«عکسهای قدیمیات را پیدا کردم»؛ پیامی ساده که حساب بانکیتان را صفر میکند
مجرمان سایبری با تغییر مداوم شگردهای خود، اینبار با ارسال فایلها و لینکهایی با عنوانهایی مانند عکسهای قدیمیمان را پیدا کردم یا تصویر جالبی از گذشته پیدا کردم، کاربران پیامرسانها را هدف قرار دادهاند؛ لینکی که در ظاهر یک فایل تصویری است اما در واقع بدافزاری برای نفوذ به تلفن همراه، سرقت اطلاعات و برداشت غیرمجاز از حسابهای بانکی است.
گاهی یک عکس قدیمی، به جای زنده کردن خاطرات، کابوس سرقت اطلاعات و خالی شدن حساب بانکی را رقم میزند. مجرمان سایبری این بار با سوءاستفاده از حس کنجکاوی کاربران و ارسال پیامهایی قربانیان را به نصب بدافزار و هک تلفن همراه ترغیب میکنند؛ روشی که پلیس فتا درباره آن هشدار داده است.
از آنجایی که این روزها تلفن همراه تنها وسیلهای برای ارتباط نیست؛ بخش بزرگی از زندگی روزمره، اطلاعات شخصی و حتی امور مالی مردم در همین ابزار کوچک ذخیره شده است. همین موضوع باعث شده گوشیهای هوشمند به یکی از اهداف اصلی مجرمان سایبری تبدیل شود.
این شگرد تازه تنها یک هشدار پیشگیرانه نیست. در ماههای اخیر، پلیس فتا در نقاط مختلف کشور نسبت به گسترش بدافزارهایی با عناوینی مانند چند تا عکس یادگاری داشتیم، عکسهای قدیمیات را پیدا کردم یا عکس یادگاری با هوش مصنوعی هشدار داده است. در برخی پروندههای تشکیلشده، قربانیان پس از نصب فایل ارسالی، کنترل تلفن همراه خود را از دست داده و اطلاعات بانکی، پیامکهای حاوی رمز یکبارمصرف و حسابهای کاربری آنان در پیامرسانها در اختیار مجرمان سایبری قرار گرفته و در مواردی نیز برداشت غیرمجاز از حساب بانکی آنها انجام شده است.
بررسی پروندههای پلیس فتا نشان میدهد این بدافزار تنها کاربران عادی را هدف قرار نداده است. در یکی از پروندههای رسیدگیشده در این زمینه حتی یک پزشک متخصص و یک فرهنگی نیز پس از دریافت فایل عکس یادگاری از سوی افراد آشنا، آن را نصب کرده و قربانی سرقت اطلاعات و کلاهبرداری سایبری شدند؛ موضوعی که نشان میدهد اعتماد به فرستنده پیام، یکی از مهمترین عوامل موفقیت این شگرد است.
یک اعتماد یک اشتباه
یکی از شهروندان درباره تجربه خود میگوید: گاهی پیامهایی از طرف دوستان یا آشنایان دریافت میکنیم که چون اسم و عکس آنها را میبینیم، اعتماد میکنیم و روی لینک کلیک میکنیم اما بعد متوجه میشویم گوشی دچار مشکل شده یا پیامهایی از طرف ما برای دیگران ارسال شده است.
شهروند دیگری نیز با اشاره به افزایش پیامهای مشکوک در پیامرسانها عنوان میکند: باید بیشتر مراقب باشیم. خیلی از مردم به دلیل اعتماد به نام فرستنده، بدون بررسی روی لینکها میزنند و همین باعث میشود اطلاعاتشان در اختیار افراد سودجو قرار بگیرد.
یکی از شهروندان تهرانی به خبرنگار ایرنا گفت: وقتی پیام عکسهای قدیمیات را پیدا کردم را دیدم، چون از طرف یکی از دوستانم ارسال شده بود، تصور کردم واقعی است و نزدیک بود روی لینک کلیک کنم اما بعد از کمی دقت متوجه شدم متن پیام غیرعادی است و از باز کردن آن خودداری کردم.
