به گزارش فرتاک نیوز؛ بر اساس گزارشها، بدهی سایپا به حدود 90 هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که از کل بودجه تخصیص یافته به هفت وزارتخانه دولت نیز بیشتر است. بودجه وزارتخانههای صمت، ورزش، فرهنگ و ارشاد، میراث فرهنگی، امور خارجه، دادگستری و نفت، به این میزان نمیرسد. برای درک ابعاد این بدهی، سایپا باید درآمد حاصل از تولید و فروش حدود 90 هزار دستگاه کوییک را برای نزدیک به چهار ماه صرف تسویه تعهدات خود کند. بخش عمدهای از این بدهیها مربوط به تسهیلات بانکی و مطالبات انباشته زنجیره تأمین قطعات است. شرکت کروز، یکی از تأمینکنندگان قطعات سایپا، نیز دارای مطالبات معوق قابل توجهی از این خودروساز است.
سایپا چگونه به مرز 90 هزار میلیارد تومان بدهی رسید؟
اگر رقم 90 هزار میلیارد تومان بدهی سایپا در سال 1404، همانطور که علی شیخزاده، مدیرعامل این شرکت، اعلام کرده، مبنای ارزیابی قرار گیرد، با یکی از جدیترین چالشهای مالی این خودروساز مواجه هستیم. این رقم تنها ادعای منتقدان نیست و از سوی مدیران ارشد سایپا نیز تأیید شده است. بدهیهای سررسید شده، کمبود شدید سرمایه در گردش و تعهدات سنگین ناشی از فروشهای بدون پشتوانه، سه محور اصلی بحران مالی سایپا را تشکیل میدهند. مدیرعامل سایپا اعلام کرده است که این شرکت در سالهای 1401 و 1402 حدود 120 هزار دستگاه خودرو بیش از توان واقعی خود پیشفروش کرده است. ثبتنامهای بدون پشتوانه اکنون به تعهداتی انباشته تبدیل شدهاند که فشار زیادی بر سایپا وارد میکنند و مدیریت تولید، نقدینگی و تحویل خودرو را دشوارتر کردهاند.
مطالبات زنجیره تأمین و چالش ادامه تولید
سایپا برای حفظ فعالیت خطوط تولید خود به تأمین مستمر قطعات نیاز دارد، اما با وجود توافقنامههای مختلف و پذیرش اصل پرداخت بدهی به زنجیره تأمین، هنوز نتوانسته است بخش قابل توجهی از تعهدات خود را اجرا کند. شرکت صنایع تولیدی کروز بهدلیل تأمین قطعات، مطالبات معوق سنگینی از سایپا دارد. اسناد معتبر اشاره به توافقهای بینتیجه میان سایپا و کروز دارند و از تلاش برای ایجاد سازوکاری جدید خبر میدهند؛ سازوکاری که در آن سایپا باید به پرداخت منظم بدهیهای خود متعهد شود و کروز نیز با اعطای فرصتی مناسب برای تسویه، ارسال قطعات را ادامه دهد.
در این تفاهمنامه، دو شرکت توافق کردهاند اختلاف حسابهای میان خود را نهایی کنند. همچنین سایپا باید بخشی از بدهی خود را در زمانهای تعیین شده و به صورت مرحلهای پرداخت کند و کروز نیز همزمان قطعات مورد نیاز سایپا را تأمین کند. در صورت عدم انجام تعهدات، جرایمی برای هر دو طرف در نظر گرفته شده است.
