اثر غیرمنتظره استرس بر یکی از مهمترین تواناییهای مغز
هورمون استرس، جهتیابی داخلی مغز را مختل میکند
دانشمندان دانشگاه روهر بوخوم (آلمان) کشف کردهاند که هورمون استرس کورتیزول با ایجاد اختلال در سیستم ناوبری مغز، توانایی فرد در جهتیابی فضایی را مختل میکند. یافتههای این مطالعه در مجله PLOS Biology منتشر شده است.
چهل مرد سالم در این آزمایش شرکت کردند. هر کدام دو بار آزمون جهتیابی فضایی را انجام دادند: در یک روز، ۲۰ میلیگرم کورتیزول و در روز دیگر، دارونما دریافت کردند. فعالیت مغز با استفاده از تصویربرداری رزونانس مغناطیسی عملکردی (fMRI) در حین انجام وظایف ثبت شد.
افراد در یک محیط مجازی - یک چمنزار بزرگ - قرار داده شدند که در آن مجبور بودند یکی پس از دیگری به درختان نزدیک شوند و هر کدام با نزدیک شدن ناپدید میشدند. پس از آن، آنها باید به طور مستقل کوتاهترین مسیر را برای بازگشت به نقطه شروع خود پیدا میکردند. در یک بخش از آزمایش، هیچ نشانهای وجود نداشت، در حالی که در بخش دیگر، از یک نشانه بصری ثابت استفاده میشد.
پس از مصرف کورتیزول، عملکرد شرکتکنندگان در این تکلیف به طور قابل توجهی بدتر شد. آنها هنگام یافتن نقطه شروع، خطاهای بیشتری مرتکب شدند و این کاهش هم با وجود نشانهها و هم بدون آنها مشاهده شد.
اسکنهای مغزی نشان دادهاند که کورتیزول فعالیت نورونهای دخیل در تشکیل یک سیستم مختصات داخلی را تغییر میدهد. به طور معمول، در طول ناوبری، سلولهای موسوم به «سلولهای شبکهای» در قشر انتورینال فعال میشوند و یک نقشه فضایی - نوعی «جیپیاس داخلی» - تشکیل میدهند.
تحت تأثیر کورتیزول، فعالیت این سلولها کمتر شد. این امر به ویژه در شرایطی که نشانههای خارجی وجود نداشت، قابل توجه بود.
به گفته محققان، نتایج نشان میدهد که استرس میتواند توانایی مغز در استفاده از نقشههای ناوبری داخلی را مختل کند و ناوبری فضایی را برای فرد دشوارتر سازد.