شهروند دیگری نیز با اشاره به افزایش اینگونه پیامها گفت: برای من بارها این پیام آمده است، این روزها تشخیص پیام واقعی از جعلی سخت شده است. وقتی پیام از حساب کاربری یکی از آشنایان ارسال میشود، ناخودآگاه به آن اعتماد میکنیم. به نظر من اطلاعرسانی پلیس فتا باید گستردهتر شود تا مردم، بهویژه سالمندان و افرادی که آشنایی کمتری با فضای مجازی دارند، قربانی این کلاهبرداریها نشوند.
مراقب باشید
سرهنگ رامین پاشایی، معاون فرهنگی اجتماعی پلیس فتا با اشاره به شگرد جدید مجرمان سایبری میگوید: قبلا پیامهایی با عنوانهایی مانند ابلاغیه سامانه ثنا یا دریافت سبد کالا برای فریب مردم استفاده میشد اما امروز ترفندها تغییر کرده است. در روش جدید، فایلهایی از طریق پیامرسانهای داخلی مانند بله، ایتا، آیگپ و روبیکا و گاهی پیامرسانهای خارجی برای کاربران ارسال میشود که عنوانهایی مانند عکسهای قدیمی یا تصاویر خاطرهانگیز دارند.
وی ادامه میدهد: کاربر با کلیک روی این لینکها تصور میکند قرار است یک تصویر یا نرمافزار دریافت کند، اما در واقع بدافزار روی تلفن همراه نصب میشود و امکان دسترسی به حساب کاربری پیامرسان، پنل پیامکی و حتی اطلاعات بانکی فرد را فراهم میکند.
معاون فرهنگی اجتماعی پلیس فتا درباره پیامدهای این نوع حملات هشدار میدهد: این دسترسی میتواند زمینه برداشت غیرمجاز از حساب بانکی را فراهم کند. همچنین مجرم با در اختیار گرفتن حساب کاربری فرد، با نام و اعتبار او برای دوستان، آشنایان و مخاطبانش پیام ارسال میکند و با بهانههایی مانند گرفتار شدن، تصادف یا نیاز فوری به پول، از آنها درخواست وجه میکند.
سرهنگ پاشایی با تأکید بر اینکه حتی پیام ارسالی از سوی نزدیکان نیز نباید بدون بررسی باز شود، میگوید: ممکن است این پیام از طرف پدر، مادر، خواهر، برادر، دوست یا همکار ارسال شده باشد، اما دلیل آن این است که حساب کاربری آن فرد قبلاً هک شده است. بنابراین کاربران نباید صرفاً به دلیل شناخت فرستنده، روی هر لینکی کلیک کنند.
وی به شهروندان توصیه کرد: به هیچ عنوان روی لینکهایی که منبع آنها مشخص نیست کلیک نکنید. اگر به اشتباه روی چنین لینکی کلیک کردید، سریعاً اینترنت گوشی را قطع کرده یا آن را روی حالت پرواز قرار دهید و با شماره ۰۹۶۸۰ پلیس فتا تماس بگیرید.
معاون فرهنگی اجتماعی پلیس فتا همچنین توصیه کرد کاربران برای جلوگیری از ادامه آلودگی، از اطلاعات مهم گوشی خود نسخه پشتیبان تهیه کنند و در صورت اطمینان از آلوده شدن دستگاه، بازگشت به تنظیمات کارخانه یا ریست فکتوری را انجام دهند تا بستر دسترسی غیرمجاز از بین برود. در شرایطی که بخش زیادی از زندگی مردم به فضای مجازی گره خورده است، افزایش آگاهی و دقت در برابر پیامها و لینکهای ناشناس، مهمترین راه مقابله با کلاهبرداریهای سایبری است؛ چرا که یک کلیک ساده میتواند هزینهای سنگین برای کاربر داشته باشد.
