خبر مهم برای کمخوابها؛ دانشمندان راز خواب عمیق را پیدا کردند
کشف مدار مغزی خواب عمیق، دانشمندان را به درک جدیدی از چگونگی تأثیر خواب بر سلامت جسمی و روانی رسانده و راههای تازهای برای درمان اختلالات مرتبط را گشوده است.
خواب شبانه باکیفیت فراتر از یک حس طراوت ساده است؛ این فرایند حیاتی به آزادسازی هورمون رشد کمک میکند که برای ساخت عضله، استخوان، چربیسوزی و رشد سالم ضروری است. سالها بود که ارتباط میان هورمون رشد و خواب عمیق اثبات شده بود، اما سازوکار دقیق کنترل مغز بر این فرایند در هالهای از ابهام قرار داشت. اکنون پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، با رمزگشایی از این راز، گام بزرگی در درک فیزیولوژی انسان برداشتهاند.
کشف مدار کلیدی در هیپوتالاموس
پژوهشگران در مطالعهای که در نشریه Cell در سال ۲۰۲۵ منتشر شده است، مدار مغزی مسئول تنظیم هورمون رشد در طول خواب را کشف کردند. این کشف بینش جدیدی درباره رابطه نزدیک بین خواب و تنظیم هورمونها ارائه میدهد. این مدار شامل نورونهای آزادکننده هورمون رشد (GHRH) و دو نوع نورون سوماتواستاتین است که در هیپوتالاموس، یک ناحیه باستانی در مغز پستانداران، قرار دارند.
دکتر شینلو دینگ، نویسنده اول مطالعه از UC Berkeley، توضیح میدهد که در حالی که پیش از این تنها از طریق آزمایش خون میتوانستیم سطح هورمون رشد را در طول خواب بررسی کنیم، اکنون با ثبت مستقیم فعالیت عصبی در موشها، مدار اصلی این فرآیند را شناسایی کردهایم. این یافته میتواند مسیرهای درمانی جدیدی برای اختلالات خواب مرتبط با بیماریهای متابولیک مانند دیابت و شرایط نورودژنراتیو از جمله پارکینسون و آلزایمر باز کند.
نقش خواب عمیق در تعادل متابولیک و عملکرد مغز
هورمون رشد نه تنها به ترمیم و ساخت بافتهای بدن کمک میکند، بلکه در تنظیم متابولیسم گلوکز و چربی نیز نقش دارد. از این رو، خواب بیکیفیت میتواند خطر ابتلا به چاقی، دیابت و بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش دهد. دانیل سیلورمن، از نویسندگان مقاله، خاطرنشان میکند که شناخت این مدار عصبی در نهایت میتواند به توسعه درمانهای هورمونی برای بهبود کیفیت خواب یا بازگرداندن تعادل طبیعی هورمون رشد منجر شود.
این تحقیقات همچنین یک مکانیسم بازخوردی ناشناخته را آشکار ساخت که در آن انباشت تدریجی هورمون رشد در طول خواب، ناحیه لوکوس کوئرولئوس (Locus Coeruleus) در ساقه مغز را تحریک میکند و منجر به بیداری میشود. اما اگر فعالیت در لوکوس کوئرولئوس بیش از حد افزایش یابد، به طور غیرمنتظرهای خوابآلودگی را تقویت میکند. این سیستم تعادلی دقیق بین خواب و هورمون رشد برای رشد، ترمیم و سلامت متابولیک ضروری است.
به گفته دکتر دینگ، هورمون رشد علاوه بر فواید جسمانی، میتواند مزایای شناختی نیز داشته باشد و سطح کلی بیداری فرد را پس از خواب افزایش دهد. این پژوهش که در تاریخ ۵ ژوئیه ۲۰۲۶ (بر اساس منبع) منتشر شده، توسط مؤسسه پزشکی هاوارد هیوز و صندوق ریاست علوم حیاتی پاویتال حمایت شده است.