از امضا تا لغو؛ سرنوشت پرحاشیه قرارداد وثوقالدوله
۱۰۷ سال پیش قراردادی میان ایران و بریتانیا امضا شد که با موجی از مخالفتها در داخل و خارج، سرنوشتش به لغو انجامید.
به گزارش فرتاک نیوز؛ ۱۷ مرداد ۱۲۹۸ خورشیدی، یکی از بحثبرانگیزترین قراردادهای تاریخ معاصر ایران میان دولت ایران و بریتانیا به امضا رسید؛ قراردادی که به نام «قرارداد ۱۹۱۹» یا «وثوقالدوله ـ کاکس» شناخته میشود و بعدها به یکی از مهمترین مناقشات سیاسی دوره قاجار تبدیل شد.
این قرارداد پس از ماهها مذاکره محرمانه میان دولت وثوقالدوله و نمایندگان بریتانیا به امضا رسید. بر اساس مفاد آن، بریتانیا متعهد میشد در اصلاحات نظامی، مالی و اداری ایران نقش داشته باشد و مستشارانی برای ساماندهی امور کشور معرفی کند.
اما انتشار جزئیات قرارداد، موج گستردهای از اعتراضها را در میان گروههای سیاسی، نمایندگان مجلس، روشنفکران و بخشهایی از جامعه به همراه داشت. مخالفان معتقد بودند اجرای این توافق میتواند استقلال سیاسی ایران را محدود کند و زمینه نفوذ گسترده بریتانیا در امور داخلی کشور را فراهم آورد.
یکی از مهمترین محورهای انتقاد، موضوع پرداخت مبالغ مالی به برخی از امضاکنندگان قرارداد بود که مخالفان آن را نشانه وابستگی و پشتپرده بودن توافق میدانستند. همین مسئله باعث شد اعتبار سیاسی دولت وثوقالدوله بیش از پیش زیر سؤال برود.
با افزایش مخالفتهای داخلی و همچنین فشارهای خارجی، قرارداد ۱۹۱۹ هیچگاه به مرحله اجرا نرسید و در نهایت کنار گذاشته شد. این رویداد همچنان به عنوان یکی از نقاط مهم تاریخ روابط ایران و بریتانیا در دوران پس از جنگ جهانی اول مورد بررسی قرار میگیرد.
