پنج شاخص خونی که مشکلات جدی سلامتی را نشان میدهند
دکتر آندری واریفودا، متخصص فناوری پزشکی، اشاره میکند که آزمایشهای خون معمول میتوانند مشکلات جدی سلامتی را مدتها قبل از بروز علائم تشخیص دهند.
این مقاله مهمترین شاخصهایی را که باید به آنها توجه کرد و اشتباهات رایجی که ممکن است نتایج تشخیصی را تحریف کنند، توضیح میدهد:
اولین شاخص - گلوکز:
افزایش یا کاهش شدید سطح قند خون یکی از خطرناکترین شاخصها است. او میگوید: «مقادیر بالای ۲۰ میلیمول در لیتر یا کمتر از ۳ میلیمول در لیتر ممکن است نشان دهنده خطر کمای دیابتی باشد. حتی در افرادی که دیابت ندارند، سطح گلوکز میتواند در طول استرس شدید، مسمومیت یا بیماری حاد نوسان کند.»
شاخص دوم – هموگلوبین:
سطح زیر ۷۰ گرم در لیتر نشان دهنده کم خونی شدید است، به این معنی که بافتها و اندامها اکسیژن کافی دریافت نمیکنند که برای قلب و مغز خطرناک است. بیمار ممکن است ضعف، تنگی نفس و سرگیجه را تجربه کند، اما گاهی اوقات هیچ علامت قابل توجهی وجود ندارد.
شاخص سوم - پلاکتها:
این سلولها مسئول لخته شدن خون هستند. افزایش تعداد آنها (۵۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد در لیتر) خطر لخته شدن خون و انسداد رگهای خونی را افزایش میدهد، در حالی که کاهش شدید تعداد آنها (کمتر از ۱۵۰ میلیارد در لیتر) احتمال خونریزی را حتی از آسیبهای جزئی افزایش میدهد.
شاخص چهارم - کراتینین:
این شاخص عملکرد کلیه را نشان میدهد. سطوح بالای آن ممکن است نشاندهنده کاهش توانایی کلیهها در فیلتر کردن مواد زائد باشد، حتی در مراحل اولیه بیماری، زمانی که فرد ممکن است متوجه هیچ مشکلی در سلامتی خود نشود. سطح ۱۱۰ تا ۱۵۰ میکرومول در لیتر ممکن است نشاندهنده اختلال عملکرد اولیه کلیه باشد که نیاز به ارزیابی بیشتر دارد.
شاخص پنجم – فریتین:
این آزمایش ذخایر آهن بدن را اندازهگیری میکند. سطوح پایین (کمتر از ۱۵ تا ۳۰ نانوگرم در میلیلیتر) اغلب با کمخونی و خستگی مداوم همراه است، در حالی که سطوح بالا (بیش از ۴۰۰ نانوگرم در میلیلیتر) ممکن است نشان دهنده التهاب زمینهای یا آهن اضافی در بدن باشد.
این متخصص تأکید میکند که نتایج غیرطبیعی آزمایش همیشه نشانه بیماری نیستند؛ بلکه ممکن است ناشی از اشتباهات در آمادهسازی آزمایش باشند. برخی از رایجترین این اشتباهات عبارتند از:
ورزش شدید ۱۲ تا ۲۴ ساعت قبل از نمونهگیری، بدن را تحت فشار قرار میدهد و سطح کراتین کیناز، AST، LDH، پروتئین واکنشی C و گلبولهای سفید خون را افزایش میدهد که ممکن است شبیه میوکاردیت، میوپاتی یا کمآبی باشد.
مصرف الکل روز قبل از آزمایش ممنوع است، زیرا بر سطح گلوکز، تری گلیسیرید و آنزیمهای کبدی تأثیر میگذارد و ممکن است باعث کاهش یا افزایش قند خون شود و حجم پلاسمای خون را تغییر دهد که نتایج آنالیزهای بیوشیمیایی را تحریف میکند.
انجام آزمایش گلوکز و تری گلیسیرید روی معده خالی (۸ تا ۱۰ ساعت پس از آخرین وعده غذایی) ضروری است، در حالی که میتوان قبل از آزمایش خون عمومی یا برای تعیین سطح آنتیبادیها یا هورمونها، یک وعده غذایی سبک میل کرد.