از بین بردن لک صورت با خمیر دندان؛ واقعیت یا یک باور غلط؟

در این مطلب قصد داریم موضوع از بین بردن لک صورت با خمیردندان را به طور کامل بررسی کنیم و با صحبت درباره‌ی ترکیبات این محصول مراقبت از دهان متوجه شویم که چرا نمی‌تواند روی پوست صورت مورد استفاده قرار بگیرد.

خمیردندان حاوی چه ترکیباتی است؟

پیش از آنکه بخواهیم به سراغ موضوع از بین بردن لک صورت با خمیردندان برویم بهتر است با مواد تشکیل‌دهنده‌ی آن آشنا شویم. خمیر دندان‌ها همانطور که از اسمشان پیداست برای تمیز کردن دندان و لثه طراحی شده‌اند و استفاده از آن‌ها برای پوست از کاربردهایشان به شمار نمی‌آید. به همین دلیل ترکیبات این محصول می‌تواند برای پوست، به ‌ویژه پوست دارای لک، تحریک‌کننده باشد. بسیاری از فرمول‌های رایج خمیر دندان شامل موادی هستند که خاصیت خشک‌کنندگی یا ضدباکتریایی دارند اما روی پوست صورت تاثیر آسیب‌زا و متفاوتی را از خود نشان می‌دهند.

هیدروژن پراکسید، جوش شیرین، الکل و منتول از اصلی‌ترین مواد تشکیل‌دهنده‌ی خمیردندان‌ها هستند. این ترکیبات برای بهداشت دهان و دندان مفید هستند اما اگر روی پوست صورت قرار بگیرند می‌توانند چربی طبیعی آن را از بین ببرند و باعث خشکی، سوزش، التهاب و حتی تیره‌تر شدن لک‌ها شوند. در نتیجه اصلا نباید خمیردندان را سریع ترین راه از بین بردن لک صورت در نظر بگیرید.

در برخی فرمول‌های قدیمی‌تر خمیر دندان‌ها، ماده‌ای به نام تریکلوزان که به دلیل داشتن خاصیت آنتی‌باکتریال مدتی در محصولات پوستی هم استفاده می‌شد. با این حال، نگرانی‌ها درباره‌ی اثرات بلندمدت این ماده باعث شد استفاده از آن در بسیاری از محصولات بهداشتی محدود یا ممنوع شود. هرچند تریکلوزان هنوز در برخی خمیر دندان‌ها مجاز است، اما تحقیقات نشان داده‌اند که تماس آن با پوست می‌تواند ریسک تحریک، اختلالات هورمونی و آسیب پوستی را افزایش دهد.

نکته مهم اینجاست که امروزه بسیاری از برندها تریکلوزان را از فرمول خمیر دندان حذف کرده‌اند، اما حتی بدون این ماده هم، ساختار کلی خمیر دندان برای پوست صورت مناسب نیست. استفاده از چنین ترکیباتی روی لک‌های پوستی نه تنها مانند کرم ضد لک به بهبود آن‌ها کمک نمی‌کند، بلکه در مواردی می‌تواند باعث ماندگارتر شدن تیرگی و آسیب به سد دفاعی پوست شود.

مراحل استفاده از خمیردندان برای از بین بردن لک صورت

همانطور که گفتیم از بین بردن لک صورت با خمیردندان امکان‌پذیر نیست چون در ترکیبات آن هیچ ماده‌ی ضدلکی وجود ندارد. اما بسیاری از افراد ادعا می‌کنند که برای استفاده از آن به جای بهترین کرم برای لک قهوه ای صورت کافی است ابتدا پوست را با یک شوینده‌ی ملایم بشویید و خشک کنید. در مرحله‌ی بعد مقدار کمی از خمیردندان را بردارید و روی ناحیه‌ی دارای لک بزنید. بعد از 10 تا 15 دقیقه که روی پوست ماند آن را با آب ولرم به آرامی بشویید. حتی اگر همه‌ی این مراحل را هم به درستی انجام بدهید قرار نیست نتیجه‌ای بگیرید چون خمیردندان برای از بین بردن لک صورت طراحی نشده است.

مزایا و کاربردهای احتمالی خمیردندان بر پوست

در نگاه اول، بسیاری فکر می‌کنند که خمیردندان به دلیل داشتن ترکیبات فعال می‌تواند مانند محصولاتی صابون روشن‌کننده و بهترین تونر روشن کننده پوست مزایای خاصی برای پوست داشته باشد. اما بیشتر این کاربردها و فوایدی که به گوش ما می‌رسند برداشت‌های سطحی افراد غیرمتخصص هستند و از نظر علمی هیچ پشتوانه‌ای ندارند. بیایید سه مورد از آن‌ها را در کنار هم بررسی کنیم.

