اصلاح نرخ بنزین؛ شرط مهم «اعتماد» و پیشنهاد کارت انرژی برای خانوار

به گزارش فرتاک نیوز؛ موضوع افزایش قیمت بنزین از حساس‌ترین بحث‌های اقتصادی است، چون هر تغییر نرخی به‌طور مستقیم بر معیشت مردم و هزینه‌های روزمره اثر می‌گذارد. به گفته صاحبنظران، اصلاح قیمت حامل‌های انرژی برای اصلاح الگوی مصرف، حذف یارانه پنهان و جلوگیری از تبدیل شدن ایران از واردکننده بنزین به تولیدکننده، امری گریزناپذیر است.

حمیدرضا صالحی عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران و نائب رئیس کمیسیون انرژی اتاق درباره سازوکار کم‌هزینه برای اصلاحات قیمتی انرژی گفت: مردم باید در جریان همه جزئیات قرار بگیرند و دلایل اتخاذ چنین تصمیمی به‌روشنی برای آنها توضیح داده شود. او تاکید کرد که اعتمادسازی و گفت‌وگوی صادقانه میان دولت و مردم، مهم‌ترین عامل برای پذیرش این اصلاحات است.

صالحی افزود اگر قرار باشد قیمت بنزین پس از سال‌ها به‌صورت شوک‌آور افزایش پیدا کند، با توجه به تورم و پایین بودن سطح دستمزدها و فشار معیشتی بر اقشار کم‌درآمد، تصمیم درستی نخواهد بود. به گفته او، تجربه کشورهای مختلف از جمله کشورهای همسایه نشان می‌دهد اصلاح قیمت حامل‌های انرژی به‌صورت تدریجی انجام شده و همزمان سیاست‌های حمایتی برای کاهش فشار بر مردم اجرا می‌شود.

او در ادامه گفت دهک‌های پایین درآمدی باید از برنامه‌های جبرانی برخوردار شوند و عدالت نیز در اجرای این سیاست رعایت شود. همچنین میان مشترکان پرمصرف و کم‌مصرف باید تفاوت گذاشته شود و وضعیت دهک‌های مختلف درآمدی در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد.

صالحی تاکید کرد دولت باید به‌طور شفاف برای مردم توضیح دهد چرا اصلاح قیمت بنزین ضروری است و درآمدهای حاصل از این افزایش قیمت در چه مسیری هزینه خواهد شد؛ همچنین باید روشن شود آیا این منابع دوباره به مردم بازمی‌گردد یا خیر. او سرمایه اصلی دولت‌ها را اعتماد مردم دانست و گفت اگر صداقت، شفافیت و پرهیز از پنهان‌کاری رعایت شود، جامعه همراهی بیشتری با اصلاحات خواهد داشت.

در بخش دیگری از اظهارات، نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران درباره این نگرانی مطرح کرد که حتی افزایش تدریجی هم ممکن است موجب نارضایتی شود. او گفت این موضوع به نحوه اجرا بستگی دارد و اگر همزمان با اصلاح قیمت سیاست‌های جبرانی اجرا شود و دلایل تصمیم صادقانه برای مردم تشریح شود، جامعه واقعیت‌ها را خواهد پذیرفت؛ اما پنهان ماندن بخشی از واقعیت‌ها پذیرش تصمیم را دشوار می‌کند.

صالحی تکرار کرد مردم باید در جریان همه جزئیات قرار بگیرند و دلایل اتخاذ چنین تصمیمی به‌صورت روشن گفته شود؛ زیرا اعتمادسازی و گفت‌وگوی صادقانه میان دولت و مردم مهم‌ترین عامل پذیرش اصلاحات است. او همچنین با اشاره به پیشنهادهای بخش خصوصی برای اصلاح نظام یارانه انرژی گفت از حدود هفت تا هشت سال گذشته تاکنون، بازگردانی درآمدهای حاصل از افزایش قیمت حامل‌های انرژی به مردم در دستور پیشنهادها بوده است.

