دیابت؛ بیماری قند نیست، بیماری سبک زندگی است

دیابت یک اختلال متابولیک است که در آن بدن یا انسولین کافی تولید نمی‌کند یا نمی‌تواند از آن درست استفاده کند. نتیجه این روند، افزایش قند خون و آسیب تدریجی به اندام‌های مختلف است. اما بخش مهم ماجرا این است که با مدیریت درست، می‌توان زندگی کاملاً طبیعی داشت.

دیابت دو نوع اصلی دارد: نوع یک که معمولاً در سنین پایین‌تر رخ می‌دهد و بدن انسولین تولید نمی‌کند، و نوع دو که شایع‌تر است و بیشتر با اضافه وزن، کم‌تحرکی و تغذیه ناسالم مرتبط است. نوع دو ممکن است سال‌ها آرام پیش برود و فرد متوجه نشود.

علائم اولیه دیابت می‌تواند تشنگی زیاد، تکرر ادرار، گرسنگی غیرعادی، خستگی، تاری دید، خشکی دهان و دیر خوب شدن زخم‌ها باشد. برخی افراد کاهش وزن غیرقابل توضیح دارند یا شب‌ها زیاد بیدار می‌شوند تا آب بخورند. نکته خطرناک این است که گاهی هیچ علامتی وجود ندارد و بیماری با آزمایش مشخص می‌شود.

مهم‌ترین نگرانی در دیابت، عوارض بلندمدت است. قند بالا به مرور به رگ‌ها و اعصاب آسیب می‌زند و می‌تواند باعث بیماری قلبی، سکته، نارسایی کلیه، مشکلات بینایی و زخم پای دیابتی شود. کنترل قند خون یعنی جلوگیری از همین آسیب‌های آرام و بی‌صدا.

پایه درمان دیابت نوع دو، اصلاح سبک زندگی است: رژیم غذایی متعادل، کاهش وزن و فعالیت بدنی منظم. ورزش باعث می‌شود سلول‌ها قند را بهتر مصرف کنند و مقاومت به انسولین کمتر شود. حتی پیاده‌روی منظم هم می‌تواند اثر چشمگیری داشته باشد.

داروها و در برخی موارد انسولین، ابزارهای کمکی برای کنترل هستند. اما دارو به‌تنهایی کافی نیست اگر فرد همچنان سبک زندگی ناسالم داشته باشد. پایش منظم قند خون، فشار خون و چربی خون هم ضروری است چون این عوامل کنار هم خطر را بالا می‌برند.

تغذیه دیابتی یعنی مدیریت کربوهیدرات‌ها، نه حذف کامل آن‌ها. انتخاب نان و برنج سبوس‌دار، افزایش مصرف سبزیجات، کنترل شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی و تنظیم وعده‌ها از اصول مهم است. در دیابت، «نظم» در غذا خوردن به اندازه «نوع غذا» اهمیت دارد.

پیشگیری از دیابت نوع دو در بسیاری از موارد ممکن است. اگر در خانواده سابقه دارید یا اضافه وزن دارید، آزمایش دوره‌ای و تغییر عادت‌ها می‌تواند جلوی بیماری یا حداقل عوارض آن را بگیرد. دیابت اگر زود شناخته شود، مدیریتش ساده‌تر است و هزینه جسمی و مالی کمتری دارد.