اوزمپیک فقط برای لاغری نیست؟ پای داروهای GLP-۱ به درمان اعتیاد باز شد
پژوهشگران در حال بررسی این احتمال هستند که داروهای محبوب کاهش وزن علاوه بر کنترل چاقی و دیابت، در آینده بتوانند در درمان برخی اختلالات مصرف مواد نیز کاربرد داشته باشند؛ هرچند هنوز چنین کاربردی تأیید نشده است.
داروهای گروه GLP-۱ با افزایش استفاده برای درمان چاقی و دیابت نوع ۲، توجه پژوهشگران را به جنبههای مختلف اثرگذاری خود جلب کردهاند. در ابتدا تمرکز اصلی بر توانایی این داروها در کنترل قند خون، کاهش اشتها و کمک به کاهش وزن بود، اما اکنون برخی مطالعات احتمال تأثیر آنها بر رفتارهای مرتبط با مصرف مواد را نیز بررسی میکنند.
یکی از پرسشهای مهم در این زمینه این است که آیا خود داروهای لاغری میتوانند باعث وابستگی یا اعتیاد شوند؟ بر اساس شواهد مطرحشده در پژوهشهای موجود، چنین نتیجهای تاکنون اثبات نشده است. در مقابل، برخی تحقیقات در حال بررسی این احتمال هستند که داروهای GLP-۱ بتوانند میل به مصرف برخی مواد، بهویژه الکل، را کاهش دهند.
داروهای GLP-۱ چه ارتباطی با اعتیاد دارند؟
به گفته دکتر یوجین لوکاس، استاد و هماهنگکننده برنامه پرستار متخصص در حوزه روانپزشکی و سلامت روان در دانشگاه ویلکس، این داروها از سال ۲۰۰۵ در پزشکی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
به مرور زمان، برخی پزشکانی که داروهای GLP-۱ را برای افراد مبتلا به چاقی یا دیابت تجویز میکردند، مشاهده کردند بیمارانی که همزمان اختلال مصرف مواد، بهویژه مصرف الکل، داشتند، پس از شروع درمان کاهش مصرف الکل یا حتی توقف آن را گزارش میکردند.
همین مشاهدهها باعث شد پژوهشگران به بررسی دقیقتر رابطه میان داروهای GLP-۱ و اختلالات مصرف مواد بپردازند.
نتایج مطالعات درباره مصرف الکل چه میگویند؟
در یکی از مطالعات گسترده انجامشده روی بیش از ۲۰۰ هزار نفر در سوئد، مصرف داروهای GLP-۱ با کاهش خطر بستری شدن در بیمارستان به دلیل مشکلات مرتبط با مصرف الکل ارتباط داشت.
مطالعه دیگری که پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن روی حدود ۶۰۰ هزار کهنهسرباز مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام دادند نیز نشان داد مصرف این داروها با کاهش خطر ابتلا به برخی اختلالات مصرف مواد ارتباط دارد.
با این حال، نکته مهم این است که ارتباط آماری میان مصرف دارو و کاهش خطر یک اختلال، بهتنهایی به معنای اثبات اثر درمانی دارو نیست. برای مشخص شدن اینکه آیا GLP-۱ها واقعاً میتوانند به عنوان درمان اعتیاد مورد استفاده قرار گیرند، به پژوهشهای بالینی بیشتری نیاز است.
آیا داروهای لاغری میتوانند اعتیاد را درمان کنند؟
در حال حاضر درمان اعتیاد جزو کاربردهای مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا برای داروهای GLP-۱ محسوب نمیشود. بنابراین نمیتوان این داروها را به عنوان درمان تأییدشده برای ترک الکل یا سایر مواد معرفی کرد.
دکتر زیاد آلعلی، نویسنده ارشد یکی از مطالعات، به این موضوع اشاره کرده که بسیاری از درمانهای موجود در حوزه اعتیاد، معمولاً یک ماده یا رفتار خاص را هدف قرار میدهند. برای مثال، درمانهای جایگزین نیکوتین برای ترک سیگار طراحی شدهاند و الزاماً بر مصرف الکل یا سایر مواد اثر ندارند.
از این منظر، اگر در مطالعات آینده مشخص شود که داروهای GLP-۱ میتوانند بر طیف گستردهتری از اختلالات مصرف مواد اثر بگذارند، این داروها میتوانند به عنوان یک مسیر جدید و امیدوارکننده در تحقیقات درمان اعتیاد مطرح شوند.
آیا اوزمپیک و داروهای مشابه اعتیادآور هستند؟
پاسخ کوتاه این است که شواهد فعلی نشان نمیدهد داروهای GLP-۱ مانند اوزمپیک، ویگووی، مونجارو و زپباوند داروهای اعتیادآور باشند.
آنچه در مطالعات جدید مورد توجه قرار گرفته، اتفاقاً احتمال معکوس آن است؛ یعنی اینکه این داروها ممکن است در برخی افراد میل به مصرف الکل یا بعضی مواد را کاهش دهند. البته این یافتهها هنوز به معنای تأیید داروهای GLP-۱ برای درمان اعتیاد نیست.
همچنین مصرف این داروها باید بر اساس تشخیص پزشک و برای مواردی باشد که مصرف آنها از نظر پزشکی مناسب است. استفاده خودسرانه از داروهای کاهش وزن یا تغییر مقدار مصرف بدون نظر پزشک میتواند خطراتی برای فرد ایجاد کند.
آینده داروهای GLP-۱ در درمان اعتیاد
پژوهش درباره ارتباط داروهای GLP-۱ با اعتیاد همچنان ادامه دارد. اگر مطالعات بالینی آینده بتوانند اثربخشی و ایمنی این داروها را در درمان اختلالات مصرف مواد تأیید کنند، ممکن است در آینده کاربردهای تازهای برای این گروه دارویی تعریف شود.
بنابراین، در شرایط فعلی بهتر است میان «داروهای لاغری» و «داروهای درمان اعتیاد» تفاوت قائل شویم. GLP-۱ها در حال حاضر برای درمان برخی بیماریها از جمله دیابت و چاقی کاربرد دارند و احتمال استفاده از آنها در حوزه اعتیاد، همچنان یک موضوع پژوهشی است، نه یک درمان قطعی و تأییدشده.
برای ورود به کانال تلگرام فرتاک نیوز کلیک کنید.
