کریدور جدید ترانزیتی ایران و ارمنستان برای اتصال به دریای سیاه

به گزارش فرتاک نیوز؛ سید حسین حسینی، سرپرست دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، درباره جزئیات توافقات اخیر ایران و ارمنستان برای توسعه همکاری‌های ترانزیتی توضیح داد. او گفت ایران و ارمنستان برنامه‌ریزی کرده‌اند حجم تجارت دوجانبه را به سه میلیارد دلار برسانند، اما تحقق این هدف صرفاً وابسته به پروژه‌های بزرگ زیرساختی نیست و با تسهیل فرآیندها و اصلاح رویه‌های اجرایی نیز می‌توان به چشم‌انداز موردنظر رسید.

به گفته حسینی، در دو مرحله مذاکرات با طرف ارمنی—از جمله سفر ماه گذشته هیأت ایرانی به ایروان و سفر هفته گذشته وزیر زیرساخت و معاونان وی به تهران—بر نقش ارمنستان به عنوان همسایه راهبردی در توسعه کریدورهای حمل‌ونقلی و تنوع‌بخشی به مسیرهای ترانزیتی ایران تأکید شد. همچنین پیشنهاد شد همکاری‌ها از سطح روابط دوجانبه فراتر رفته و در توسعه شاخه جدید کریدور شمال ـ جنوب از مسیر ارمنستان گسترش یابد.

وی افزود بخش اصلی کریدور شمال ـ جنوب در حال حاضر از مسیر دریای خزر و جمهوری آذربایجان تعریف شده است، اما با توجه به سرمایه‌گذاری شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های زیرساختی ارمنستان از جمله احداث تونل کاجاران و اجرای راه‌سازی و اصلاح مسیرها، امکان ایجاد شاخه جایگزین از مسیر ارمنستان، گرجستان و سپس روسیه و کشورهای حوزه قفقاز وجود دارد. حسینی همچنین از توافق برای توسعه کریدور خلیج فارس ـ دریای سیاه خبر داد و گفت ارمنستان می‌تواند در این کریدور نقش مهمی داشته باشد.

به گفته سرپرست دفتر ترانزیت سازمان راهداری، در مذاکرات مطرح شد افزون بر توسعه شاخه ارمنستان در کریدور شمال ـ جنوب، همکاری دو کشور در کریدور خلیج فارس ـ دریای سیاه نیز گسترش یابد؛ زیرا این مسیر یکی از گزینه‌های جدی ایران برای تنوع‌بخشی به مسیرهای واردات کالاهای اساسی است. او با اشاره به ظرفیت بنادر گرجستان گفت بخش عمده کالاهای ورودی از دریای سیاه می‌تواند از طریق بنادر باتومی و پوتی وارد منطقه شود و سپس از دو مسیر ارمنستان و جمهوری آذربایجان به ایران منتقل گردد.

حسینی تصریح کرد در این مذاکرات به طرف ارمنی اعلام شده که این کشور تاکنون از ظرفیت‌های ترانزیتی خود بهره کافی نبرده است. سرپرست دفتر ترانزیت سازمان راهداری گفت هدف مذاکرات اخیر تبدیل مسیر ارمنستان به کریدور تجاری فعال و قابل بارگذاری در آینده است، زیرا حجم ترانزیت عبوری از ارمنستان به سمت گرجستان و دیگر کشورها در حال حاضر بسیار ناچیز و نزدیک به صفر است.

وی درباره محورهای زیرساختی گفت بخشی از مذاکرات به اصلاح فرآیندهای اجرایی و بخشی دیگر به توسعه زیرساخت‌ها اختصاص داشت. مهم‌ترین موضوع، احداث پل دوم مرزی میان ایران و ارمنستان عنوان شد که می‌تواند ظرفیت جدیدی برای تردد و توسعه همکاری‌های ترانزیتی ایجاد کند و در کنار آن بر توسعه زیرساخت‌های پایانه‌های مرزی دو کشور نیز تأکید شد.

به گفته حسینی، در مذاکرات تاکید شد اگر قرار است سرمایه‌گذاری مشترکی برای احداث پل جدید انجام شود، این پروژه نباید صرفاً با هدف افزایش تجارت دوجانبه باشد؛ چون بازار داخلی ارمنستان محدود است و توجیه اقتصادی آن در گرو استفاده از ظرفیت ترانزیتی این کشور برای اتصال ایران به بازارهای منطقه‌ای و اروپایی است. او ادامه داد در گفت‌وگوها محل احداث پل، مسائل فنی و جانمایی آن بررسی شد و همچنین تبادل نقشه‌ها و طرح‌های توسعه پایانه‌های مرزی انجام گرفت تا طراحی‌ها با یکدیگر تطبیق داده شود.

