گسترش همکاری سیا با دانشگاهها و چالشهای استقلال علمی
گسترش حضور سازمان سیا در دانشگاهها باعث تضعیف استقلال علمی و شکلگیری سوالاتی در مورد مشروعیت روشهای بازجویی و شکنجه شده است.
به گزارش فرتاک نیوز؛ به نقل از نشریه آمریکایی «جاکوپن»، سازمان سیا و دیگر نهادهای اطلاعاتی آمریکا در طی چند دهه اخیر روابط خود را با دانشگاهها گسترش دادهاند. این نهادها با استفاده از منابع مالی و نفوذ خود، تلاش دارند تا پژوهشهای دانشگاهی را به نفع منافع خود هدایت کرده و تصویری مثبت از نقش خود ارائه دهند، که این امر به تضعیف استقلال و آزادی دانشگاهها منجر شده است.
در سال گذشته، نهادهای اطلاعاتی دوباره در کانون توجه قرار گرفتهاند، بهویژه با پوشش رسانهای که اغلب روایتهایی ستایشآمیز از عملکرد این سازمانها ارائه میدهد. بهعنوان مثال، گزارشی در مورد نقش سیا در ربودن نیکولاس مادورو بهصورت یک داستان جاسوسی روایت شده است. این رویکرد بخشی از سیاست گستردهتر دوران ترامپ است که اقدامات نظامی را به نوعی سرگرمی تبدیل کرده و با استفاده از الگوهای سینمایی، مداخلات نظامی را جذاب جلوه میدهد.
همچنین، برخی از نیروهای سابق نهادهای اطلاعاتی و انجمنهای تخصصی نسبت به سیاسی شدن این نهادها در دوران ترامپ هشدار داده و آن را تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا دانستهاند. در این راستا، روایتها بهگونهای تنظیم شدهاند که تصویر همدلی از نهادهای اطلاعاتی ارائه دهند؛ نهادهایی که از یک سو قدرتمند و حرفهای و از سوی دیگر تحت فشار قدرت اجرایی قرار دارند.
برای آنکه نهادهای اطلاعاتی بهعنوان حافظان دموکراسی معرفی شوند، ضروری است که نقش آنها مشروع و محترم جلوه داده شود. روابط دیرینه میان دانشگاهها و نهادهای امنیت ملی آمریکا یکی از عوامل مهم در این زمینه است. دانشگاهها و مراکز پژوهشی بهعنوان منابعی برای تخصصها و همچنین مراکزی برای تولید و انتشار دانش در رابطه با فعالیتهای اطلاعاتی شناخته میشوند. از زمان تأسیس سیا در سال ۱۹۴۷، این سازمان روابط خود را با مراکز آموزشی گسترش داده است.
سیا با استفاده از برنامههای کارآموزی، بورسهای تحصیلی و فرصتهای شغلی، دانشجویان را جذب میکند. افزون بر این، شبکهای غیررسمی از استادان و پژوهشگران وجود دارد که دانشجویان مستعد را به این نهاد معرفی میکنند. هدف این برنامهها افزایش ظرفیت جذب نیروی انسانی و آموزش افرادی است که با نیازهای سازمان همخوانی داشته باشند.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر، این همکاریها به شکل رسمیتری درآمده و مراکز دانشگاهی به نام «مراکز برتری دانشگاهی جامعه اطلاعاتی» بیش از ۸۰ موسسه آموزشی را شامل میشود. آژانس امنیت ملی آمریکا نیز دانشگاههایی را که تخصصهایشان با اولویتهای این نهاد همخوانی دارد، تأیید و حمایت میکند. نتیجه این روند تنها همکاری نزدیکتر دانشگاهها و نهادهای اطلاعاتی نیست، بلکه به تدریج آموزش عالی را نیز با نیازهای دستگاه امنیت ملی همسو میکند.
شرایط اقتصادی دانشگاهها نیز این روند را تسهیل کرده است. کاهش بودجههای دولتی و افزایش هزینههای تحصیل، بسیاری از موسسات را به سمت منابع مالی نهادهای اطلاعاتی سوق داده است. به عنوان مثال، شهریه برنامه تحصیلات تکمیلی تحلیل اطلاعات در دانشگاه جانز هاپکینز حداقل ۶۲ هزار و ۸۸۰ دلار اعلام شده است. همچنین، احساسات میهنپرستانه به جذب دانشجویان و استادان کمک میکند و همکاری با برنامههای حمایتشده توسط دستگاههای اطلاعاتی بهعنوان خدمت به کشور معرفی میشود.
سایر مسیرهای نفوذ سیا در دانشگاهها شامل مشارکت در تولید دانش است. این سازمان از مدتها پیش با استادانی که آماده به همکاری هستند، همکاری کرده و برخی پژوهشگران برای مدتزمان مشخصی در سیا فعالیت کرده و سپس به دانشگاهها بازمیگردند. در مواردی، سیا بهصورت مخفیانه به تأمین مالی پژوهشهای دانشگاهی پرداخته است. یکی از نمونههای مشخص، «انجمن تحقیقات بومشناسی انسانی» بود که در سال ۱۹۵۴ بهعنوان پوششی برای سیا تأسیس شد.
این شبکه شامل کتابها، مقالات و مدارک دانشگاهی است که به ایجاد چارچوبی برای حوزه اطلاعات کمک میکند. در بخشی از این ادبیات، فعالیتهای اطلاعاتی بهعنوان ابزاری برای حفاظت از کشور معرفی میشود و مواردی همچون شکنجه و بازداشت بهعنوان انحرافاتی استثنایی توصیف میشوند. برخی افسران سابق سیا در دانشگاههایی نظیر بوستون و جانز هاپکینز بهعنوان استاد حرفهای مشغول به کار هستند. این ارتباط میتواند بهتدریج نسلهای آینده فعالان رسانه، سیاستمداران و نیروهای امنیتی را تحت تأثیر قرار دهد و هزینههایی برای استقلال دانشگاهی به همراه داشته باشد.
