حقیقت درباره سویا و سرطان سینه؛ شایعه یا واقعیت؟

سال‌هاست شایعاتی درباره ارتباط مصرف سویا با سرطان سینه مطرح می‌شود؛ شایعاتی که باعث شده بسیاری از افراد، به‌ویژه زنان، با تردید به سراغ این ماده غذایی بروند. اما بررسی نتایج پژوهش‌های علمی انسانی نشان می‌دهد این نگرانی‌ها اغلب بی‌اساس هستند.

به گزارش Cleveland Clinic، مطالعات انجام‌شده روی انسان‌ها تاکنون نشان نداده‌اند که مصرف غذاهای حاوی سویا خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‌دهد. حتی در برخی تحقیقات، مصرف متعادل سویا با کاهش احتمال عود سرطان سینه و بهبود میزان بقا در بیماران همراه بوده است.

ریشه شایعه از کجا آمده است؟

دلیل اصلی این نگرانی، وجود ترکیباتی به نام فیتواستروژن‌ها در سویاست. فیتواستروژن‌ها ترکیبات گیاهی‌ای هستند که از نظر ساختار شیمیایی شباهتی به هورمون استروژن دارند.

از آنجا که برخی انواع سرطان سینه به استروژن حساس هستند و این هورمون می‌تواند رشد تومور را تحریک کند، این تصور شکل گرفت که سویا نیز ممکن است اثر مشابهی در بدن داشته باشد. اما این برداشت ساده‌سازی‌شده و نادرست است.

تفاوت فیتواستروژن با استروژن واقعی

فیتواستروژن‌های موجود در سویا، هرچند شباهت ساختاری به استروژن دارند، اما:

• با قدرت بسیار کمتری به گیرنده‌های استروژن متصل می‌شوند

• عملکردی متفاوت از استروژن انسانی دارند

• موجب تحریک رشد سلول‌های سرطانی نمی‌شوند

به همین دلیل، مصرف سویا در شرایط عادی غذایی اثر منفی بر بافت سینه ندارد.

پژوهش‌های علمی چه می‌گویند؟

در برخی مطالعات آزمایشگاهی که روی حیوانات یا سلول‌ها انجام شده، دوزهای بسیار بالای ایزوفلاون‌ها (نوعی فیتواستروژن موجود در سویا) باعث افزایش رشد سلول‌های سرطانی شده است. اما نکته مهم اینجاست که:

• این دوزها بسیار بالاتر از مقدار مصرف معمول غذایی هستند

• نتایج آزمایشگاهی الزاماً به شرایط واقعی بدن انسان قابل تعمیم نیستند

• مطالعات انسانی چنین خطری را تأیید نکرده‌اند

در واقع، بسیاری از سوءبرداشت‌ها زمانی ایجاد شده‌اند که نتایج آزمایشگاهی بدون در نظر گرفتن مصرف واقعی غذا، در رسانه‌ها بازنشر شده‌اند.

آیا مکمل‌های سویا هم بی‌خطرند؟

پزشکان و متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند سویا را از طریق غذا مصرف کنید، نه به شکل مکمل.

دلیل این توصیه آن است که:

• مقدار ایزوفلاون در مکمل‌ها می‌تواند بسیار بیشتر از غذا باشد

• مکمل‌ها مانند داروها تحت نظارت سخت‌گیرانه قرار ندارند

• اثرات مصرف دوزهای بالای ایزوفلاون هنوز به‌طور کامل مشخص نیست

بهترین منابع سویا عبارت‌اند از:

• شیر سویا

• توفو

• ادامامه

• دانه سویا و فرآورده‌های طبیعی آن

عوامل واقعی خطر سرطان سینه

به‌جای تمرکز بر سویا، توجه به عوامل خطر واقعی و اثبات‌شده سرطان سینه اهمیت بیشتری دارد. از جمله عوامل قابل کنترل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کم‌تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی منظم

• رژیم غذایی ناسالم

• مصرف الکل و سیگار

• اضافه‌وزن و چاقی، به‌ویژه پس از یائسگی

در مجموع، مصرف متعادل غذاهای حاوی سویا خطری برای سرطان سینه ایجاد نمی‌کند و اصلاح سبک زندگی نقش بسیار مهم‌تری در کاهش خطر این بیماری دارد. در صورت وجود نگرانی شخصی، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه بهترین راهکار است.