۲۶ مرداد ۱۳۶۹؛ روز بازگشت آزادگان به میهن پس از سالها اسارت
۲۶ مرداد ۱۳۶۹، نخستین گروه بزرگ آزادگان ایرانی پس از سالها اسارت در عراق به کشور بازگشتند و یکی از ماندگارترین روزهای تاریخ معاصر ایران رقم خورد.
۲۶ مرداد سال ۱۳۶۹ یکی از ماندگارترین روزهای تاریخ پس از جنگ تحمیلی ایران و عراق است؛ روزی که نخستین گروه بزرگ اسرای ایرانی پس از سالها اسارت در اردوگاههای رژیم بعث عراق، قدم به خاک کشور گذاشتند. بازگشت آزادگان، تنها یک رویداد سیاسی و نظامی نبود، بلکه برای خانوادههایی که سالها چشمانتظار فرزندان، همسران و پدران خود بودند، لحظهای تاریخی و سرشار از احساس بود.
در سالهای جنگ ایران و عراق، هزاران رزمنده ایرانی به اسارت نیروهای بعثی درآمدند. بر اساس آمارهای منتشرشده، حدود ۴۳ هزار ایرانی در جریان جنگ به اسارت گرفته شدند و شماری از آنان نیز در دوران اسارت به شهادت رسیدند. میانگین سن اسرای ایرانی حدود ۲۲ سال اعلام شده بود و در میان آنان نوجوانان و افراد سالخورده نیز حضور داشتند.
پس از پایان جنگ و پذیرش قطعنامه ۵۹۸، مسئله تعیین تکلیف اسرا یکی از مهمترین موضوعات میان ایران و عراق بود. در سال ۱۳۶۹ و پس از اعلام آمادگی صدام حسین برای بازگشت به مفاد قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، روند آزادی و تبادل اسرا وارد مرحله تازهای شد. سرانجام در مرداد همان سال، خبر آغاز رسمی آزادی اسرا اعلام شد و خانوادهها برای استقبال از عزیزان خود راهی مرزها شدند.
نخستین گروه آزادگان در ۲۶ مرداد ۱۳۶۹ با حضور نمایندگان صلیب سرخ و سازمان ملل وارد ایران شدند. تصاویر بازگشت این افراد و استقبال گسترده مردم، به یکی از ماندگارترین صحنههای تاریخ پس از جنگ تبدیل شد. بسیاری از آزادگان سالها در شرایط دشوار اردوگاههای عراق زندگی کرده بودند و بازگشت آنان برای خانوادههایشان پایان سالها انتظار و نگرانی بود.
در میان آزادگان، داستانهای متفاوت و تلخی وجود داشت. شهید حسین لشگری یکی از شناختهشدهترین اسرای ایرانی بود که حدود ۱۸ سال در اسارت رژیم بعث عراق ماند. همچنین در میان اسرای ایرانی، زنان نیز حضور داشتند و حدود ۶۰ زن ایرانی پس از مذاکرات دو کشور به میهن بازگشتند.
یکی دیگر از ابعاد مهم ماجرای آزادگان، وضعیت مفقودان جنگ بود. بازگشت اسرا برای بسیاری از خانوادهها امید تازهای ایجاد کرد تا بتوانند از سرنوشت عزیزانی که هنوز مفقود بودند، اطلاعاتی به دست آورند. با وجود آزادی و بازگشت هزاران اسیر، همچنان شمار زیادی از رزمندگان مفقود بودند و خانوادههای آنان سالها در انتظار دریافت خبری از عزیزان خود باقی ماندند.
۲۶ مرداد در تقویم ایران به عنوان روز بازگشت آزادگان به میهن اسلامی گرامی داشته میشود؛ روزی برای یادآوری مقاومت و صبوری مردانی که سالهای جوانی خود را در اسارت سپری کردند و همچنین خانوادههایی که سالها چشمانتظار بازگشت آنان بودند. این روز نمادی از پایان بخشی از رنجهای جنگ و آغاز فصل تازهای برای هزاران خانواده ایرانی است.