یکی از این پیشنهادها اجرای سازوکار «کارت انرژی» عنوان شد تا هر خانواده از منابع بهره‌مند شود و در نحوه مصرف یارانه خود نیز اختیار داشته باشد. صالحی گفت در این شرایط دولت می‌تواند سیاست واقعی‌سازی قیمت‌ها را دنبال کند.

این عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران درباره هماهنگی دولت با بخش خصوصی برای افزایش احتمالی قیمت بنزین اظهار کرد: متاسفانه هیچ هماهنگی در این زمینه انجام نشده است. او افزود دیدگاه‌های خود را مطرح می‌کنند اما استفاده دولت از پیشنهادها به تصمیم خود دولت بستگی دارد.

صالحی درباره تاثیر اصلاح قیمت بنزین بر قاچاق سوخت نیز گفت فاصله قیمت سوخت در داخل با کشورهای همسایه اگر بیشتر باشد، انگیزه قاچاق افزایش پیدا می‌کند و بنابراین قیمت یکی از عوامل موثر است. او تاکید کرد مقابله با قاچاق تنها به اصلاح قیمت محدود نمی‌شود و ابزارهای دیگری نیز برای کنترل این پدیده وجود دارد، اما در سال‌های گذشته سیاست موثری برای کاهش حجم قاچاق سوخت اجرا نشده است.

او در ادامه گفت اصلاح قیمت بدون برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف موفق نخواهد بود؛ زیرا نمی‌توان از مردم انتظار پرداخت هزینه بیشتر داشت و همزمان خودروهایی با مصرف سوخت بالا و کیفیت پایین تولید شود. صالحی افزود در بسیاری از کشورها دولت‌ها با پرداخت یارانه یا ارائه مشوق‌هایی مانند امکان تردد در خطوط ویژه، مردم را به استفاده از خودروهای برقی و هیبریدی ترغیب می‌کنند، اما در ایران سیاست‌های تشویقی در این حوزه محدود است.

صالحی خاطرنشان کرد اگر این اقدامات هم‌راستا با اصلاح قیمت اجرا و به‌درستی برای مردم تشریح شود، مشارکت جامعه در اجرای اصلاحات اقتصادی بیشتر می‌شود و آثار منفی این تصمیمات بر زندگی مردم کاهش می‌یابد. او تحقق این هدف را نیازمند برنامه‌ریزی، گفت‌وگوی صمیمانه میان دولت و مردم و مهم‌تر از همه اعتمادسازی دانست.

در بخش پایانی، عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران درباره افزایش مصرف بنزین و تبدیل شدن ایران به واردکننده این فرآورده گفت با توجه به تعداد خودروها و جمعیت کشور، مصرف متعارف بنزین باید کمتر از ۱۰۰ میلیون لیتر در روز باشد، اما در برخی مقاطع مصرف روزانه به حدود ۱۲۰ میلیون لیتر می‌رسد.

صالحی افزود در سال‌های گذشته یکی از سیاست‌های مطرح این بود که هزینه واردات بنزین از محل افزایش قیمت آن تامین شود و اکنون نیز نگرانی وجود دارد که دولت به دلیل کمبود منابع مالی، افزایش قیمت بنزین را برای تامین هزینه واردات دنبال کند. او تاکید کرد اگر افزایش قیمت صرفاً برای جبران هزینه واردات بنزین انجام شود، این اقدام یک راهکار مقطعی خواهد بود و به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.

به گفته صالحی، اصلاح قیمت زمانی موفق است که به یک روند پایدار تبدیل شود، مورد پذیرش جامعه قرار بگیرد و در راستای اصلاح ساختار اقتصادی بخش انرژی انجام شود؛ نه اینکه صرفاً ابزاری برای تامین منابع مالی دولت باشد.

۲۱۷