چه زمانی درد پهلو خطرناک می‌شود؟ این علائم را جدی بگیرید
اگر درد پهلو با تب، لرز، خون در ادرار یا ناتوانی در دفع ادرار همراه است، نباید آن را ساده تلقی کنید. شناخت علائم هشدار می‌تواند در مراجعه به‌موقع و جلوگیری از عوارض جدی مؤثر باشد.
درد پهلو به دردی گفته می‌شود که در یک یا هر دو طرف بدن، بین دنده‌های پایینی و بالای لگن احساس می‌شود. این درد ممکن است خفیف و گذرا باشد یا به شکل ناگهانی و شدید بروز کند. گاهی درد به شکم، کمر یا کشاله ران انتشار پیدا می‌کند و ممکن است با تهوع، تب، تغییر رنگ ادرار یا اختلال در دفع ادرار همراه باشد. از آنجا که اندام‌های مختلفی در این ناحیه قرار دارند، نمی‌توان تنها بر اساس محل درد، علت دقیق آن را مشخص کرد.
سنگ کلیه؛ یکی از علت‌های شایع درد پهلو
سنگ کلیه از مهم‌ترین دلایل درد شدید پهلو به شمار می‌رود. این مشکل زمانی ایجاد می‌شود که مواد معدنی و املاح موجود در ادرار به هم متصل شوند و بلورهایی را تشکیل دهند که به‌تدریج بزرگ‌تر می‌شوند. اگر سنگ در مسیر حرکت ادرار قرار بگیرد، ممکن است درد شدیدی ایجاد کند که به صورت موجی افزایش و کاهش می‌یابد و گاهی به زیر شکم یا کشاله ران انتشار پیدا می‌کند. تهوع، استفراغ و مشاهده خون در ادرار نیز از علائم احتمالی سنگ کلیه هستند. نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف نمک و رعایت رژیم غذایی متناسب با نوع سنگ می‌تواند خطر تشکیل مجدد آن را کاهش دهد.
عفونت کلیه و مجاری ادراری؛ دردی که نباید نادیده گرفته شود
عفونت مجاری ادراری در صورتی که به کلیه‌ها گسترش پیدا کند، می‌تواند باعث درد پهلو شود. این درد ممکن است با تب، لرز، سوزش ادرار، تکرر ادرار، احساس ضعف یا تهوع همراه باشد. عفونت کلیه به درمان پزشکی نیاز دارد و در صورت تأخیر در درمان می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. اگر درد پهلو همراه با تب و لرز یا بدحالی عمومی باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک نیز توصیه نمی‌شود، زیرا انتخاب دارو باید بر اساس ارزیابی پزشکی انجام شود.
کشیدگی عضلات؛ وقتی حرکت درد پهلو را بیشتر می‌کند
همه دردهای پهلو منشأ کلیوی ندارند. بلند کردن اجسام سنگین، انجام تمرین‌های ورزشی شدید، چرخش ناگهانی بدن یا نشستن طولانی‌مدت در وضعیت نامناسب می‌تواند موجب کشیدگی عضلات این ناحیه شود. در چنین شرایطی، درد معمولاً با حرکت، خم شدن یا فشار دادن محل درد تغییر می‌کند. استراحت نسبی، پرهیز موقت از فعالیت سنگین و اصلاح وضعیت بدن ممکن است به بهبود درد کمک کند. با این حال، اگر درد شدید باشد، پس از چند روز بهبود پیدا نکند یا با علائم دیگری همراه شود، باید علت آن توسط پزشک بررسی شود.
مشکلات گوارشی و بیماری‌های شکمی چه نقشی دارند؟
نفخ، یبوست و برخی اختلالات روده می‌توانند دردهایی در اطراف شکم و پهلو ایجاد کنند. علاوه بر این، مشکلات کیسه صفرا ممکن است باعث درد در سمت راست و بالای شکم شود که گاهی به پشت یا پهلو انتشار پیدا می‌کند. بیماری‌های کبد، لوزالمعده و بعضی مشکلات مربوط به اندام‌های تناسلی نیز می‌توانند با درد در این نواحی همراه باشند. در زنان، برخی بیماری‌های تخمدان از جمله پیچ‌خوردگی تخمدان ممکن است درد ناگهانی و یک‌طرفه ایجاد کنند. بنابراین، نسبت دادن هر نوع درد پهلو به نفخ یا کلیه بدون بررسی علائم دیگر می‌تواند باعث تأخیر در تشخیص شود.
برای پیشگیری از درد پهلو چه کنیم؟
راهکارهای پیشگیری به علت اصلی درد بستگی دارند، اما رعایت چند نکته می‌تواند احتمال برخی مشکلات را کاهش دهد. نوشیدن آب کافی، به‌ویژه در افرادی که مستعد تشکیل سنگ کلیه هستند، اهمیت زیادی دارد؛ البته افرادی که به دلیل بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مصرف مایعات دارند باید توصیه پزشک خود را رعایت کنند. کاهش مصرف نمک، داشتن رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین بدون رعایت اصول صحیح نیز مفید است. همچنین بهتر است افراد نیاز به دفع ادرار را برای مدت طولانی به تعویق نیندازند و در صورت مشاهده سوزش ادرار یا علائم عفونت، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنند.
چه زمانی درد پهلو خطرناک است و به اورژانس نیاز دارد؟
درد ناگهانی و بسیار شدید، درد همراه با تب و لرز، خون واضح در ادرار، ناتوانی در دفع ادرار یا استفراغ مکرر از نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. درد پهلو پس از ضربه شدید، یا دردی که با غش، گیجی، ضعف شدید یا تنگی نفس همراه باشد نیز به ارزیابی فوری نیاز دارد. در دوران بارداری، وجود درد قابل توجه پهلو یا شکم باید جدی گرفته شود. اگر درد خفیف است اما ادامه پیدا می‌کند یا مرتب تکرار می‌شود، بهتر است برای تشخیص علت به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است بر اساس شرح حال و معاینه، آزمایش ادرار، آزمایش خون یا تصویربرداری درخواست کند. درمان خانگی به‌تنهایی برای دردهایی که علت نامشخص دارند یا با علائم هشداردهنده همراه هستند، کافی نیست.