خطر چربی شکمی برای مغز: کوچک شدن و پیری زودرس
پژوهش تازهای نشان میدهد آنچه سلامت مغز را تهدید میکند، تنها مقدار چربی بدن نیست، بلکه محل تجمع این چربیها در بدن نقشی تعیینکننده دارد.
حمل میزان بالای چربی میتواند پیامدهایی ماندگار برای مغز داشته باشد؛ پیامدهایی که فراتر از آسیب به دیگر اندامهاست و به ساختار و عملکرد شناختی مرتبط میشود.
بر اساس گزارشی به نقل از sciencealert، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی شوجو در چین تصاویر MRI مربوط به ۲۵٬۹۹۷ نفر از یک پایگاه داده سلامت در بریتانیا را تحلیل کردند. میانگین سنی شرکتکنندگان ۵۵ سال بود. این گروه پژوهشی با بهرهگیری از روشی آماری موسوم به تحلیل پروفایل پنهان (LPA)، افراد را بر پایه الگوهای توزیع چربی در بدن به ۶ دسته تقسیم و سپس نتایج اسکنهای مغزی و آزمونهای شناختی آنان را مقایسه کرد.
نتایج نشان داد در مقایسه با لاغرترین افراد، هر ۵ گروه دیگر با الگوهای متفاوت توزیع چربی—even در مواردی که میزان چربی کمتر از حد متوسط بود—با کاهش حجم کلی مغز و افت ماده خاکستری مواجه بودند. کای لیو، رادیولوژیست بیمارستان وابسته به این دانشگاه، توضیح داد که این تحقیق با استفاده از قابلیت MRI در اندازهگیری دقیق چربی در بخشهای مختلف بدن، بهویژه اطراف اندامهای داخلی، یک نظام طبقهبندی مبتنی بر داده ایجاد کرده است.
به گفته او، این رویکرد دادهمحور بهطور غیرمنتظره ۲ نوع توزیع چربی را شناسایی کرد که پیشتر تعریف نشده بودند. این ۲ الگو شامل «غلبه چربی پانکراس» با تجمع بیش از حد طبیعی چربی اطراف لوزالمعده و الگوی موسوم به «لاغرِ چاقنما» با تمرکز متراکم چربی پیرامون برخی اندامها علیرغم BMI نسبتاً طبیعی بود.
بررسیها نشان داد این ۲ الگو بیشترین ارتباط را با افت سلامت مغز دارند؛ از جمله کاهش شدید ماده خاکستری، بروز ضایعات ماده سفید، تسریع روند پیری مغز و افت عملکرد شناختی. همچنین خطر ابتلا به اختلالات عصبی مانند اضطراب، صرع، اماس و سکته مغزی در این گروهها بالاتر گزارش شد، هرچند تفاوتهایی میان زنان و مردان مشاهده شد. تسریع پیری مغز در مردان برجستهتر بود و افزایش خطر صرع عمدتاً در زنانی دیده شد که الگوی غلبه چربی پانکراس داشتند.
این مطالعه تأیید میکند BMI بالاتر اغلب با افت محسوستر سلامت مغز همراه است، اما در عین حال نشان میدهد این شاخص بهتنهایی معیار دقیقی برای ارزیابی چاقی نیست. پژوهشگران تأکید کردهاند یافتهها بر اساس دادههای مقطعی به دست آمده و رابطه علت و معلولی قطعی را اثبات نمیکند. این تحقیق در نشریه Radiology منتشر شده است.
