جزئیات سقوط بوئینگ ۷۳۷ و جان‌باختن مسافران ایرانی در قرقیزستان

شامگاه  3 شهریور ۱۳۸۷، پرواز شماره ۶۸۹۵ از بیشکک به تهران، یکی از تلخ‌ترین حوادث هوایی مرتبط با مسافران ایرانی را رقم زد. هواپیمای بوئینگ ۷۳۷-۲۰۰ متعلق به شرکت قرقیزی «ایتک ایر» که در چارچوب قرارداد اجاره برای هواپیمایی آسمان فعالیت می‌کرد، تنها دقایقی پس از برخاستن از فرودگاه مناس بیشکک دچار سانحه شد.

این هواپیما با ۹۰ سرنشین شامل ۸۵ مسافر و پنج خدمه عازم تهران بود. در گزارش‌های اولیه، شمار جان‌باختگان ۶۸ نفر اعلام شد، اما بررسی نهایی سانحه نشان داد ۶۴ مسافر در محل حادثه جان باختند و یک مسافر نیز بعدها بر اثر جراحات ناشی از سوختگی درگذشت؛ بنابراین شمار نهایی قربانیان ۶۵ نفر اعلام شد و ۲۵ نفر زنده ماندند.

بازگشت اضطراری پس از برخاستن

پرواز ۶۸۸۵؟ نه؛ پرواز ۶۸۹۵ حدود هفت دقیقه پس از برخاستن با مشکل در سیستم فشار کابین مواجه شد و خدمه تصمیم گرفتند به فرودگاه مناس بازگردند. گزارش نهایی سانحه می‌گوید مشکل مربوط به سیستم هرمیتیک کابین بود و هواپیما برای فرود اضطراری به سمت فرودگاه مبدأ بازگشت.

در جریان بازگشت، خلبانان برای فرود به روش بصری اقدام کردند. هواپیما هنگام کاهش ارتفاع به محدوده‌ای پایین‌تر از حداقل ارتفاع مجاز رسید و در تاریکی شب با زمین برخورد کرد. پس از برخورد، هواپیما دچار تخریب شدید و آتش‌سوزی شد. گزارش رسمی علت اصلی سانحه را کاهش ارتفاع هواپیما به زیر حداقل ارتفاع مجاز در جریان تقرب بصری عنوان کرد.

مسافران ایرانی در میان قربانیان

بخش قابل توجهی از سرنشینان پرواز را ایرانیان تشکیل می‌دادند. در گزارش‌های اولیه مقام‌های قرقیزستان، از حضور ۵۲ ایرانی در میان ۹۰ سرنشین هواپیما خبر داده شد. همچنین شماری از شهروندان قرقیزستان و اتباع کشورهای دیگر نیز در این پرواز حضور داشتند.

این حادثه در ایران بازتاب گسترده‌ای داشت و به دلیل مقصد پرواز و شمار بالای مسافران ایرانی، به یکی از سوانح تلخ هوانوردی آن سال تبدیل شد. عملیات امداد و نجات نیز بلافاصله در محل سقوط آغاز شد و نیروهای امدادی و پزشکی برای کمک به مجروحان اعزام شدند.

روایت نهایی از علت سقوط

بررسی‌های انجام‌شده توسط کمیته بین‌دولتی هوانوردی نشان داد که مجموعه‌ای از خطاهای عملیاتی در جریان بازگشت هواپیما نقش داشته است. در گزارش نهایی، علاوه بر کاهش ارتفاع بیش از حد، به رعایت نشدن برخی رویه‌های استاندارد پروازی و از دست رفتن کنترل ارتفاع در جریان تقرب بصری اشاره شده است.

پرواز ۶۸۹۵ در نهایت به جای آنکه مسافران خود را از بیشکک به تهران برساند، به یکی از تلخ‌ترین خاطرات هوانوردی ایران و قرقیزستان تبدیل شد؛ سانحه‌ای که نام بوئینگ ۷۳۷ ایتک ایر و پرواز بیشکک ـ تهران را برای همیشه با شامگاه تلخ 3 شهریور ۱۳۸۷ گره زد.