بازار دیجیتال در وضعیت قرمز/ کف قیمت لپ تاپ به ۴۰ میلیون رسید/ چرا بازار به حالت قبل برنمیگردد؟
در رصد بازار اردیبهشت ۱۴۰۵، کف قیمت لپتاپهای اقتصادی و دانشجویی به محدودهای رسیده که دیگر نمیتوان آن را «اقتصادی» نامید.
کمبود کالا، جهش قیمت، اختلال مسیر واردات و نامعلوم بودن جایگزینهای تأمین، بازار دیجیتال و سختافزار ایران را به یکی از پرتنشترین بازارهای پساجنگ تبدیل کرده است؛ بازاری که نبض آن زمانی هماهنگ با نبض دبی و امارات بود اما حالا با کمبود، احتکار، قیمتهای لحظهای و عقبنشینی خریداران روبهرو است.
در بازار موبایل، لپتاپ و قطعات کامپیوتری، دیگر کمتر فروشندهای حاضر است با اطمینان قیمت بدهد. جمله تکراری این روزها این است: «قیمت برای امروز است.»
همین یک جمله، وضعیت بازاری را توضیح میدهد که در آن نه فقط گوشی و لپتاپ، بلکه حافظه SSD، کارت گرافیک، مانیتور، پاور، مادربرد، قطعات شبکه، تجهیزات ذخیرهسازی و حتی لوازم جانبی ساده هم با نوسان و کمبود روبهرو شدهاند
بازار دیجیتال ایران پیش از جنگ هم بازار آرامی نبود. تحریم، محدودیت تخصیص ارز، تغییر تعرفهها، ممنوعیتها و آزادسازیهای مقطعی واردات، سالهاست این بازار را شکننده کرده بود. اما جنگ، این شکنندگی را از سطح «گرانی» به سطح «اختلال در دسترسی» رساند.
اکنون مسئله فقط این نیست که یک لپتاپ گران شده؛ مسئله این است که همان لپتاپ، با کانفیگ مشخص، ممکن است هفته بعد اصلاً در بازار پیدا نشود یا اگر پیدا شود، با قیمتی عرضه شود که خریدار را از تصمیم خرید منصرف کند.
در این فضا، کالاهای دیجیتال از مصرفیهای عادی خانوار فاصله گرفته و به داراییهای نیمهسرمایهای تبدیل شدهاند. خانوادهای که تا چند سال قبل برای دانشآموز یا دانشجو لپتاپ اقتصادی میخرید، امروز ناچار است بین خرید لپتاپ دستدوم، تعمیر دستگاه قدیمی یا حذف بخشی از نیاز آموزشی یکی را انتخاب کند. برای بسیاری از کسبوکارهای کوچک، شرکتهای نرمافزاری، دفاتر مهندسی، تولیدکنندگان محتوا، طراحان گرافیک و حتی فروشگاههای آنلاین، سختافزار دیگر ابزار کار نیست؛ به مانعی برای ادامه کار تبدیل شده است.
دبی؛ ریهای که بازار ایران با آن نفس میکشید
برای فهم بحران امروز بازار دیجیتال باید به مسیر واردات نگاه کرد. بخش مهمی از بازار کالای دیجیتال ایران، بهویژه در لپتاپ و قطعات، سالها از مسیر امارات و دبی تغذیه شده است. طبق آمارهای گمرک که در گزارشهای تجارت خارجی سال ۱۴۰۲ بازتاب یافته، حدود ۶۰۰ هزار دستگاه لپتاپ به ارزش تقریبی ۲۶۰ میلیون دلار وارد کشور شده و بخش بسیار بزرگی از این واردات از مسیر امارات انجام شده است. در همین دادهها، ارزش واردات لپتاپ از امارات حدود ۲۴۷ میلیون دلار اعلام شده؛ عددی که نشان میدهد امارات عملاً هاب اصلی تأمین لپتاپ برای بازار ایران بوده است.
این وابستگی فقط به لپتاپ محدود نیست. در ساختار تجارت خارجی ایران، امارات از مهمترین مبادی واردات بوده است. طبق اعلامهای گمرکی درباره تجارت خارجی سال ۱۴۰۳، امارات در کنار چین و ترکیه، در میان اصلیترین شرکای وارداتی ایران قرار داشته و در ۱۱ ماهه سال ۱۴۰۳، صادرات کالا از امارات به ایران حدود ۱۹.۱ میلیارد دلار اعلام شده است. این عدد نشان میدهد هر اختلالی در مسیر امارات، فقط یک اختلال لجستیکی نیست؛ میتواند بهسرعت به شوک عرضه در بازار داخلی تبدیل شود.
معنای این اعداد روشن است: بازار دیجیتال ایران فقط به نرخ ارز حساس نیست؛ به مسیر هم حساس است. وقتی مسیر دبی، حملونقل هوایی، ترخیص، ثبت سفارش، تخصیص ارز یا ریسک انتقال کالا مختل میشود، بازار داخلی سریع واکنش نشان میدهد. واکنش هم معمولاً از سه مسیر اتفاق میافتد: «کاهش عرضه رسمی، افزایش قیمت موجودیهای قبلی و رشد بازار غیررسمی.»
برای ورود به کانال تلگرام فرتاک نیوز کلیک کنید.
