خبرنگاری از تلکس تا هوش مصنوعی؛ روایت سه پیشکسوت سیستان و بلوچستان
خبرنگاری در سیستان و بلوچستان از روزگار تلکس و ارسال خبر با اتوبوس تا عصر هوش مصنوعی تغییر کرده است. سه پیشکسوت رسانه در این استان از سختیهای گذشته، چالشهای امروز و تداوم رسالت آگاهیبخشی گفتهاند.
به گزارش فرتاک نیوز؛ خبرنگاری در سیستان و بلوچستان، از روزگار دستگاه تلکس تا میدانداری هوش مصنوعی، مسیر طولانی و پرفرازونشیبی را پشت سر گذاشته است. سه پیشکسوت رسانه در این استان در گفتوگویی تفصیلی، از تجربههای خود در پوشش بحران، دشواریهای کاری، دغدغههای معیشتی و ضرورت پایبندی به اخلاق حرفهای گفتهاند.
این گفتوگو به مناسبت روز خبرنگار انجام شده و در آن زهره خجسته، مدیرمسئول و صاحبامتیاز هفتهنامه «صدگنج»، احمدرضا زائرمیری، مدیرمسئول و صاحبامتیاز هفتهنامه «شهرآفتاب»، و پوریا جهانتیغی، مدیرمسئول پایگاه خبری-تحلیلی «جامداد»، از تحولهای ساختاری این حرفه سخن گفتهاند. در این روایت، از «دیروز سنتی» تا «امروز دیجیتال» رسانه، نقش خبرنگار همچنان بر محور حقیقتگویی و آگاهیبخشی تعریف شده است.
زهره خجسته در پاسخ به پرسشی درباره سختترین شرایط کاری خود گفت که در سالهای آغازین فعالیتش، محدودیت امکانات فنی و تجهیزات، دشواری دسترسی به منابع خبری، چالشهای رفتوآمد و هزینههای بالای انتشار از مهمترین موانع بوده است. او تأکید کرد که با وجود این دشواریها، انگیزه آگاهیبخشی و مسئولیت اجتماعی مانع از توقف مسیر کاریاش نشد.
احمدرضا زائرمیری نیز با اشاره به اعزامش در سال ۱۳۶۵ برای پوشش اخبار به جبهه آبادان، از شرایط میدان جنگ، بارش خمپاره و توپ و فشارهای روانی آن روزها گفت. او همچنین از دشواری ارسال خبر در شرایط جنگ، کار شبانهروزی و نبود امنیت شغلی و درآمد پایدار بهعنوان بخشی از چالشهای همیشگی این حرفه نام برد.
پوریا جهانتیغی مهمترین مانع در مسیر کار رسانهای را نبود زیرساختهای ارتباطی پایدار و دسترسی یکپارچه به منابع اطلاعاتی دانست. او گفت در سالهای گذشته، دوری از مرکز و محدودیت در دسترسی به دادههای رسمی باعث میشد دستیابی به یک حقیقت ساده هم زمانبر و پیچیده باشد.
در بخش دیگری از این گفتوگو، سه مدیرمسئول درباره شیوه ارسال خبر در دهههای گذشته توضیح دادند. خجسته یادآور شد که در گذشته بسیاری از خبرها با فکس، ایمیلهای محدود، تماس تلفنی یا مراجعه حضوری ارسال میشد و تهیه یک گزارش ساعتها زمان میبرد. زائرمیری نیز از ارسال نوارهای ضبطشده از طریق «خط برگشت» و انتقال مطالب مطبوعاتی با «خط افاکس» و حتی اتوبوسهای مسافربری گفت. او توضیح داد که در خبرگزاریها هم ارسال خبر با دستگاه «تلکس» انجام میشد.
جهانتیغی این دوره را «سنتیتر و زمانبر» توصیف کرد و گفت در آن زمان، همهچیز بر محور تماسهای تلفنی، فایلهای محدود و گاه ارسال فیزیکی گزارشها میچرخید. به گفته او، خبرنگاران آن دوره در «خبر آنی» فعالیت نمیکردند، بلکه در دوره «خبر پردازششده با تاخیر» کار میکردند.
در پاسخ به پرسش درباره تفاوت خبرنگاری دیروز و امروز، خجسته سرعت انتقال را مهمترین تفاوت دانست، اما تأکید کرد که سرعت نباید جای حقیقت را بگیرد. زائرمیری هم با اشاره به رشد شبکههای اجتماعی، از تغییر در ابزارها، زمان انتشار، ارتباط با مخاطب و شکستن انحصار رسانهای گفت و بر افزایش ضرورت راستیآزمایی در برابر اخبار جعلی تأکید کرد. جهانتیغی نیز نقش خبرنگار را از «انتقالدهنده» به «تحلیلگر و فیلترکننده» توصیف کرد.
در بخش مربوط به دشوارترین رویداد خبری، خجسته از پوشش حوادث تلخ، اقدامات تروریستی، سوانح و بهویژه خبر شهادت رهبر عزیزمان بهعنوان سختترین تجربه کاری خود یاد کرد. زائرمیری هم حادثه سقوط هواپیمای سی۱۳۰ ارتش در آبانماه سال ۱۳۶۵ در زاهدان را بهعنوان تلخترین خاطره رسانهایاش روایت کرد و جهانتیغی از پوشش بحرانهایی گفت که مستقیم با درد و رنج مردم و معیشت آنان گره خوردهاند.
هر سه نفر در پاسخ به این پرسش که اگر به سالهای قبل بازگردند، آیا باز هم خبرنگاری را انتخاب میکنند، پاسخ مثبت دادند. خجسته این حرفه را رسالتی برای آگاهیبخشی و دفاع از منافع مردم دانست، زائرمیری گفت اگر به ۵۰ سال پیش هم برگردد باز هم خبرنگار خواهد شد، و جهانتیغی این مسیر را برای خود رسالتی برای شفافسازی و مشارکت در توسعه توصیف کرد.
در بخش پایانی، خجسته حمایت عملی از رسانهها، تقویت امنیت شغلی و توجه به بیمه و مسکن خبرنگاران را مطالبه کرد. زائرمیری گفت دیگر مطالبهای از مسئولان ندارد، چون به گفته او خواستهها بارها شنیده شده اما فراموش شدهاند. جهانتیغی نیز تعامل ساختارمند و شفاف با رسانهها، ارائه آمار دقیق و پرهیز از مواضع تدافعی را از ضرورتهای ارتقای آگاهی عمومی در سیستان و بلوچستان دانست.
در پاسخ به پرسش مربوط به هوش مصنوعی، خجسته آن را بیش از تهدید، یک فرصت دانست که میتواند سرعت و دقت کار رسانهای را بالا ببرد، اما جایگزین تجربه میدانی و مسئولیتپذیری خبرنگار نمیشود. زائرمیری هوش مصنوعی را هم فرصت و هم تهدید دانست و جهانتیغی تأکید کرد که این فناوری فقط در صورتی مفید است که جایگزین ادراک انسانی نشود.
در پایان این گفتوگو، بار دیگر بر این نکته تأکید شد که روز خبرنگار تنها یک نماد تقویمی است و نقش خبرنگاران، بهویژه در سیستان و بلوچستان، در تداوم آگاهیبخشی و بازتاب واقعیتهای جامعه فراتر از یک روز در سال معنا پیدا میکند.
