پلیس جنوب؛ روایت یکی از جنجالیترین مداخلات انگلیس در ایران
سالروز شکلگیری پلیس جنوب، یادآور دورهای است که رقابت قدرتهای خارجی، حاکمیت و امنیت ایران را با چالشهای جدی روبهرو کرد.
در چنین روزی از سال ۱۲۹۰ خورشیدی، دولت بریتانیا با استناد به ناامنی در مسیرهای تجاری جنوب ایران و حفاظت از منافع بازرگانان انگلیسی و هندی، خواستار تشکیل نیرویی نظامی در جنوب کشور شد؛ اقدامی که بعدها به تشکیل «پلیس جنوب» (South Persia Rifles) انجامید و یکی از مهمترین نمونههای دخالت مستقیم قدرتهای خارجی در امور داخلی ایران به شمار میرود.
این رویداد در دوران صدارت مستوفیالممالک و همزمان با تلاش دولت برای برقراری امنیت و ساماندهی اوضاع کشور رخ داد. دولت انگلیس با هماهنگی روسیه، در یادداشتی رسمی اعلام کرد که در صورت ناتوانی دولت ایران در تأمین امنیت، خود اقدام به ایجاد نیروی نظامی در جنوب خواهد کرد. حتی در این پیشنهاد تأکید شده بود که هزینه نگهداری این نیرو نیز باید از درآمدهای گمرکات جنوب و مالیات استان فارس پرداخت شود.
هرچند مجلس شورای ملی با این درخواست مخالفت کرد، اما با آغاز جنگ جهانی اول و افزایش نفوذ قدرتهای خارجی در ایران، انگلیس عملاً برنامه خود را اجرا کرد و نیروی موسوم به «پلیس جنوب» را برای حفظ منافع سیاسی، اقتصادی و نظامی خود در مناطق جنوبی کشور تشکیل داد.
بسیاری از مورخان، تشکیل پلیس جنوب را یکی از جلوههای نقض حاکمیت ملی ایران در دوران قاجار میدانند؛ اقدامی که با وجود اعتراض نیروهای ملی و نمایندگان مجلس، به دلیل شرایط بحرانی آن زمان و حضور گسترده قدرتهای خارجی در کشور، عملی شد و تأثیر قابلتوجهی بر تحولات سیاسی و امنیتی جنوب ایران بر جای گذاشت.