حسینی در پایان گفت ایران پیشنهادهای فنی درباره محل احداث پل دوم و توسعه پایانه مرزی را به طرف ارمنی ارائه کرده و مقرر شده هیأت ارمنی ظرف یک هفته پس از بازگشت به کشور خود، نقشه‌ها و پیشنهادهای نهایی را برای بررسی ارسال کند. او افزود دو هفته بعد نیز نشست فنی مشترک برگزار خواهد شد تا تصمیمات نهایی درباره اجرای پروژه‌ها اتخاذ شود.

سرپرست دفتر ترانزیت سازمان راهداری بخش دیگری از مذاکرات را به اصلاح فرآیندهای مرزی اختصاص داد و گفت توسعه زیرساخت‌ها بدون اصلاح فرآیندهای اجرایی، به افزایش قابل توجه ظرفیت عبور و مرور منجر نمی‌شود. حسینی اظهار کرد در این مذاکرات موضوعاتی مانند اجرای کنترل‌های مشترک مرزی، ایجاد دروازه مشترک، کاهش توقف کامیون‌ها، بازنگری در فرآیندهای کنترلی و تعدیل و یکسان‌سازی عوارض مرزی بررسی شده و دو طرف اطلاعات و داده‌های مورد نیاز را مبادله کردند.

به گفته وی، مقرر است در نشست فنی مشترکی که دو هفته آینده در مرز برگزار می‌شود، دو موضوع زیرساختی شامل احداث پل دوم و توسعه پایانه‌های مرزی همراه با محور سوم یعنی اصلاح فرآیندهای اجرایی در قالب یک پروتکل مشترک نهایی شود. حسینی همچنین با اشاره به زمان اجرای کامل برنامه‌ها گفت با توجه به پروژه‌های زیرساختی تعریف‌شده، اجرای کامل این برنامه‌ها حدود دو سال زمان خواهد برد.

وی افزود در این مدت هم پروژه‌های عمرانی اجرا می‌شود و هم فرآیندهای مرزی بهبود پیدا می‌کند تا ظرفیت پذیرش و تردد افزایش یابد. حسینی گفت در مذاکرات درباره افزایش ظرفیت پذیرش کامیون‌ها، هدف‌گذاری اولیه افزایش ظرفیت تردد روزانه به حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ کامیون بوده و در مرحله بعد، با تکمیل زیرساخت‌ها این ظرفیت باید به روزانه یک‌هزار کامیون برسد که شامل ۵۰۰ کامیون ورودی و ۵۰۰ کامیون خروجی است.

سرپرست دفتر ترانزیت سازمان راهداری با بیان اینکه بخشی از این ترددها ممکن است بدون بار انجام شود، گفت حتی اگر ۲۰ تا ۳۰ درصد کامیون‌ها به صورت خالی تردد کنند، ظرفیت عبور سالانه این کریدور به حدود پنج میلیون تن کالا خواهد رسید. او در ادامه درباره کمک این مسیر در شرایط محدودیت دسترسی به مسیرهای جنوبی گفت مسیر گرجستان یکی از مسیرهایی است که جدی در حال بررسی آن است و از طریق گرجستان و سپس ارمنستان یا جمهوری آذربایجان می‌توان بخشی از کالاهای اساسی مورد نیاز کشور را وارد کرد.

حسینی با بیان اینکه ارمنستان کشوری محصور در خشکی است اما می‌تواند نقش مهمی در تکمیل زنجیره حمل‌ونقل ایفا کند، گفت با استفاده از ظرفیت این کشور و اتصال آن به بنادر دریای سیاه، امکان انتقال بخشی از کالاهای اساسی به ایران فراهم می‌شود. او خاطرنشان کرد هدف از توسعه این مسیر، ایجاد یک گزینه جایگزین در کنار سایر کریدورهای موجود است تا در شرایط خاص، کشور بتواند از طریق دریای سیاه و مسیر ارمنستان نیازهای وارداتی خود را با اطمینان بیشتری تأمین کند.