چرا چشم سگها در تاریکی میدرخشد؟ حقیقتی که کمتر میدانید
درخشش مرموز چشم سگها فقط یک جلوه عجیب نیست؛ پشت این پدیده، ساختاری شگفتانگیز قرار دارد که توانایی دید آنها را در شب چند برابر میکند.
وقتی شب چراغها خاموش میشود، ما فقط سایهای مبهم از محیط اطراف را میبینیم. اما آیا سگها هم دنیا را همینطور میبینند؟ یا توانایی آنها در تاریکی فراتر از تصور ماست؟ بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی کنجکاوند بدانند سگشان در تاریکی چه مقدار از محیط را درک میکند.
آناتومی چشم سگ؛ شبیه ما، اما با تفاوتهای مهم
از نظر ساختاری، چشم سگ شباهت زیادی به چشم انسان دارد. سگها نیز قرنیه، مردمک، عدسی، شبکیه و سلولهای گیرنده نور (میلهای و مخروطی) دارند. نور از قرنیه وارد میشود، از مردمک عبور میکند، به عدسی میرسد و در نهایت روی شبکیه پردازش میشود.
با این حال، تفاوتهای ظریفی در شبکیه وجود دارد که باعث برتری سگها در دید شب میشود.
چرا سگها در نور کم بهتر میبینند؟
شبکیه چشم از دو نوع سلول تشکیل شده است:
-
سلولهای میلهای (Rod cells): مناسب دید در نور کم
-
سلولهای مخروطی (Cone cells): مسئول تشخیص رنگ و دید در نور زیاد
سگها نسبت به انسانها تعداد بیشتری سلول میلهای دارند. این یعنی آنها در نور کم و شرایط نیمهتاریک عملکرد بهتری دارند.
علاوه بر این، سگها لایهای بازتابدهنده به نام تاپتوم لوسیدوم (Tapetum lucidum) در پشت شبکیه دارند. این بافت نور را بازتاب میدهد و باعث میشود نور دوباره از گیرندههای نوری عبور کند. همین ویژگی است که باعث درخشیدن چشم سگها در تاریکی میشود.
به همین دلیل، سگها سیاهی مطلق را نمیبینند، اما در نور بسیار کم بسیار بهتر از ما قادر به تشخیص اشیا هستند.
آیا سگها در تاریکی کامل میبینند؟
خیر. هیچ حیوانی بدون وجود نور قادر به دیدن نیست. اما در شرایطی که نور بسیار کم باشد (مانند نور ماه)، سگها بسیار بهتر از انسان محیط را تشخیص میدهند.
دید رنگی سگها؛ آیا آنها کوررنگ هستند؟
برخلاف تصور قدیمی، سگها کاملاً کوررنگ نیستند. اما دید رنگی آنها محدودتر از انسان است.
انسانها سه نوع سلول مخروطی دارند و طیف وسیعی از رنگها (از قرمز تا بنفش) را میبینند. اما سگها تنها دو نوع مخروط دارند. بنابراین:
-
رنگهای آبی و بنفش را بهتر تشخیص میدهند
-
در تمایز رنگهای قرمز، سبز و زرد مشکل دارند
-
برخی رنگها برایشان ترکیبی یا مشابه دیده میشود
به بیان ساده، دید رنگی سگها شبیه افرادی است که نوعی کوررنگی دارند.
بیشتر بدانید:چرا چشم گربهها در تاریکی میدرخشد؟ راز علمی یک پدیده شگفتانگیز
پژوهشها چه میگویند؟
در یک مطالعه روسی در سال ۲۰۱۳، محققان نشان دادند که سگها میتوانند رنگها را تشخیص دهند، نه فقط شدت روشنایی را. در این آزمایش، اکثر سگها رنگ مرتبط با پاداش غذایی را به درستی انتخاب کردند، که نشان میدهد آنها واقعاً تفاوت رنگها را درک میکنند.
نتیجه نهایی
سگها در تاریکی مطلق نمیبینند، اما در نور کم بهمراتب بهتر از انسان عمل میکنند. ساختار ویژه شبکیه و وجود لایه بازتابدهنده باعث شده آنها در شب شکارچیان موفقتری باشند. با این حال، دید رنگی آنها محدودتر از ماست.
شاید مهمترین نکته این باشد که سگها تنها به بینایی متکی نیستند؛ حس بویایی و شنوایی فوقالعاده آنها باعث میشود حتی در تاریکی هم محیط را بهتر از آنچه تصور میکنیم درک کنند.
