مراقب کبدتان باشید؛ توصیههایی برای کاهش چربی کبد
کبد چرب یا بیماری کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک (MASLD) زمانی ایجاد میشود که چربی بیش از حد در کبد تجمع پیدا کند. این بیماری در بسیاری از افراد بدون علامت است و معمولا در بررسیهای پزشکی و آزمایشهای مربوط به کبد یا تصویربرداری شناسایی میشود.
در صورت پیشرفت، التهاب و آسیب کبدی میتواند به فیبروز، سیروز و عوارض جدیتر منجر شود.
کاهش وزن؛ مهمترین اقدام
اگر فرد اضافه وزن یا چاقی دارد، کاهش تدریجی وزن یکی از موثرترین اقدامات برای کاهش چربی کبد است. حتی کاهش حدود ۳ تا ۵ درصد از وزن بدن میتواند مقدار چربی کبد را کاهش دهد و برای بهبود التهاب و فیبروز، کاهش وزن بیشتری در حدود ۷ تا ۱۰ درصد ممکن است لازم باشد. کاهش وزن باید تدریجی باشد، زیرا کاهش وزن سریع و سوءتغذیه میتواند به کبد آسیب بزند.
البته افراد دارای وزن طبیعی نیز ممکن است به کبد چرب مبتلا شوند؛ بنابراین سالم بودن وزن به تنهایی بیماری را رد نمیکند.
رژیم غذایی مناسب
الگوی غذایی سالم، به ویژه کاهش مصرف نوشیدنیهای شیرین، قندهای افزوده، غذاهای بسیار فرآوری شده و چربیهای اشباع و جایگزین کردن آنها با سبزیجات، میوه کامل، غلات کامل، حبوبات، ماهی، مغزها و چربیهای غیراشباع میتواند به کنترل کبد چرب کمک کند. مصرف میوه کامل بهتر از آبمیوه است، زیرا فیبر بیشتری دارد.
ماهی، گردو و برخی دانهها نیز منابع مناسبی از اسیدهای چرب غیراشباع و امگا ۳ هستند. هدف، داشتن یک الگوی غذایی سالم و قابل ادامه است، نه دنبال کردن یک ماده غذایی یا نوشیدنی به عنوان درمان قطعی.
ورزش منظم
فعالیت بدنی حتی بدون کاهش وزن نیز میتواند برای کبد مفید باشد. پیاده روی تند، دوچرخه سواری، شنا و سایر فعالیتهای هوازی در کنار تمرینات قدرتی میتوانند به بهبود وضعیت متابولیک و کاهش چربی کبد کمک کنند. برای بسیاری از بزرگسالان، دست کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته هدف مناسبی است.
چای سبز چطور؟
چای سبز به عنوان یک نوشیدنی معمولی میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد، اما شواهد فعلی آن را به عنوان «درمان کبد چرب» معرفی نمیکنند. از طرف دیگر، مکملها و عصارههای غلیظ چای سبز با موارد نادری از آسیب کبدی ارتباط داشتهاند و ممکن است با بعضی داروها تداخل داشته باشند؛ بنابراین مصرف چای سبز معمولی با مصرف مکمل عصاره چای سبز یکسان نیست.
زردچوبه و سایر گیاهان دارویی
برخی مطالعات اولیه درباره زردچوبه یا کورکومین در کبد چرب نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند، اما هنوز شواهد کافی برای معرفی آنها به عنوان درمان قطعی وجود ندارد. برخی فرآوردههای کورکومین با جذب بالا نیز با آسیب کبدی گزارش شدهاند؛ بنابراین نمیتوان زردچوبه، قاصدک، پاپایا، شیرین بیان یا سایر گیاهان را جایگزین درمان و اصلاح سبک زندگی دانست. همچنین مصرف مکملهای گیاهی بدون مشورت با پزشک توصیه نمیشود، زیرا بعضی از این فرآوردهها میتوانند به کبد آسیب بزنند یا با داروها تداخل داشته باشند.
سرکه سیب و آب لیمو چطور؟
آب لیمو یا مقدار معمول سرکه سیب میتواند در رژیم غذایی افراد سالم وجود داشته باشد، اما شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن ترکیبهای خاصی از این مواد، کبد چرب را درمان میکند یا چربی کبد را از بین میبرد؛ بنابراین مصرف روزانه سرکه سیب همراه عسل یا نوشیدن چند نوبت آب لیمو نباید به عنوان درمان کبد چرب معرفی شود.
کنترل عوامل خطر
کبد چرب اغلب با اضافه وزن، مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، چربی خون بالا و سایر مشکلات متابولیک همراه است. به همین دلیل، کنترل قند خون، فشار خون، چربی خون و وزن نیز بخش مهمی از مراقبت از افراد مبتلا به کبد چرب است.
در نهایت، هیچ نوشیدنی یا ماده غذایی خاصی جایگزین تشخیص و پیگیری پزشکی نمیشود. اگر کبد چرب در آزمایش یا سونوگرافی تشخیص داده شده است، برای ارزیابی شدت بیماری و تعیین برنامه مناسب تغذیه، فعالیت بدنی و درمان با پزشک مشورت کنید.