ضرورت همکاری چین و هند برای تقویت ثبات در جنوب آسیا

به گزارش فرتاک نیوز؛ سفر اخیر شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به هند به منظور شرکت در نشست بریکس، نقطه عطفی در بهبود روابط دو کشور محسوب می‌شود. این روند به دنبال درگیری مرزی سال ۲۰۲۰ و با ازسرگیری پروازهای مستقیم و کاهش محدودیت‌های روادید و سرمایه‌گذاری دوجانبه شتاب گرفته است.

در سطح بین‌المللی نیز پکن و دهلی‌نو در برخی مسائل، از جمله مخالفت با اقدامات قهری یک‌جانبه و حمایت از نظام تجارت چندجانبه مبتنی بر قواعد بین‌المللی، به دیدگاه‌های مشابهی دست یافته‌اند. با این حال، نویسنده گزارش بر این نکته تأکید می‌کند که ضرورت همکاری این دو کشور در سطح منطقه‌ای کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

این رسانه همچنین به سیلاب‌های اخیر نپال اشاره می‌کند که به دنبال فروپاشی یک یخچال طبیعی در نزدیکی مرز چین رخ داد و اهمیت همکاری منطقه‌ای میان این دو قدرت آسیایی را نمایان کرد. چین و هند هر دو به کمک‌رسانی به نپال پرداخته‌اند، اما اقدامات آن‌ها هماهنگ نبوده است. بالندرا شاه، نخست‌وزیر نپال، در مجمع عمومی سازمان ملل خواستار ایجاد سازوکاری مشترک میان نپال، چین و هند برای تبادل داده‌های ماهواره‌ای و پایش دریاچه‌های یخچالی شده است.

مرکز بین‌المللی توسعه یکپارچه کوهستان، مستقر در نپال و شامل هشت کشور از جمله چین و هند، می‌تواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند. به گفته فارن پالسی، اجرای چنین طرح‌هایی با ارزیابی جداگانه هر پروژه و پرهیز از مناطق مورد مناقشه، می‌تواند هم به حاشیه‌رانده‌شدن هند در جنوب آسیا جلوگیری کند و هم شفافیت ابتکارهای چین را افزایش دهد.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که چین در یک دهه گذشته به یکی از شرکای اصلی تجاری، سرمایه‌گذاری و دفاعی کشورهای جنوب آسیا تبدیل شده است. پکن برای حفظ ثبات در این منطقه و یافتن بازارهای صادراتی و سرمایه‌گذاری، توجه ویژه‌ای به آن دارد. در مقابل، هند گسترش نفوذ چین را تهدیدی برای موقعیت منطقه‌ای خود می‌داند.

تلاش‌های هند برای محدودکردن حضور چین به ایجاد ابتکارهایی بدون مشارکت دهلی‌نو منجر شده که از جمله آن می‌توان به کریدور اقتصادی چین و پاکستان اشاره کرد. همچنین چین همکاری‌هایی با پاکستان و بنگلادش و نیز با افغانستان و پاکستان دنبال کرده و در پروژه‌های زیرساختی در سریلانکا و بنگلادش مشارکت دارد.

فارن پالسی در این گزارش تأکید می‌کند که با وجود رقابت دو قدرت، بیشتر کشورهای جنوب آسیا تلاش می‌کنند روابط خود را با هر دو حفظ کرده و از انتخاب اجباری میان آن‌ها بپرهیزند. توقف نشست‌های سران انجمن همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسیا (سارک) از سال ۲۰۱۴ نیز نشان‌دهنده دشواری در همکاری‌های منطقه‌ای است. همچنین همسویی چین و هند می‌تواند به کاهش نگرانی‌ها درباره نفوذ اقتصادی پکن و وابستگی کشورهای کوچکتر منطقه کمک کند.

مدیریت منابع آبی یکی از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری میان چین و هند است. پیمان آب‌های رود سند میان هند و پاکستان در وضعیت بلاتکلیف قرار دارد و اعتبار پیمان آب رود گنگ میان هند و بنگلادش نیز در ماه دسامبر به پایان می‌رسد. از آن‌جا که سرچشمه بسیاری از رودخانه‌های بزرگ جنوب آسیا در چین واقع شده است، ضرورت گفت‌وگوهای چندجانبه با مشارکت پکن احساس می‌شود. توافق چین و هند برای ازسرگیری تبادل داده‌های هیدرولوژیکی و احیای سازوکار کارشناسی درباره رودخانه‌های فرامرزی، گامی در این راستا محسوب می‌شود.

توسعه زیرساخت‌ها و کمک به ثبات افغانستان و میانمار نیز از دیگر زمینه‌های همکاری به شمار می‌رود. در کریدور کوشی در نپال، هند تأمین مالی خط انتقال برق را بر عهده گرفته و چین وعده داده است که بخش‌هایی از پروژه جاده‌ای را تأمین مالی کند که هند و چین را از طریق نپال به یکدیگر متصل می‌کند.

فارن پالسی در پایان تأکید می‌کند که بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و فشارهای ناشی از تعرفه‌ها و تحریم‌های مرتبط با خرید انرژی روسیه، انگیزه چین و هند را برای حفظ روابط باثبات با آمریکا و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای افزایش داده است. در شرایطی که کاهش کمک‌های توسعه‌ای غرب، نقش این کشورها را در جنوب آسیا بیش از پیش نمایان کرده است. بیش از ۷۰ درصد کمک‌های خارجی هند در بودجه سال مالی ۲۰۲۷-۲۰۲۶ به کشورهای این منطقه اختصاص یافته است.

در پایان، فارن پالسی اشاره می‌کند که هند باید تمایل خود به همکاری با کشورهای همسو را به تعامل با چین نیز گسترش دهد. ترکیب گفت‌وگو با پکن در موضوعات مشترک و همکاری با همسایگان برای شکل‌دهی به نقش چین، می‌تواند حضور هند در ابتکارهای منطقه‌ای را حفظ کند و نشان دهد که بهبود روابط دو کشور، راهبردی بلندمدت است.