و انجام تمرینات ساده پا مفید است: خم و راست کردن پاها، بالا بردن پاشنه و انگشتان پا.

بِلایا توصیه کرد: «مهم است که حداقل ساعتی یک بار استراحت فیزیکی داشته باشید و خارج از محل کار، زمانی را به پیاده‌روی و سایر فعالیت‌های قابل کنترل اختصاص دهید. استراحت در حالتی که ساق پاهایتان بالا قرار می‌گیرد می‌تواند به کاهش تورم عصرگاهی کمک کند. جوراب‌های فشاری باید بر اساس نیاز‌ها و سایز شما و پس از مشورت با متخصص انتخاب شوند.»

موریاکووا پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و شنا را به عنوان مفیدترین اشکال فعالیت بدنی معرفی کرد. برای اکثر بزرگسالان، هدف توصیه شده حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط ​​در هفته است. بهتر است به تدریج شروع کنید و فعالیت هوازی را با تمرینات قدرتی قابل کنترل تکمیل کنید.

این متخصص قلب توصیه کرد که به سفر‌های طولانی و پرواز‌ها توجه ویژه‌ای شود. بی‌حرکت بودن برای چند ساعت، جریان خون را در رگ‌های عمقی پا‌ها کند می‌کند و می‌تواند خطر لخته شدن خون را افزایش دهد. این امر به ویژه برای افرادی که عوامل خطر دیگری مانند سابقه ترومبوز، جراحی اخیر، سرطان، بارداری یا مصرف دارو‌های حاوی استروژن دارند، بسیار مهم است.

در طول سفر‌های طولانی‌تر از چهار ساعت، حرکت دادن پا‌ها و در صورت امکان، بلند شدن و راه رفتن هر یک تا دو ساعت مفید است. استراحت در طول سفر‌های با ماشین توصیه می‌شود. اگر خطر ابتلا به ترومبوز در شما افزایش یافته است، باید در مورد نیاز به جوراب‌های فشاری یا دارو‌های پیشگیری‌کننده با پزشک خود مشورت کنید.