فقط ۲ ساعت کافی است؛ دود خودرو چه بلایی سر مغز میآورد؟
دانشمندان دانشگاه بریتیش کلمبیا (UBC) و دانشگاه ویکتوریا کشف کردهاند که استنشاق دود اگزوز خودرو میتواند اتصال مغز را در عرض دو ساعت تغییر دهد.
این یافتهها بر اساس یک آزمایش تصادفی و دوسوکور روی ۲۵ بزرگسال سالم است که در محیط آزمایشگاهی در معرض آلودگی خودرو قرار گرفتند. در مرحله بعدی، شرکتکنندگان در معرض هوای پاک و فیلتر شده نیز قرار گرفتند.
اسکن مغز قبل و بعد از هر سناریو انجام شد. پس از قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا، مغز شرکتکنندگان کاهش اتصال در شبکه حالت پیشفرض (DMN) را نشان داد، گروهی از مناطق مغزی به هم پیوسته که وقتی درگیر فرآیندهای فکری درونی مانند دروننگری و حافظه هستیم، بیشترین فعالیت را دارند.
این نتایج قبلاً در انسان مشاهده نشده است و در حالی که مطالعه حاضر اثرات بالقوه این یافتهها را بر قدرت مغز آزمایش نکرده است، تحقیقات دیگر این کار را انجام دادهاند.
به عنوان مثال، مطالعات قبلی، اتصال تغییر یافته مغز را با کاهش حافظه کاری و عملکرد کاری مرتبط دانستهاند.
جودی گورلاک، روانشناس عصبی از دانشگاه ویکتوریا، میگوید: «دیدن اینکه آلودگی ترافیکی باعث اختلال در همین شبکهها میشود، نگرانکننده است.» «اگرچه تحقیقات بیشتری برای درک کامل اثرات عملکردی این تغییرات مورد نیاز است، اما احتمالاً میتوانند تفکر یا عملکرد افراد را مختل کنند.»
خبر خوب این است که تغییرات مشاهده شده در این مطالعه موقتی بودند و پس از عبور هوای پاک از ریهها به حالت عادی بازگشتند.
با این حال، یافتهها به مسیری احتمالی اشاره دارند که از طریق آن قرار گرفتن مزمن در معرض آلودگی هوا میتواند اثرات مضری بر مغز داشته باشد. با توجه به اینکه تا ۹۹٪ از جمعیت جهان سطوح ناامنی از آلودگی هوا را تنفس میکنند، عواقب آن برای سلامت عمومی میتواند عمیق باشد.
در چین، مطالعات اخیر آلودگی هوا را با نمرات دهها آزمون زبان و ریاضی بدتر مرتبط کردهاند و به طور متوسط حدود یک سال از ارزش آموزش کاستهاند.
کریس کارلستن، پزشک تنفسی از دانشگاه بریتیش کلمبیا، توضیح میدهد: «برای دههها، دانشمندان تصور میکردند که مغز ممکن است از اثرات مضر آلودگی هوا محافظت شود. این مطالعه، که اولین مطالعه از نوع خود در جهان است، شواهد جدیدی را ارائه میدهد که از ارتباط بین آلودگی هوا و شناخت پشتیبانی میکند.»
در سال ۲۰۲۰، علائم بیماری آلزایمر در مغز جوانان، کودکان و حتی نوزادان ساکن مکزیکوسیتی مشاهده شد - یک مرکز شهری که از آلودگی شدید هوا رنج میبرد. (دادههای اخیر نشان میدهد که کیفیت هوا در طول قرنطینههای کووید-۱۹ به طور قابل توجهی بهبود یافته است، زیرا ترافیک وسایل نقلیه و دود اگزوز کاهش یافته است.)
تحقیقات دیگری در همان شهر نیز علت احتمالی این آسیب را آشکار کرد: نانوذرات فلزی آلودگی هوا در مغز بسیاری از ساکنان.
در سال ۲۰۲۲، دانشمندان تأیید کردند که این ذرات، پس از استنشاق، گاهی اوقات میتوانند از سد خونی-مغزی عبور کنند، سدی که قبلاً تصور میشد مواد سمی را از خود دور نگه میدارد.
مطالعه حاضر صرفاً بر روی دود اگزوز خودرو متمرکز بود، اما سایر اشکال آلودگی هوا ممکن است سریعتر و با اثرات مخربتری عمل کنند.
برای مثال، قبل از اینکه بنزین سربدار در ایالات متحده ممنوع شود، محققان تخمین زدند که ۱۷۰ میلیون یا بیشتر آمریکایی بخارات سمی را استنشاق میکنند که منجر به از دست دادن ضریب هوشی تجمعی ۸۲۴ میلیون امتیاز (تقریباً ۳ امتیاز برای هر نفر) میشود.
بنزین ممکن است امروزه حاوی سرب نباشد، اما این بدان معنا نیست که برای ریهها یا مغز شما بیخطر است.
با این حال، برای بیشتر مردم جهان، هوای آلوده اجتنابناپذیر است. ما باید اثرات طولانیمدت آن را بر مغز خود درک کنیم.
این مطالعه در مجله سلامت محیط زیست منتشر شده است.