• برخی افراد تصور می‌کنند خاصیت خشک‌کنندگی خمیر دندان که ناشی از وجود جوش شیرین، الکل و هیدروژن پراکسید در آن است می‌تواند به کاهش تیرگی یا کمرنگ شدن لک‌ها کمک کند؛ در حالی‌ که این اثر معمولا به دلیل تحریک و از دست رفتن رطوبت پوست دیده می‌شود. این واکنش در بلند مدت می‌تواند باعث التهاب، پوسته‌ریزی و حتی تیره‌تر شدن لک‌های پوستی شود.
• خواص ضدباکتریایی تریکلوزان هم گاهی به ‌عنوان یکی از مزیت‌های خمیردندان مطرح می‌شود؛ اما این ماده برای محیط دهان طراحی شده است و نه ساختار حساس پوست صورت. تماس مداوم آن‌ با صورت می‌تواند سد دفاعی پوست را تضعیف کند و حتی باعث بروز حساسیت و لک‌ها مقاوم به درمان شود.
• منتول موجود در خمیر دندان با ایجاد حس خنکی و سوزن‌سوزن شدن، این تصور را به وجود می‌آورد که پوست در حال ترمیم یا آرام شدن است. در حالی‌ که این احساس صرفا یک واکنش عصبی موقتی است و هیچ نقش واقعی در درمان لک یا بهبود بافت پوست ندارد. حتی در برخی افراد، همین خنک‌کنندگی می‌تواند شروع یک التهاب پوستی جدید باشد.

به طور کلی آنچه که باعث می‌شود افراد فکر کنند خمیردندان به اندازه‌ی بهترین سرم روشن کننده صورت روی لک‌ها اثر دارد، تنها چند نتیجه‌ی کوتاه مدت و بی پایه است. به همین دلیل، بسیاری از متخصصان پوست این روش را یک ریسک غیرضروری برای سلامت و شفافیت پوست می‌دانند.

عوارض احتمالی استفاده از خمیردندان روی پوست صورت

برخلاف تصور بسیاری از مردم از بین بردن لک صورت با خمیردندان نه تنها هیچ تاثیری روی تیرگی‌ها ندارد، بلکه می‌تواند باعث بروز عوامل احتمالی شود و نتایج معکوس ایجاد کند. فواید خمیردندان مانند پماد کالاندولا برای لک صورت نیست و مخصوص سطح سخت دندان طراحی شده است. در نتیجه تماس آن با پوست ظریف صورت اغلب باعث بروز واکنش‌های نامطلوب می‌شود.

• تحریک و برهم خوردن تعادل pH پوست: خمیر دندان معمولا pHقلیایی دارد، در حالی‌ که محیط پوست سالم به‌طور طبیعی اسیدی است. این اختلاف می‌تواند باعث سوزش، قرمزی، التهاب و حتی ایجاد راش‌های پوستی شود. ترکیباتی مانند جوش شیرین، با برهم زدن تعادل طبیعی پوست، زمینه‌ی بروز حساسیت و آسیب پوستی را فراهم می‌کنند.
• خشکی شدید و آسیب به سد دفاعی پوست: یکی از شایع‌ترین عوارض از بین بردن لک صورت با خمیر دندان به جای استفاده از بهترین کرم ضد لک بدون بازگشت، خشک شدن بیش از حد پوست است. این خشکی باعث از بین رفتن لایه‌ی محافظ طبیعی پوست می‌شود و نتیجه‌ی آن پوسته‌ریزی، کشیدگی، قرمزی و افزایش حساسیت خواهد بود. حتی استفاده‌ی کوتاه ‌مدت یا یک‌باره هم می‌تواند پوست را ملتهب‌تر از قبل کند.
• سوزش و التهاب به دلیل داشتن ترکیبات خشن: موادی مانند سدیم لوریل سولفات که در بسیاری از خمیر دندان‌ها وجود دارد، می‌توانند برای پوست صورت بیش از حد خشن باشند. این ترکیبات در برخی افراد باعث سوزش، خارش و احساس سوختگی می‌شوند و در صورت باقی ماندن طولانی‌مدت روی پوست، می‌توانند آسیب شیمیایی ایجاد کنند.
• تشدید لک‌ها به‌جای بهبود آن‌ها: التهاب و تحریک پوستی ناشی از مصرف خمیر دندان می‌تواند باعث پررنگ‌تر شدن لک‌ها شود. پوست آسیب‌دیده در فرآیند ترمیم، ملانین بیشتری تولید می‌کند و همین موضوع احتمال ماندگار شدن تیرگی‌ها را افزایش می‌دهد؛ اتفاقی که کاملا برخلاف هدف اولیه استفاده از این روش است. پس خیلی خوب می‌شود اگر به جای این کار به سراغ خرید ماسک روشن کننده یا محصولات مخصوص لک‌های پوستی بروید.
• افزایش احتمال جای لک و آسیب‌های ماندگار: وقتی پوست دچار سوزش، التهاب یا پوسته‌ریزی می‌شود ممکن است روند ترمیم آن به درستی انجام نگیرد. در چنین شرایطی، احتمال باقی ماندن جای لک، تیرگی یا ناهماهنگی رنگ پوست بیشتر می‌شود و درمان آن‌ها به ‌مراتب دشوارتر از لک اولیه خواهد بود.

