فشار خون چند باشد خطرناک است؟ از عدد روی دستگاه غافل نشوید
فشار خون بالا همیشه با سردرد و سرگیجه همراه نیست؛ دانستن اعداد فشار و اندازهگیری صحیح میتواند جان افراد را نجات دهد.
فشار خون بالا یا پرفشاری خون یکی از شایعترین مشکلات سلامت در جهان است؛ بیماریای که به دلیل نداشتن علائم واضح در بسیاری از افراد، گاهی تا زمانی که عارضهای جدی ایجاد نکند، شناسایی نمیشود. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۴ میلیارد فرد ۳۰ تا ۷۹ ساله در جهان به فشار خون بالا مبتلا بودهاند و حدود ۴۴ درصد مبتلایان از بیماری خود خبر نداشتهاند.
فشار خون در واقع نیرویی است که خون هنگام عبور از رگها به دیواره آنها وارد میکند. اگر این فشار بهطور مداوم بالا باشد، قلب و رگها مجبورند برای مدت طولانی تحت فشار بیشتری کار کنند. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام و کنترل فشار خون اهمیت زیادی دارد.
فشار خون بالا چیست و چه عددی خطرناک است؟
فشار خون با دو عدد اندازهگیری میشود؛ عدد اول فشار سیستولیک و عدد دوم فشار دیاستولیک است. سازمان جهانی بهداشت، فشار خون ۱۴۰ روی ۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر را در اندازهگیریهای انجامشده در دو روز متفاوت، معیار تشخیص پرفشاری خون میداند. در مقابل، CDC در تعریف بالینی خود، فشار خون بالا را بهطور مداوم ۱۳۰ روی ۸۰ یا بالاتر در نظر میگیرد؛ بنابراین تفسیر عدد فشار خون باید با توجه به دستورالعمل مورد استفاده و شرایط فرد انجام شود.
نکته مهم این است که یک بار بالا بودن فشار خون لزوماً به معنای ابتلا به پرفشاری خون نیست و اندازهگیریهای تکراری و ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
چرا فشار خون بالا را قاتل خاموش مینامند؟
بسیاری از افراد مبتلا به فشار خون بالا هیچ علامتی احساس نمیکنند. همین مسئله باعث میشود فرد تصور کند کاملاً سالم است، در حالی که فشار بالا میتواند به مرور به اندامهای حیاتی آسیب بزند. تنها راه مطمئن برای اطلاع از وضعیت فشار خون، اندازهگیری آن است.
اگر فشار خون برای مدت طولانی کنترل نشود، خطر بیماری قلبی، سکته مغزی و آسیب کلیه افزایش پیدا میکند. همچنین فشار خون بالا میتواند به رگهای خونی آسیب برساند و عملکرد برخی اندامهای دیگر از جمله چشمها را تحت تأثیر قرار دهد.
علائمی که نباید نادیده گرفت
فشار خون بالا معمولاً بدون علامت است، اما در فشارهای بسیار بالا ممکن است نشانههایی مانند سردرد شدید، تاری دید، درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه، تهوع، استفراغ، گیجی یا اختلال ضربان قلب ظاهر شود. سازمان جهانی بهداشت تأکید میکند که فشار خون بسیار بالا، معمولاً در محدوده ۱۸۰ روی ۱۲۰ یا بالاتر، همراه با چنین علائمی نیازمند دریافت فوری مراقبت پزشکی است.
چه عواملی فشار خون را بالا میبرند؟
سن و سابقه خانوادگی از عوامل خطر مهم هستند، اما سبک زندگی نیز نقش قابل توجهی دارد. مصرف زیاد نمک، کمتحرکی، اضافهوزن و چاقی، مصرف دخانیات و الکل و رژیم غذایی نامناسب میتوانند خطر فشار خون بالا را افزایش دهند. دیابت و بیماری کلیوی نیز با افزایش خطر پرفشاری خون ارتباط دارند.
یکی از سادهترین اقدامات برای کاهش خطر، کاهش مصرف نمک و افزایش مصرف سبزیجات و میوههاست. فعالیت بدنی منظم، کاهش وزن در صورت اضافهوزن و ترک دخانیات نیز از اقدامات مهم برای پیشگیری و کنترل فشار خون هستند. سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان، دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته را توصیه میکند.
چگونه فشار خون را کنترل کنیم؟
کنترل فشار خون تنها به تغییر رژیم غذایی محدود نمیشود. اندازهگیری منظم فشار، فعالیت بدنی، مدیریت وزن، کاهش مصرف نمک و پیروی دقیق از داروهای تجویزشده در صورت نیاز، مجموعه اقداماتی هستند که میتوانند به کنترل بیماری کمک کنند.
افرادی که برایشان داروی فشار خون تجویز شده است نباید بدون مشورت پزشک دارو را قطع یا مقدار آن را تغییر دهند. در بسیاری از بیماران، تغییر سبک زندگی به تنهایی کافی نیست و درمان دارویی نیز ضرورت پیدا میکند.
فشار خون بالا شاید در ابتدا بیصدا باشد، اما پیامدهای آن میتواند جدی باشد. بنابراین اندازهگیری دورهای فشار خون، بهخصوص در افراد دارای عوامل خطر، یکی از سادهترین راهها برای شناسایی زودهنگام این بیماری و جلوگیری از عوارض آن است.
