چرا نمیتوانیم تمامش کنیم؟ ۷ دلیلی که شما را در روابط سمی نگه میدارد
ماندن در رابطهی آسیبزننده نتیجه ترکیبی از عوامل روانشناختی، بیولوژیکی و اجتماعی است، نه ضعف شخصیتی. رواندرمانی میتواند آگاهی، مهارتهای مقابلهای، عزتنفس و حمایت اجتماعی را فراهم کند تا فرد بتواند با امنیت و اعتماد به نفس رابطه را ترک کند و زندگی سالمتری بسازد.
بسیاری از افراد در روابط آسیبزننده (عاطفی، خانوادگی، دوستانه یا کاری) نمیتوانند جدا شوند، حتی وقتی رفتار آسیبرسان واضح و مداوم است. پاسخ این سؤال پیچیده است و ترکیبی از عوامل روانشناختی، اجتماعی و بیولوژیکی در آن نقش دارند.
عوامل اصلی ماندن در روابط آسیبزننده
۱. دلبستگی و الگوهای کودکی
کودکانی که دلبستگی ناایمن تجربه کردهاند، ممکن است بزرگسالانی شوند که در روابط ناسالم باقی میمانند (Bowlby, ۱۹۶۹; Ainsworth et al. , ۱۹۷۸).
۲. چرخهی سوءرفتار و امید به تغییر
چرخههای پاداش/تنبیه باعث وابستگی روانی میشوند (Dutton & Golant, ۱۹۹۷).
۳. عزتنفس پایین و خودسرزنش
افرادی با عزتنفس پایین، ماندن در رابطه را بهعنوان «واقعیت زندگی» میپذیرند (Murray et al. , ۲۰۰۳).
۴. وابستگی عاطفی و نوروبیولوژی عشق
ترک رابطه مشابه ترک اعتیاد است و مغز به وابستگی پاسخ مثبت میدهد (Aron et al. , ۲۰۰۵; Fisher et al. , ۲۰۱۰).
۵. فشارهای اجتماعی و اقتصادی
وابستگی مالی یا نداشتن شبکه حمایتی گزینههای خروج را محدود میکند.
۶. ترس از تنهایی
ترس از تنهایی میتواند حتی قویتر از ترس از آسیب باشد (Cacioppo & Patrick, ۲۰۰۸).
۷. باورهای فرهنگی و جنسیتی
انتظارات فرهنگی و اجتماعی ممکن است ماندن را تشویق کنند.
راهکارهای رواندرمانی برای خروج از رابطهی آسیبزننده
شناخت و آگاهی از الگوهای ناسالم
جلسات رواندرمانی میتواند به فرد کمک کند تا چرخههای آسیبزننده، الگوهای دلبستگی و خودسرزنشی را شناسایی کند.
تکنیکهایی مانند CBT (رفتاردرمانی شناختی) برای شناخت افکار مخرب و بازسازی باورهای سالم موثر است.
تقویت عزتنفس و خودمراقبتی
تمرینات روانشناختی و جلسات گروهی میتواند به بازسازی عزتنفس کمک کند.
فعالیتهای خودمراقبتی، ورزش، مدیتیشن و نوشتن احساسات موثرند.
ساخت شبکه حمایتی قوی
ایجاد روابط حمایتی با دوستان، خانواده یا گروههای حمایتی، احساس امنیت و اعتماد به نفس برای خروج از رابطه را افزایش میدهد.
رواندرمانی گروهی یا خانوادهدرمانی نیز میتواند مفید باشد.
تکنیکهای مدیریت وابستگی و ترک رابطه
تمرینات ذهنآگاهی (Mindfulness) برای کاهش وابستگی عاطفی و تمرکز بر نیازهای خود.
برنامهریزی مرحلهای برای قطع تدریجی ارتباط یا محدود کردن تماس.
مواجهه با ترسها و اضطرابها
جلسات درمانی کمک میکنند تا فرد ترس از تنهایی یا تغییر را مدیریت کند و مهارتهای مقابلهای جدید یاد بگیرد.
ایجاد اهداف و زندگی مستقل
تمرکز بر اهداف شخصی، شغلی و تحصیلی میتواند انگیزهی خروج را تقویت کند.
برنامهریزی عملی برای استقلال مالی و اجتماعی کلیدی است.
جمعبندی
ماندن در رابطهی آسیبزننده نتیجه ترکیبی از عوامل روانشناختی، بیولوژیکی و اجتماعی است، نه ضعف شخصیتی. رواندرمانی میتواند آگاهی، مهارتهای مقابلهای، عزتنفس و حمایت اجتماعی را فراهم کند تا فرد بتواند با امنیت و اعتماد به نفس رابطه را ترک کند و زندگی سالمتری بسازد.
