فریب انرژی کاذب را نخورید؛ خطر پنهان نوشیدنی‌های انرژی‌زا برای نوجوانان
از تپش قلب و اضطراب تا اختلال خواب؛ نوشیدنی‌های انرژی‌زا برخلاف تصور رایج، خستگی را برطرف نمی‌کنند و فقط احساس خواب‌آلودگی را به‌طور موقت کاهش می‌دهند.
زنگ آخر مدرسه است و آن قدر خوابتان گرفته که معلم را پای تخته دوتا می‌بینید! همین لحظه دوستتان یک قوطی جادویی از کیفش درمی‌آورد. قوطی که رویش نوشته انرژی‌زا ولی شما بخوانید سارق آرامش بدن!
نوشیدنی‌های انرژی‌زا جای خودشان را در شب امتحان، ساعت‌های خستگی افراد پیدا کرده‌اند. اما آیا واقعاً به یادگیری کمک می‌کنند یا فقط خستگی را موقتاً پنهان می‌کنند؟
داخل قوطی انرژی‌زا چه خبر است؟
راز تبدیل سریع شما به نسخه پر انرژی‌تان، کافئین این نوشیدنی است.
ماده‌ای که با اثرگذاشتن روی مغز احساس خواب‌آلودگی را کم و برای مدتی هوشیاری را بالا می‌برد.
البته ترکیبات این نوشیدنی‌ها فقط به کافئین محدود نمی‌شوند. بعضی از آنها حاوی قند زیاد و موادی مانند تائورین و گوارانا هستند. گوارانا نیز خودش منبع کافئین است؛ با این حساب ممکن است مقدار کافئین دریافتی بیشتر از چیزی باشد که شما به‌عنوان مصرف‌کننده تصور می‌کنید.
باتوجه‌به تنوعی که نوشیدنی‌های انرژی‌زا دارند مقدار کافئین در محصولات مختلف یکسان نیست. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) گزارش می‌دهد که یک نوشیدنی انرژی‌زای ۴۷۳ میلی‌لیتری ممکن است حدود ۵۴ تا ۳۲۸ میلی‌گرم کافئین داشته باشد. این تفاوت نشان می‌دهد که بررسی برچسب ترکیبات نوشیدنی‌ها اهمیت زیادی دارد.
این قوطی با بدن نوجوان چه می‌کند؟
شاید بعد نوشیدن یک انرژی‌زا احساس کنید خستگی‌تان کمتر شده و می‌توانید مدت بیشتری بیدار بمانید یا حتی می‌توانید حسابی تحرک جسمی داشته باشید.
اما این احساس به معنای برطرف‌شدن نیاز بدن به استراحت نیست.
کافئین با مسدودکردن اثر آدنوزین در مغز، پیام خواب‌آلودگی را موقتاً کاهش می‌دهد. در نتیجه ممکن است دیرتر احساس خستگی کنید، اما بدن همچنان به خواب نیاز دارد.
آکادمی اطفال آمریکا و سه نهاد معتبر دیگر در توصیه‌های مشترک سال ۲۰۲۵ خود، نوشیدنی‌های حاوی کافئین و محرک از جمله نوشیدنی‌های انرژی‌زا را در گروه نوشیدنی‌های نامناسب برای کودکان و نوجوانان قرار داده‌اند.
از تپش قلب تا اختلال خواب
مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC) درباره نوشیدنی‌های انرژی‌زا هشدار داده و به عوارضی مانند اختلال در ریتم قلب، اضطراب و بی‌خوابی اشاره کرده است.
از طرف دیگر اگر نوجوانی برای جبران خواب ناکافی به نوشیدنی انرژی‌زا پناه ببرد ممکن است وارد چرخه‌ای ناخوشایند شود: خستگی باعث مصرف کافئین می‌شود، کافئین خواب شبانه را مختل می‌کند و کمبود خواب دوباره خستگی روز بعد را به همراه می‌آورد.
انرژی‌زا با نوشیدنی ورزشی فرق دارد!
یک اشتباه رایج این است که نوشیدنی انرژی‌زا و نوشیدنی ورزشی را یک محصول بدانیم درحالی‌که کاربرد این دو متفاوت است.
نوشیدنی‌های ورزشی معمولاً برای جبران آب و الکترولیت‌های ازدست‌رفته در فعالیت بدنی طولانی یا شدید طراحی شده‌اند، اما نوشیدنی‌های انرژی‌زا با ترکیبات محرکی مانند کافئین، باهدف افزایش موقت هوشیاری و احساس انرژی عرضه می‌شوند.
بنابراین، نوشیدنی انرژی‌زا جایگزین آب نیست و نوشیدن آن برای تأمین انرژی موردنیاز هنگام ورزش هم انتخاب مناسبی برای نوجوانان محسوب نمی‌شود.
انرژی واقعی از کجا می‌آید؟
اگر برای درس‌خواندن، ورزش یا فعالیت‌های روزانه احساس خستگی می‌کنید، نوشیدنی انرژی‌زا راه‌حل مناسبی برای جبران آن نیست. خواب کافی، تغذیه متعادل و نوشیدن آب به بدن کمک می‌کنند عملکرد طبیعی خود را حفظ کند.
قوطی‌های رنگارنگ ممکن است وعده انرژی بیشتر بدهند، اما افزایش موقت هوشیاری به معنای افزایش توان واقعی بدن نیست. گاهی بهترین راه برای ادامه‌دادن، به‌جای باز کردن یک قوطی انرژی‌زا، کمی استراحت و خواب کافی است.