بدهی سایپا به کروز از 11.7 همت تا 14.9 همت
بر پایه این تفاهمنامه، حداقل بدهی سایپا به کروز تا اول اردیبهشت 1405، 11.7 هزار میلیارد تومان برآورد شده است. طرفین قرار بود در مدت کوتاهی درباره باقیمانده بدهی مذاکره کنند. با این حال، اسناد دیگر نشان میدهند که بدهی سایپا به کروز تا پایان خرداد 1405 به 14.9 همت رسیده است. پرداخت چنین ارقامی برای شرکتی که با کمبود نقدینگی و بدهیهای گسترده مواجه است، کار سادهای نیست. به همین دلیل، یک برنامه زمانبندیشده برای تسویه بدهیها در نظر گرفته شده است. بر اساس این برنامه، سایپا باید تا 10 تیر 1.5 همت از بدهی خود را تسویه میکرد، اما به دلیل کمبود نقدینگی، توافق شده بود بخشی از این تسویه از طریق تحویل خودروهای سالم انجام شود. قیمت خودروهای تحویلی با حداکثر سه درصد تخفیف نسبت به قیمت روز محاسبه میشد. اما برخی اسناد نشان میدهند که این روش تسویه به دلیل نیاز کروز به نقدینگی، چندان مورد رضایت نبوده است.
برنامه پرداخت و ادامه ارسال قطعات
در مرحله دوم برنامه تسویه، سایپا باید تا 31 تیر مبلغ 2000 میلیارد تومان پرداخت میکرد و سپس یک هزار میلیارد تومان دیگر تا 15 مرداد تسویه میشد. در این مراحل، سایپا میتوانست بدهی را از طریق واریز وجه نقد یا تحویل خودرو پرداخت کند. کروز نیز متعهد شده بود با ادامه ارسال قطعات به سایپا، به جمعآوری قطعات کمک کند. اما ارسال قطعات جدید به معنای افزایش دوباره بدهی سایپا است. با واگذاری خودرو یا پرداخت نقدی، در مجموع حداکثر 4.5 همت از بدهی این خودروساز تسویه میشود. بنابراین سایپا باید علاوه بر پرداخت هزینه قطعات جدید، مبالغ بیشتری بهصورت هفتگی به کروز بپردازد تا مطالبات معوق کاهش یابد.
اسناد موجود نشان میدهند که سایپا به پرداخت حدود 4.5 همت از بدهی خود تا مرداد 1405 پایبند نمانده است. کروز نیز در بیانیهای اعلام کرده که ارسال قطعات به سایپا ادامه دارد، اما سایپا حتی هزینه قطعات جدید را نیز پرداخت نکرده است. این موضوع میتواند به افزایش بدهی سایپا به کروز در آینده نزدیک منجر شود.
بدهی 90 همتی سایپا معادل بهای حدود 90 هزار کوییک S
بدهی حدود 90 هزار میلیارد تومانی سایپا تنها به کروز محدود نمیشود و مطالبات این قطعهساز تنها بخش کوچکی از رقم کل بدهیها را تشکیل میدهد. بخش دیگر تعهدات سایپا مربوط به سایر شرکتهای زنجیره تأمین، شبکه بانکی و متقاضیانی است که پیشتر مبالغ قابلتوجهی برای ثبتنام خودرو به این شرکت پرداخت کردهاند. برای درک بهتر بزرگی این رقم، میتوان قیمت یکی از محصولات پرفروش سایپا، یعنی کوییک S را معیار قرار داد. قیمت کارخانهای این خودرو حدود 999 میلیون و 500 هزار تومان است. با یک محاسبه ساده، 90 هزار میلیارد تومان تقریباً معادل ارزش 90 هزار دستگاه کوییک S صفرکیلومتر خواهد بود.
سایپا در سال 1404 در مجموع حدود 282 هزار و 217 دستگاه خودرو تولید کرده است. بنابراین تولید 90 هزار دستگاه خودرو به معنی فعالیت مداوم تمام خطوط تولید و کارکنان سایپا برای حدود چهار ماه است. بدین ترتیب، این شرکت باید نزدیک به یکسوم سال خودرو تولید و عرضه کند، بدون آنکه هزینهای برای حقوق کارکنان یا خرید مواد اولیه بپردازد تا بتواند معادل این بدهی انباشته را تسویه کند.
