النینو و پیشبینی افزایش بارش پاییز؛ احتمال رشد ۳۰ تا ۵۰ درصدی اما بدون قطعیت
النینو و مدلهای اقلیمی، احتمال افزایش بارش در پاییز را مطرح میکنند؛ بهطوریکه از مهر تا آذر رشد ۳۰ تا ۵۰ درصدی نسبت به شرایط معمول پیشبینی شده است. با این حال رئیس مؤسسه تحقیقات آب تأکید میکند که این وضعیت به سیلابهای سنگین منجر شدن بهصورت قطعی نیست و باید برای ترسالی و خشکسالی آماده بود.
به گزارش فرتاک نیوز؛ محمدرضا کاویانپور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب، با اشاره به اینکه مراکز مختلف جهانی بهطور مستمر اقلیم زمین را رصد میکنند، گفت آنچه امروز درباره فصلهای آینده بیشتر مورد توجه قرار دارد، وقوع پدیده النینو است. او توضیح داد النینو بر اساس شاخصی در منطقهای از اقیانوس آرام استوایی تعریف میشود و با افزایش یا کاهش دمای سطح آب در آن محدوده شکل میگیرد.
به گفته کاویانپور، در سال جاری افزایش دما در این منطقه مشاهده شده و هرچه این افزایش از آستانه نیم درجه سانتیگراد عبور کند، شدت النینو میتواند از حالت ضعیف به متوسط، شدید و بسیار شدید برسد و حتی به مرحله «سوپر النینو» نزدیک شود. او همچنین بیان کرد النینو پدیدهای در حال تکامل است و اینکه در نهایت با چه شدتی رخ دهد، به میزان افزایش دمای ماههای آینده بستگی دارد.
کاویانپور افزود: بسیاری از کارشناسان احتمال قرار گرفتن النینو در محدوده شدید یا بسیار شدید را مطرح کردهاند، اما این اثر ابتدا بر مناطق پیرامونی اقیانوس آرام گذاشته میشود و سپس به تدریج به نقاط دورتر منتقل میشود. به همین دلیل، او گفت ایران هم جزو این مناطق دوردست است و آثار مستقیمتر آن ابتدا در کشورهایی مانند استرالیا دیده میشود.
وی با بیان اینکه برای بررسی اثرات النینو در ایران باید به دادههای تاریخی رجوع کرد، اظهار کرد در بسیاری از دورههایی که النینو رخ داده، افزایش بارش در کشور نیز مشاهده شده است. این افزایش عمدتاً در غرب ایران و ناحیه زاگرس شامل خوزستان، کرمانشاه، کردستان، چهارمحال و بختیاری گزارش شده و از نظر تاریخی همبستگی میان وقوع النینو و افزایش بارش در این مناطق دیده میشود.
کاویانپور با اشاره به نتایج چهار تا پنج مدل معتبر اقلیمی گفت در ماههای آینده با دو پدیده همزمان مواجه خواهیم بود؛ نخست افزایش دما و دوم احتمال افزایش بارش. بر اساس خروجی این مدلها، در بازه زمانی مهر تا آذر میزان بارش میتواند بین ۳۰ تا ۵۰ درصد نسبت به شرایط معمول این دوره افزایش یابد؛ با این فرض که حدود ۲۵ درصد بارش سالانه کشور در فصل پاییز رخ میدهد، این افزایش میتواند حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد به بارش سالانه اضافه کند، البته بهعنوان یک احتمال و نه پیشبینی قطعی.
او درباره مطالعات انجامشده در مؤسسه تحقیقات آب از سال ۱۳۶۰ تا امروز، از جمله سالهای ۱۳۸۸ و ۱۴۰۲ و رخدادهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ میلادی، گفت بررسیها نشان میدهد هرگاه النینو همراه با دمای بالاتر از نرمال در ایران رخ داده، معمولاً کاهش بارش تجربه شده است. در مقابل، هنگامی که النینو همزمان با دمای پایینتر از نرمال بوده، احتمال افزایش بارش بیشتر شده است؛ نمونهای که او به آن اشاره کرد سال ۱۴۰۲ است، زمانی که پیشبینی بارشهای سنگین مطرح شد اما به دلیل بالاتر بودن دمای کشور از میانگین بلندمدت، بارشها کمتر از حد نرمال ثبت شد.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب ادامه داد پیشبینیهای امسال نشان میدهد دمای کشور احتمالاً یک تا دو درجه بالاتر از نرمال خواهد بود؛ بنابراین از دید او اینکه النینو الزاماً به بارشهای سنگین پاییزی منجر شود، همچنان با علامت سؤال همراه است. به همین دلیل توصیه شده وزارت نیرو برای هر دو سناریوی ترسالی و خشکسالی آمادگی لازم را داشته باشد و سناریوی مدیریت بحران هر دو وضعیت را پوشش دهد.
کاویانپور همچنین گفت لازم است مطالعات تا پایان شهریور تکمیل شود تا پیش از آغاز فصل پاییز، هشدارهای دقیقتری ارائه شود. این هشدارها میتواند مربوط به آمادگی برای سیلاب یا آمادگی برای خشکسالی باشد و او بر پرهیز از تصمیمهای پرریسک تأکید کرد؛ بهطوریکه تصمیمگیری باید بر پایه مطالعات بهروز و متناسب با روند تکامل النینو انجام شود.
وی در ادامه از پایش مستمر مدلهای جهانی و منطقهای خبر داد و اعلام کرد بر اساس نتایج این پایشها سطح هشدارها بهروزرسانی خواهد شد. از نگاه او، وقوع سیلابهای سنگین در پاییز هنوز یک احتمال است و نه یک نتیجه قطعی، و آثار دوربرد النینو بر ایران به عوامل متعددی وابسته است که یکی از مهمترین آنها وضعیت دمای کشور است؛ بنابراین باید با احتیاط به پیشبینیها نگاه کرد.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب گفت لازم میداند از رسانهها بهخاطر توجه به موضوع اطلاعرسانی تشکر کند و افزود افزایش سطح آگاهی عمومی از مهمترین راهکارهای مقابله با آثار تغییر اقلیم است. او تأکید کرد کشور به دلیل اقلیم خشک خود همواره با عدم قطعیتهای اقلیمی روبهرو بوده و نباید درباره سالهای پربارش خوشبینی بیپشتوانه ایجاد شود.
کاویانپور در پایان به نقش سازگاری تاریخی ایران با کمآبی اشاره کرد و گفت این کشور در طول تاریخ بر پایه سازگاری با کمآبی شکل گرفته است. او تاکید کرد منابع آب باید سرمایه نسلهای آینده دانسته شود و در بخشهای کشاورزی، صنعت و مصارف خانگی صیانت از آن ضروری است؛ همچنین وظیفه وزارت نیرو حفظ پایداری منابع آب است، اما سایر دستگاهها نیز باید خود را با شرایط کمآبی سازگار کنند.
