اگر همیشه خسته و بی‌حالید، این آزمایش خون را انجام دهید

در حالی که بسیاری از افراد خستگی مزمن را نتیجه کم‌خوابی یا استراحت ناکافی می‌دانند، نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد ریشه این مشکل ممکن است در کمبود برخی مواد مغذی نهفته باشد.

پژوهشگران دانشگاه متروپولیتن اوساکا در ژاپن دریافته‌اند کمبود فولات (ویتامین B9) و ویتامین B12 با افزایش سطح ماده‌ای به نام «هموسیستئین» در خون همراه است؛ نشانگری زیستی که با خستگی جسمی و کاهش انگیزه ذهنی ارتباط دارد.

خستگی؛ یک چالش فراتر از کمبود خواب

خستگی مزمن به یکی از مشکلات رایج زندگی مدرن تبدیل شده است. این وضعیت نه‌تنها کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند بهره‌وری شغلی را تحت تأثیر قرار داده و حتی خطر بروز حوادث را افزایش دهد.

به گفته پژوهشگران، اگرچه کمبود استراحت یکی از عوامل شناخته‌شده خستگی است، اما وضعیت تغذیه‌ای افراد نیز نقش مهمی در این زمینه دارد.

هموسیستئین؛ زنگ خطر کمبود ویتامین‌های گروه B

تیم تحقیقاتی به سرپرستی پروفسور «هیروآکی کانوچی» روی ماده‌ای به نام هموسیستئین (Homocysteine) تمرکز کرد. سطح این اسیدآمینه حاوی گوگرد زمانی افزایش می‌یابد که بدن با کمبود فولات یا ویتامین B12 مواجه باشد.

به همین دلیل، هموسیستئین می‌تواند به‌عنوان شاخصی برای ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای و سلامت متابولیک افراد مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی ۶۰۰ فرد سالم

در این مطالعه مقطعی، محققان سطح هموسیستئین، فولات و ویتامین B12 را در خون حدود ۶۰۰ فرد سالم ژاپنی اندازه‌گیری کردند.

هم‌زمان، میزان خستگی و انگیزه افراد نیز با استفاده از پرسشنامه استاندارد «مقیاس خستگی چالدر» و «مقیاس دیداری آنالوگ» ارزیابی شد.

نتایج اولیه نشان داد افرادی که سطح هموسیستئین بالاتری داشتند، به طور معناداری از سطوح پایین‌تر فولات و ویتامین B12 برخوردار بودند؛ یافته‌ای که در هر دو جنس مشاهده شد.

تفاوت تأثیر در زنان و مردان

پس از کنترل عواملی مانند سن، مدت خواب، حجم کار و عادات غذایی، پژوهشگران به نتیجه جالبی رسیدند.

بر اساس یافته‌ها:

• در مردان، افزایش سطح هموسیستئین با خستگی جسمی بیشتر ارتباط داشت.

• در زنان، همین افزایش با کاهش انگیزه و افت انرژی ذهنی همراه بود.

به عبارت دیگر، کمبود ویتامین‌های گروه B می‌تواند در مردان بیشتر به شکل ضعف جسمانی و در زنان بیشتر به صورت کاهش انگیزه و تمایل به فعالیت بروز کند.

تغییر نگاه به آزمایش‌های پزشکی

تا پیش از این، سطح بالای هموسیستئین عمدتاً به عنوان عامل خطر بیماری‌های قلبی-عروقی، زوال عقل و شکستگی استخوان شناخته می‌شد.

اما پژوهش جدید نشان می‌دهد این نشانگر خونی ممکن است با سطح انرژی روزانه و عملکرد ذهنی افراد نیز ارتباط داشته باشد.

پروفسور کانوچی می‌گوید: «این نخستین مطالعه‌ای است که ارتباط میان ویتامین B12، فولات و خستگی را در افراد سالم نشان می‌دهد. یافته‌های ما بیانگر آن است که برای حفظ انرژی و انگیزه روزانه، باید از کمبود این ویتامین‌ها جلوگیری کرد.»

این پژوهش نشان می‌دهد احساس خستگی مداوم همیشه به کمبود خواب مربوط نیست. در برخی موارد، کمبود فولات و ویتامین B12 می‌تواند باعث افزایش هموسیستئین و در نتیجه بروز خستگی جسمی یا افت انگیزه شود. متخصصان تأکید می‌کنند رعایت یک رژیم غذایی متعادل و تأمین کافی ویتامین‌های گروه B می‌تواند نقش مهمی در حفظ انرژی، تمرکز و سلامت عمومی بدن داشته باشد.