جایگزین‌های طبیعی ایمن‌تر برای درمان لک صورت

موثرترین روش برای از بین بردن لک‌های صورت، استفاده از محصولات تخصصی پوستی است که با فرمولاسیون علمی طراحی شده‌اند و ترکیبات فعالشان به طور هدفمند روی رنگدانه‌ها و روند بازسازی سلولی تاثیر می‌گذارند. برخلاف روش‌های خانگی و طبیعی، این محصولات قادر به کاهش لک‌ها هستند و در عین حال از ایجاد آسیب‌های ثانویه روی پوست جلوگیری می‌کنند. روش‌های خانگی مانند خمیر دندان، عسل یا آبلیمو ممکن است به ‌صورت موقت اثر ظاهری ایجاد کنند، اما هیچگاه جایگزین ترکیبات استاندارد و تست‌شده برای روشن‌سازی پوست و کاهش لک نخواهند بود. بنابراین برای دستیابی به نتایج ایمن و واقعی باید پس از پیدا کردن پاسخ سوال کمبود کدام ویتامین باعث لک صورت می شود به سراغ انتخاب محصولات پوستی تخصصی بروید.

با همه‌ی این‌ها اگر باز هم علاقه دارید که در کنار محصولات پوستی از روش‌های طبیعی ایمن هم باخبر باشید تا در صورت عدم دسترسی به آن‌ها با مشکل روبرو نشوید،‌ موارد زیر می‌توانند کمکتان کنند.

1. ژل آلوئه‌ورا

آلوئه‌ورا می‌تواند به روشن‌تر شدن لک‌های ملایم و کم‌رنگ کردن رنگدانه‌های پوست کمک کند، اما تاثیر آن محدود و تدریجی است. این اثر بیشتر ناشی از خواص ضدالتهابی و ترمیم‌کننده‌ی این گیاه است که به کاهش التهاب و بهبود بافت پوست کمک می‌کند و در نتیجه‌ی آن، لک‌های ناشی از آسیب‌های سطحی یا جای جوش ممکن است به مرور روشن‌تر شوند. با این حال، برای لک‌های عمیق یا ناشی از افزایش ملانین شدید، آلوئه‌ورا به تنهایی کافی نیست و نباید آن را با محصولات تخصصی مانند پماد هیدروکورتیزون برای لک صورت مقایسه کرد.

2. روغن رز هیپ

روغن رز هیپ سرشار از ویتامین C، ویتامین A (رتینول طبیعی) و اسیدهای چرب ضروری است که در ترمیم و بازسازی پوست نقش مهمی دارند. این ترکیبات می‌توانند تولید کلاژن را تحریک کنند و با کاهش تولید ملانین در نقاط آسیب‌دیده باعث کاهش لک‌ها و تیرگی‌های پوست شوند. همچنین خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی آن از پوست در برابر آسیب‌های محیطی محافظت می‌کند و شفافیت طبیعی آن را بازمی‌گرداند. برای استفاده از بهترین روغن برای لک قهوه ای صورت باید چند قطره روغن رز هیپ را روی لک‌ها یا کل صورت بمالید و به ‌آرامی ماساژ دهید.

3. روغن جوجوبا

روغن جوجوبا شباهت بسیار زیادی به چربی طبیعی پوست یا همان سبوم دارد و به همین دلیل به ‌خوبی جذب پوست می‌شود. این ویژگی پوست را مرطوب و نرم نگه می‌دارد و باعث حفظ تعادل چربی طبیعی آن می‌شود. جوجوبا دارای خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی است که می‌توانند به کاهش تحریک و قرمزی پوست کمک کنند و در نتیجه، لک‌های سطحی و جای جوش را کاهش دهند.. تنها کافی است چند قطره روغن جوجوبا را روی لک‌ها بمالید و به ‌آرامی ماساژ دهید، سپس اجازه دهید پوست آن را جذب کند.