پرویز پورحسینی؛ از صحافی و کتابخوانی تا نقش‌های ماندگار سینما و تلویزیون

پرویز پورحسینی ۲۰ شهریور ۱۳۲۰ در تهران متولد شد. علاقه او به هنر و ادبیات از دوران کودکی و در محیط کار شکل گرفت. او که در کودکی پدرش را از دست داده بود، برای تأمین زندگی ناچار به کار شد و مدتی در یک صحافی فعالیت کرد؛ اما همین شغل، فرصتی برای آشنایی گسترده‌تر او با کتاب و ادبیات فراهم کرد.

پورحسینی در روایت‌هایی از دوران کودکی خود گفته بود که کتاب‌های زیادی از زیر دستش در صحافی می‌گذشت و در زمان استراحت آنها را مطالعه می‌کرد. آثار تاریخی و نوشته‌های ویکتور هوگو تأثیر زیادی بر شکل‌گیری نگاه او به ادبیات و هنر داشت و همین علاقه بعدها مسیر زندگی حرفه‌ای او را تغییر داد.

آغاز فعالیت در تئاتر

پورحسینی در ۱۹ سالگی آموزش بازیگری را در کلاس‌های شبانه اداره هنرهای دراماتیک آغاز کرد. نخستین تجربه‌های جدی او در تئاتر با حضور در کنار هنرمندانی همچون پرویز فنی‌زاده و همکاری با حمید سمندریان شکل گرفت.

او در ادامه به گروه پازارگاد پیوست و در نمایش‌هایی همچون «شش شخصیت در جستجوی نویسنده»، «لئو کادیا» و «مرغ دریایی و آندورا» حضور پیدا کرد. همکاری با کارگاه نمایش از سال ۱۳۴۸ نیز یکی از دوره‌های مهم فعالیت هنری او بود و نمایش‌هایی چون «اودیپ»، «باغ آلبالو»، «ویس و رامین» و «انسان، حیوان، تقوا» را در کارنامه‌اش ثبت کرد.

یکی از تجربه‌های متفاوت پورحسینی، حضور در نمایش «اورگاست» به کارگردانی پیتر بروک بود؛ تجربه‌ای بین‌المللی که جایگاه او را به عنوان یکی از بازیگران جدی تئاتر بیش از پیش تثبیت کرد.

او پس از انقلاب نیز فعالیت خود را در تئاتر ادامه داد و در نمایش‌های مختلفی از جمله «دکتر فاستوس»، «ماهان کوشیار»، «چراغ گاز»، «افسانه اندوه»، «شب یهودا» و «بازجویی» روی صحنه رفت.

ورود به سینما و همکاری با بزرگان

نخستین حضور سینمایی پورحسینی به فیلم «چشمه» به کارگردانی آربی آوانسیان در سال ۱۳۵۱ بازمی‌گردد. پس از انقلاب، او با فیلم «کمال‌الملک» ساخته علی حاتمی بار دیگر در سینما حضور پیدا کرد و در این فیلم نقش کامران میرزا را ایفا کرد.

پورحسینی در ادامه با کارگردانان برجسته‌ای مانند علی حاتمی، بهرام بیضایی، داریوش فرهنگ، واروژ کریم‌مسیحی، مسعود کیمیایی، احمدرضا درویش و بهروز افخمی همکاری کرد.

«باشو، غریبه کوچک»، «کشتی آنجلیکا»، «اوینار»، «طلسم»، «مریم مقدس»، «رستاخیز» و «قاتل اهلی» از جمله آثار مهم سینمایی او هستند. بازی او در «اوینار» و «طلسم» برایش نامزدی جشنواره فیلم فجر را به همراه داشت و برای بازی در «مریم مقدس» نیز دیپلم افتخار جشنواره فیلم فجر را دریافت کرد.

یکی از حسرت‌های هنری پورحسینی نیز پیشنهاد بهرام بیضایی برای حضور در فیلم «سگ‌کشی» بود که او آن را نپذیرفت و بعدها از این تصمیم به عنوان یکی از حسرت‌های دوران کاری خود یاد کرد.

پورحسینی؛ چهره‌ای ماندگار در تلویزیون

با وجود کارنامه پربار در تئاتر و سینما، بخش مهمی از شهرت عمومی پرویز پورحسینی به حضورش در تلویزیون بازمی‌گردد. او در مجموعه‌های تاریخی و پرمخاطبی ایفای نقش کرد که بسیاری از آنها هنوز برای مخاطبان خاطره‌انگیز هستند.

«هزاردستان»، «امیرکبیر»، «روزی روزگاری»، «مریم مقدس»، «شب دهم» و «مختارنامه» از جمله آثار شاخص تلویزیونی او بودند. نقش میثم تمار در «مختارنامه» و زکریا در «مریم مقدس» از ماندگارترین نقش‌های این بازیگر به شمار می‌روند.

او همچنین در مجموعه‌هایی مانند «تصویر یک رؤیا»، «باران عشق»، «اولین شب آرامش»، «بی‌گناهان»، «هفت‌سنگ»، «شیدایی» و «سرزمین کهن» حضور داشت و در سال‌های پایانی فعالیت خود نیز در آثاری مانند «قاتل اهلی» و مجموعه «عالیجناب» به ایفای نقش پرداخت.

پورحسینی در طول فعالیت چند دهه‌ای خود نشان داد که توانایی حضور در گونه‌های مختلف نمایشی را دارد؛ از تئاترهای جدی و تجربی گرفته تا فیلم‌های سینمایی و مجموعه‌های تاریخی و اجتماعی تلویزیون.

میراث هنری پرویز پورحسینی

آنچه از پرویز پورحسینی در ذهن مخاطبان باقی مانده، تنها تعداد زیادی فیلم و سریال نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از نقش‌های متفاوت و شخصیت‌هایی است که هر کدام بخشی از هویت هنری او را شکل دادند.

تجربه طولانی در تئاتر، همکاری با نام‌های بزرگ هنر ایران و حضور در آثار ماندگار سینما و تلویزیون، پورحسینی را به یکی از چهره‌های قابل توجه نسل بازیگران پیشکسوت تبدیل کرد؛ هنرمندی که بخش مهمی از تاریخ تصویری و نمایشی ایران با نام او گره خورده است.