۲۵ شهریور ۱۳۲۰؛ انتقال سلطنت از رضاشاه به محمدرضا پهلوی
۲۲ روز پس از ورود نیروهای متفقین به ایران، رضاشاه از سلطنت کنارهگیری کرد و در نامهای خطاب به ملت، محمدرضا پهلوی را به عنوان جانشین خود معرفی کرد.
۲۵ شهریور ۱۳۲۰ یکی از مهمترین روزهای تاریخ معاصر ایران بود؛ روزی که محمدعلی فروغی، نخستوزیر وقت، در مجلس شورای ملی خبر کنارهگیری رضاشاه از سلطنت را اعلام کرد و متن استعفانامه او را برای نمایندگان خواند.
این اتفاق تنها ۲۲ روز پس از ورود نیروهای متفقین از شمال و جنوب به ایران رخ داد. فروغی پیش از ظهر آن روز در مجلس حاضر شد و ضمن تشریح شرایط کشور، خبر انتقال سلطنت از رضاشاه به ولیعهدش، محمدرضا پهلوی، را اعلام کرد. استعفانامه رضاشاه در کاخ مرمر تنظیم شده بود و در آن، ولیعهد به عنوان جانشین قانونی او معرفی شد.
رضاشاه در متن استعفانامه خود با اشاره به سالهای فعالیتش در اداره کشور، دلیل کنارهگیری را ناتوانی و نیاز کشور به نیرویی جوانتر عنوان کرد. او نوشت که تمام توان خود را در سالهای گذشته صرف امور کشور کرده و احساس میکند زمان آن فرا رسیده است که فردی با «قوه و بنیه جوانتر» مسئولیت اداره امور کشور را بر عهده بگیرد.
در ادامه این نامه آمده بود که امور سلطنت به ولیعهد و جانشین قانونی او واگذار شده و از همان روز، یعنی ۲۵ شهریور ۱۳۲۰، مردم و نیروهای نظامی باید محمدرضا پهلوی را به عنوان پادشاه بشناسند و همان همراهیای را که در چارچوب مصالح کشور با رضاشاه داشتند، با جانشین او نیز داشته باشند.
این استعفا در شرایطی صورت گرفت که ایران تحت فشار شدید نظامی و سیاسی متفقین قرار داشت. کنارهگیری رضاشاه زمینه انتقال سلطنت به محمدرضا پهلوی را فراهم کرد و دوره تازهای در تاریخ سیاسی ایران آغاز شد؛ دورهای که بیش از سه دهه ادامه یافت.
در پایان استعفانامه که در کاخ مرمر تهران و به تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تنظیم شده بود، رضاشاه رسماً کنارهگیری خود از سلطنت را اعلام کرد. متن این نامه امروز یکی از اسناد مهم برای بررسی تحولات سیاسی ایران در جریان جنگ جهانی دوم و انتقال قدرت از رضاشاه به محمدرضا پهلوی به شمار میرود.
