فیلترینگ، معیشت و وعده استعفا؛ سرنوشت قول‌های انتخاباتی پزشکیان به کجا رسید؟
مسعود پزشکیان با شعار تغییر، پایان دادن به محدودیت‌های اینترنتی، مهار تورم و حتی وعده «کناره‌گیری در صورت ناتوانی» پا به پاستور گذاشت؛ اما اکنون با گذشت زمان، فاصله میان وعده‌های پرشور انتخاباتی و واقعیت‌های میدان اجرا، پرسش‌های جدی و انتقادهای تندی را از سوی حامیان و رأی‌دهندگان متوجه دولت چهاردهم کرده است.
در گرماگرم رقابت‌های انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳، مسعود پزشکیان با لحنی صریح و بی‌پرده، خود را نامزدی متفاوت معرفی کرد؛ نامزدی که قرار نبود به مردم وعده‌های توخالی بدهد و حتی سقف مطالبات را تا جایی بالا برد که صراحتاً اعلام کرد اگر نتواند به قول‌هایش عمل کند، از مردم عذرخواهی کرده و کنار می‌رود. امروز اما، با مرور آنچه در صحنه عمل رخ داده، شکاف عمیقی میان آن وعده‌های صریح و خروجی سیاست‌های دولت به چشم می‌خورد.
۱. فیلترینگ؛ گره‌ای که همچنان کور مانده است
بی‌تردید مهم‌ترین و ملموس‌ترین مطالبه بدنه رأی پزشکیان، پایان دادن به وضعیت نابسامان اینترنت و برداشتن فیلترینگ از پلتفرم‌های پرکاربردی چون اینستاگرام، واتس‌اپ و تلگرام بود. پزشکیان در مناظره‌ها با ادبیاتی تند، فیلترینگ را عامل فساد، گسترش بازار سیاه فیلترشکن‌ها و نابودی کسب‌وکارهای خرد خوانده بود. با این حال، امروز در عمل شاهدیم که اراده دولت در پیچ‌وخم جلسات شورای عالی فضای مجازی و مقاومت ساختارهای موازی متوقف شده است. برای شهروندی که هر روز برای ساده‌ترین ارتباطات و فعالیت‌های اقتصادی مجبور به خرید فیلترشکن است، برگزاری جلسات کارشناسی بدون خروجی ملموس، چیزی جز تداوم همان وضعیت گذشته نیست.
۲. سفره‌هایی که همچنان کوچک‌تر می‌شوند
در حوزه اقتصاد، پزشکیان بر تکیه بر کارشناسان، پرهیز از تصمیمات خلق‌الساعه و مهار تورم تأکید داشت. اگرچه تحریم‌ها و ناترازی‌های انباشته واقعیت‌هایی انکارناپذیرند، اما منتقدان معتقدند دولت برنامه مشخص و ضربتی برای کنترل رشد قیمت کالاهای اساسی و نوسانات ارزی ارائه نکرده است. فشار معیشتی بر اقشار متوسط و ضعیف جامعه نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه تداوم گرانی‌ها صبر بخش بزرگی از جامعه را لبریز کرده است.
۳. «وفاق ملی» یا عقب‌نشینی در برابر فشارها؟
شعار کلیدی «وفاق ملی» که قرار بود راهی برای بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های نخبگانی کشور باشد، در عمل به پاشنه آشیل دولت در انتصابات تبدیل شده است. بسیاری از حامیان و رأی‌دهندگان پزشکیان بر این باورند که دولت تحت عنوان «وفاق»، در بسیاری از پست‌های کلیدی و مدیریتی به افراد همسو با جریان‌های سنتی و حتی مخالفان گفتمان خود میدان داده است. این رویکرد عملاً موتور تغییر را در بدنه اجرایی کند کرده و این پرسش را به وجود آورده که آیا دولت توان پیشبرد برنامه‌های خود را با مدیرانی که به آن باور ندارند، خواهد داشت؟
۴. از وعده استعفا تا توجیه ماندن
شاید هیچ عبارتی به اندازه این جمله پزشکیان در دوران انتخابات در ذهن مردم نمانده باشد: «اگر نتوانستم به قول‌هایی که دادم عمل کنم، استعفا می‌دهم و ادامه نمی‌دهم.» این جمله، نماد صداقت و مسئولیت‌پذیری او تلقی شد. اما امروز که تحقق بسیاری از همان وعده‌ها با بن‌بست یا کندی شدید مواجه شده، ادبیات رئیس‌جمهور تغییر کرده و او صراحتاً اعلام می‌کند که «استعفا در کار نیست». هرچند استدلال جدید دولت مبنی بر «ایستادن در میدان و شفاف‌سازی موانع برای مردم» از منظر سیاسی قابل درک است، اما از نگاه افکار عمومی، عبور از صریح‌ترین وعده اخلاقی دوران انتخابات محسوب می‌شود.
سخن پایانی
سرمایه اجتماعی هر دولتی بر پایه اعتماد عمومی بنا می‌شود. مسعود پزشکیان با تکیه بر همین اعتماد و با وعده گشایش در زندگی روزمره مردم وارد پاستور شد. تداوم وضعیت فعلی در حوزه اینترنت، معیشت و انتصابات، بدون ارائه پاسخ‌های روشن و دستاوردهای عینی، می‌تواند به سرعت این سرمایه اجتماعی را فرسوده کند؛ سرمایه‌ای که بازسازی آن بسیار دشوارتر از گرفتن رأی در صندوق‌های انتخابات است.
