خلیج عدن دوباره ناامن شد؛ بازگشت دزدان دریایی سومالی

رویترز امروز یکشنبه گزارش داد ربایش نفتکش «سیبو ۱» (SIBU 1) در آبهای نزدیک یمن، بار دیگر نگرانی‌ها را درباره افزایش فعالیت دزدان دریایی سومالی در خلیج عدن و حوزه آبی سومالی زنده کرده است.

این دومین عملیات ربودن یک کشتی تجاری در منطقه طی چند روز اخیر است و همزمان با افزایش چشمگیر حملات به کشتی‌های تجاری در سال جاری میلادی رخ داده که دامنه حرکت دزدان دریایی را فراتر از سواحل سومالی نشان می‌دهد.

به گزارش رویترز شش فرد مسلح که گمان می‌رود سومالیایی باشند، روز پنجشنبه با قایقی به نفتکش مذکور در فاصله حدود ۱۳۶ مایل دریایی شرق بندر مکلا در یمن نزدیک شده و پس از سوار شدن به کشتی، کنترل آن را در دست گرفته و مسیر آن را به سمت سومالی تغییر دادند.

نفتکش «سیبو ۱» که پرچم اریتره را برافراشته، پیشتر با نام «سی مِل» (Seamull) در سوابق دریانوردی ثبت شده بود.به ادعای رویترز این کشتی از آن جهت حائز اهمیت مضاعف است که در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارد؛ زیرا واشنگتن آن را به «حمل فرآورده‌های نفتی ایران» در شبکه‌های موسوم به «ناوگان سایه» مرتبط با تجارت انرژی ایران متهم کرده است.

بر اساس اطلاعات موجود، حدود ۲۰ نفر از خدمه، از جمله ۱۶ تبعه هند، بر روی این نفتکش حضور دارند. به نوشته رویترز ربایش «سیبو ۱» تنها چند روز پس از تصرف کشتی باری «ام/وی لوتوف» (M/V LUTUF) در سواحل سومالی رخ داده و نشانه‌هایی از احیای فعالیت گروه‌های دزدان دریایی را پس از سال‌ها کاهش، تقویت می‌کند.

آمارهای مربوط به امنیت ناوبری دریایی نشان می‌دهد که از ابتدای سال ۲۰۲۶ میلادی، دستکم ۱۳ کشتی در سواحل سومالی و خلیج عدن مورد حمله قرار گرفته‌اند؛ در حالی که در کل سال ۲۰۲۵ تنها ۵ حادثه ثبت شده بود. این رشد، یادآور اوج فعالیت دزدان دریایی سومالی در فاصله سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱ است.کارشناسان امنیت دریایی، افزایش این حملات را ناشی از چند عامل مرتبط با یکدیگر می‌دانند: از یکسو تداوم ضعف امنیتی و اقتصادی در بخش‌هایی از سواحل سومالی و از سوی دیگر کاهش تراکم گشت‌های دریایی بین‌المللی در مقایسه با سال‌هایی که کارزارهای گسترده ضد دزدان دریایی انجام می‌شد. همچنین تغییر بخشی از تمرکز نظامی کشورهای بزرگ به سمت دریای سرخ و تنگه هرمز، منابع نظارتی بر برخی مناطق خلیج عدن و غرب اقیانوس هند را کاهش داده و به گروههای مسلح فرصت مانور بیشتری داده است.

خلیج عدن به‌عنوان یکی از مسیرهای حیاتی دریایی که اقیانوس هند را به دریای سرخ و کانال سوئز متصل می‌کند، سالانه میزبان تردد هزاران کشتی حامل انرژی و کالا میان آسیا و اروپاست.ادامه عملیات ربایش، فشار را بر شرکت‌های کشتیرانی افزایش خواهد داد؛ چه از طریق بالا رفتن هزینه‌های بیمه، چه نیاز به تشدید اقدامات حفاظتی و چه تغییر مسیر برخی کشتی‌ها، به‌ویژه در شرایطی که ناوبری منطقه‌ای از پیش با مخاطرات امنیتی متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کند. در حال حاضر تلاشها بر تعیین موقعیت دقیق نفتکش و تضمین ایمنی خدمه آن متمرکز است و همزمان، درخواست‌ها برای هماهنگی بیشتر میان مقامات سومالی و نیروهای دریایی بین‌المللی جهت جلوگیری از تبدیل موج کنونی حملات به بازگشت گسترده دزدی دریایی در خلیج عدن و حوزه سومالی، افزایش یافته است.